прил. научнай--чинчийэр; научно-исследовательский институт научнай-чинчийэр институт.

м. аспирант (научнай-педагогический эбэтэр научнай-чинчийэр үлэҕэ бэлэмнэнэр киһи).

ж. клиника (эмтээһинтэн ураты научнай-чинчийэр уонна үөрэтэр үлэни ыытар эмп тэрилтэтэ).

уоппут онорор ыстаансыйа, станция (ханнык эмэ олохтоох усулуобуйаҕа тыа хаһаайыстыбатын үлэлэрин үөрэтэр, ырытан онрор, олох-хо киллэрэр научнай-чинчийэр тэрилтэ.)

м. институт (1. үрдүк үөрэх оскуолата, научнай-чинчийэр тэрилтэ; 2. юр. общественной сыһыан ханнык эмэ уобалаһыгар быраап нуормалара, общественной тутул ханнык эмэ формата).

аат.
1. Үрдүк үөрэх оскуолата. ☉ Институт (высшее учебное заведение)
Сахабын истээт, Саха педагогическай институтун, саха тылын үөрэтэллэрин, саҥа алпаабыты ыйыталаспытынан барда. Амма Аччыгыйа
Ленинградка медицинскэй институту бүтэрэн баран, анабылын ылан, дойдутугар - Саха сиригэр баран испит. А. Бэрияк
2. Научнай-чинчийэр тэрилтэ. ☉ Институт (научно-исследовательское учреждение)
Арбатскайы ядернай физика институтугар ханнык эрэ Разумовскайга атаарбыттара. В. Яковлев
Тыа хаһаайыстыбатын научнай-чинчийэр институтугар командировкаҕа барабын. Г. Угаров

аат. Научнай-чинчийэр үлэҕэ бэлэмнэнэн үөрэнэр киһи. ☉ Аспирант
Н. Гоголев бэйэтэ наукаҕа тардыстар. Саха государственнай университетын аспирана. ССТ
Кэнэҕэски учуонайдарга, бүгүҥҥү аспираннарга саамай истиҥ эҕэрдэ! Н. Лугинов
Аспираннар салайааччылара профессордар, доктордар Сэбиэккэ иитэрүөрэтэр үлэлэрин туһунан отчуоттара үгэскэ кубулуйбута. Г. Угаров

ж. диссертация (учёнай степени ылар аһаҕас көмүскээһиҥҥэ анаммыт научнай чинчийии); кандидатская диссертация кандидатски диссертация.

туохт.
1. Кими, тугу эмэ кимиэхэ, туохха эмэ тэҥнээ, майгыннат. ☉ Уподоблять кого-что-л. кому-чему-л., сравнивать
Киһи оҕо сааһын сарсыардаҕа, ситэр сааһын күнүскэ (күөгэйэр күнүгэр), оттон кырдьыытын киэһэҕэ холууллар. Саха фольк. Дойдутугар тахсарыгар, уруккутугар холоон, мунду бөҕөнү сиэм диэн саныыра, хата, биир мунду баһын хампы ыстаабатаҕа. Н. Якутскай
Ээ, биһиги дьоммут тэллэйи аанньа билэ иликтэр, улахан аска холооботтор. Е. Неймохов
2. Тугу эмэ быһа холуйан, барыллаан кэмнээ, быһаар, холуй. ☉ Определять что-л. приблизительно, прикидывать
Хотону саамай улааттаҕына, икки сүүс ынахха холоон тутуоҕуҥ. В. Титов. Биирдэ сиэнэ ыйытта: «Эһээ, ити тоҕо балыккын мунньаҕын, бэйэбит эрэ тоторбутун холоон буһарыаххын?» КФА СБ
Убаҕаһы утах ханарынан холоон иһиэххэ наада. Дьиэ к.
3. Тугу эмэ тургутан көр, сибикилээ, билгэлээ. ☉ Пробовать, оценивать что-л. [Булчут хаары] Сөмүйэтинэн оймоото — Суоллара тоҥо илик, Билгэлээн көрдө, холоото — Сүүрэ туртар тус илин. Эллэй
[Ходоров] хайдахтаах да уустук бырайыагы маҥнай толкуйдаан, холоон, ыараҥнатан көрөн баран, бырайыак сүрүн оҥкулун начаас курдурҕаччы оҥорон кэбиһэр. Н. Лугинов
Омурҕанныы тохтуубун, Охсор сирбин холуубун. А. Бродников
♦ Кумаар да сиэбитигэр (ытырбытыгар) холообот көр кумаар
Икки саалаах кииртим. Биир куһаҕан булгу тутуунан үс төгүл ыттым даҕаны, кумаар да сиэбитигэр холообото. Багдарыын Сүлбэ
Өлөрү утуйарга холоо көр өл I. Дьон-норуот туһугар Эрэйин дьолго солбуйбута, Өлөрүн утуйарга холообута. С. Зверев
Күтүр дойду көлдьүнэ Аймаан-алдьатан баартын Ситиһэр иннигэр, Өлөрбүн даҕаны Утуйарга холуом! Суорун Омоллоон
Хоҥуруутугар <да> холообот (хоннорбот) көр хоҥуруу. [Лэкиэс:] Чэ, аныгы киһи санаата уларыйбыта, тугу да хоҥуруутугар холообот буолта сүрдээх. А. Софронов
«Кэһэйдин, тугу да хоҥуруутугар холообот», — Пуд Ильич сэтэриир. Далан
◊ Быһа холоон көр быһа I
Сахалыы добдугураччы ааҕара, нууччалыы даҕаны быһа холоон сурук ис хоһоонун син өйдүүрэ. Софр. Данилов
Утуйуон иннинэ эһэ көннөрү бириэмэтээҕэр быһа холоон үс төгүл элбэҕи аһыыр, түөрт уонтан тахса киилэ сыаны мунньунар. ЭБЭДьА. Хараҕынан холоо — тугу эмэ көрөҥҥүн барыллаан, быһа холуйан быһаар. ☉ соотв. определять что-л. на глаз
Кыһыахтаах чороонум быһыытынтутуутун барыллаан, илиибэр ылан, тэйитэ-тэйитэ харахпынан холоотум. Н. Борисов
Кыылы уонна хоруолугу иитэр научнай-чинчийэр институт сүбэтинэн хаһаайыстыба усулуобуйатыгар аһылык сыатын хараҕынан холуохха сөп. БЗИ СА. Холоон көр — кими, тугу эмэ тургутан көр, бэрэбиэркэлээ, боруобалаа. ☉ Пробовать, испытывать кого-что-л. [Оҕонньор:] Нойоон, төһө хоһууҥҥун, хапсаҕайгын уонна быһыйгын мин холоон көрүөм
Саха фольк. [Дьээбикин:] Бэртэр кэлбит буоллаххытына, тоҕус ох сиртэн туран ыта холоон көрүҥ. Н. Габышев
Дьоннор улахан күүстээх киһи кистэнэ сылдьар быһыылаах диэн уорбалаан, киһилэрин холоон көрөргө сүбэлэспиттэр. «Чолбон»