выкидыш; недоносок (о телёнке и жеребёнке); аппах кулун жеребёнок-недоносок.

лба 1) выкидыш (у коровы, кобылы); 2) недоносок (о телёнке, жеребёнке).

1. 1) недостаток, изъян; үлэ итэҕэстэрин туорат = устранить недостатки в работе; 2) недостача; ревизия итэҕэһи арыйбыт ревизия обнаружила недостачу; 2. 1) меньше, менее; недо=; итэҕэс ыл = недобрать; итэҕэс ыйаа = недовесить; былааны итэҕэс толоруу недовыполнение плана; 2) перен. хуже; ниже; атыттартан итэҕэс үһү-бүт дуо ? мы хуже других, что ли? # итэҕэс оҕо недоносок.

1) душа (как вместилище чувств); үлэҕэ дууһаҕын уур = вложить в работу душу; ис дууһабыттан от (всей) души; дууһам тахса сыста у меня чуть душа не вылетела, я чуть не умер (напр. от страха, болезни); 2) душа, живое существо (человек, животное); кэргэҥҥэ үс дууһа в семье три души; бүгүн түөрт дууһаны быстым сегодня я добыл (убил) четыре души (говорится охотником); тыыннаах дууһаны муҥнаама не мучай животное; 3) бран. кретин, идиот; недоносок.

аат. Итэҕэс, эрдэ төрөөбүт ньирэй, кулун, тугут. ☉ Родившийся раньше срока телёнок, жеребёнок, оленёнок; недоносок, выкидыш
Тар тобоҕо баранна, толооҥҥо өлбүт ньылба кулун бүттэ, …… ньаҕара балык сытыйбыта эһиннэ. Амма Аччыгыйа
Лөгөнтөй уонна Испирдиэн түөртээх байтаһын биэни саҥа төрөөбүт ньылба курдук чырбаччы тардан тутан биэрбиттэрин урууга мустубут дьон бары көрбүттэр. Далан
Биһиги саһылларбытыгар саас өлбүт ньылбалары сиэтэр этибит, аны онтукабыт даҕаны мэлийдэ. «ХС»
ср. эвенк. дюлбу ‘выкидыш’, бур. нялха ‘малютка, младенец’, калм. нилх, нилхе ‘новорождённый’

1. аат.
2. Ким, туох эмэ омсото, кыаллыбатах өттө, туолбакка хаалбыта. ☉ Недостаток, изъян, отрицательная черта кого-чего-л.
   Дьон итэҕэстэрин эрэ аҥаардастыы бэлиэтии үөрэнэн, үтүө өттүлэрин өйдөөн көрбөт буола охсубут. Амма Аччыгыйа
   Дьокуускай итэҕэһэ онтон билиҥҥэ диэри биир: киниэхэ күөх, от-мас суох. Суорун Омоллоон
   Үлэ итэҕэстэрин арыйаллар уонна олору туоратар суоллары ыйаллар. Софр. Данилов
   Ситиһиилэри сэргэ итэҕэстэр эмиэ бааллар. «Кыым»
3. Эрэбиисийэ түмүгэр көстүбүт малсал, үп-харчы ороскуоттаммыт сууматыгар сөп түбэспэтэ, тиийбэтэ. ☉ Отсутствие нужного количества денег, имущества, обнаруженное в ходе проверки, недостача
   Эрэбиисийэ итэҕэһи арыйбыт.  Хайдах да гыммытын иһин, алта ат түүлээҕиттэн итэҕэһи ылбаппын, оччоҕо дьыаланы дьыала оҥоробун. Саха фольк. Биир бириэмэҕэ Айаан маҕаһыыныгар улахан итэҕэс көстөн, уол хаайыыга түбэспитэ. Н. Габышев
   Подотчеппар итэҕэс суох. Дьэ үчүгэй. М. Попов
   △ Туох эмэ тиийбэтэ. ☉ Неполное количество чего-л., недостаток
   Мин холкуос мантан ылбыт массыыналарын итэҕэһин ыла киирбитим. А. Софронов
   Сопхуос буолбутун кэннэ оннооҕор ортоку үлэһит икки-үс мөһөөхтөн итэҕэһи өлөрбөт. Далан
4. даҕ. суолт. Ситэтэ суох, толорута суох. ☉ Недостаточный; неполный
   Итиннэ итэҕэс биинтэлэр нууччалыы ааттара киирбитэ буолуо. А. Софронов
   Кулут-тойот саарыстыбатыгар төрөөммүн, итэҕэс өйдөөх иринньэх бөлүһүөк буоллаҕым, онон билэрим аҕыйах, көрөрүм элбэх буоллаҕа. П. Ойуунускай
   Төһө да барытын сиэри таһынан сытыырхаттар, киниэнэ куруутун оруннаах буолааччы. Баҕар, кини итинэн бэйэтин ханнык эрэ итэҕэс өттүн сапта сатыыра буолаарай? Н. Лугинов
5. сыһ. суолт.
6. Тиийбэт гына, ситэтэ суох. ☉ Недостаточно; меньше, менее
   Итэҕэс ойдо быһыылаах. Амма Аччыгыйа
   Тойонуом, сэттэ буукка холоон ыллаҕыҥ дии, сэттэ бууттан итэҕэс тахсыа суоҕа. Күндэ
   Ынах баһыгар иккилии сүүс кыраам үүтү итэҕэс ыабыт буолан таҕыстылар. В. Яковлев
7. көсп. Куһаҕаннык, ситэтэ суох. ☉ Хуже
   Итиччэ дьон эйигиттэн итэҕэс оттуохтара үһү дуо? А. Софронов
   Нараҕаннаах Ньургуһуну бэйэлэрин оҕолоруттан итэҕэс санаабаттар этэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
   Мин эйигиттэн итэҕэс үһүбүн дуо? Күннүк Уурастыырап
   Ыал аатын ыллахпына, буруо таһаардахпына, дьонтон итэҕэс олорботорбун үчүгэй этэ. М. Доҕордуурап
8. Кэпсиирэ суолтатыгар туттулуннаҕына: «өссө итинтикэтэ тиийбэт, мантыката тиийбэт» диэн суолталанар. ☉ Употребляясь в качестве сказуемого, приобретает экспрессивное значение: «этого еще не хватало»
   Ыраас үппүн сиэн бараҥҥын, аны дьыалаҕа түбэһиннэрэриҥ итэҕэс дуо? Н. Неустроев
   Аны бэйэҥ аатын Алдьанара итэҕэс буолан Айгыстан олороҕун дуо?! П. Ойуунускай
   Аны бандыыттар буулдьаларын ыстааммытыгар хомуйан ыларбыт итэҕэс эбит. Амма Аччыгыйа
   Аны эйигин атаҕастыыра итэҕэс эбит дии. В. Протодьяконов
   ♦ Киһи ахсаана итэҕэһин ситэрэ кэлэ сылдьар киһи көр киһи итэҕэһигэр кэлбит (төрөөбүт) киһи (дууһа)
   Ити барбах киһи ахсаана итэҕэһин ситэрэ кэлэ сылдьар киһи. Н. Заболоцкай
   Киһи итэҕэһигэр кэлбит (төрөөбүт) киһи (дууһа) көр киһи I. Киһи итэҕэһин толоро сылдьар <киһи> көр киһи итэҕэһигэр кэлбит (төрөөбүт) киһи (дууһа). Туохтан саҕаламмытын чопчу билбэтэрбин даҕаны, оскуолатааҕы сылларбыттан бэйэбин куруутун киһи итэҕэһин толоро сылдьар курдук сананабын. Н. Лугинов
   ◊ Итэҕэс оҕо - тоҕус ыйын толору сиппэккэ төрөөбүт оҕо. ☉ Недоношенный ребенок, недоносок.