ж. 1. (действие) туттуу, ороскуоттааһын, ыытыы; затрата времени бириэмэни ыытыы; 2. (то, что затрачено) хоромньу, ороскуот; непроизводительная затрата туһата суох хоромньу.

занятие (на к-рое непроизводительно тратится время); күн ыаһаҕа развлечение; ыаһах оҥоһун = развлекаться чём-л.; ыаһах гынан үлэлээ = делать что-л. не торопясь, для собственного удовольствия.

1. даҕ.
2. Ахсаанынан элбэҕэ суох, үгүс ахсаана суох, ахсааннаах («элбэх» диэҥҥэ утары суолталаах быһаарыыта суох аат). ☉ Малочисленный, немногочисленный, незначительный; несколько; мало (неопределенное в количественном отношении имя, имеющее противоположное значение слову «много»). Аҕыйах хонуктааҕыта. Аҕыйах чаас иһинэн. Аҕыйах сыллаахха диэри. Аҕыйах саҥалаах
   □ Аҕыйах тыл минньигэс, үгүс тыл сымсах (өс ном.)
   Аҕыйах хонугунан, баскыһыанньаҕа дьиэбэр өрөөн баран, эрдэ сарсыарда туран оскуолабар бардым. Амма Аччыгыйа
   Орон үрдүгэр ходуул кутуллан сытар, онон буоллаҕына аҕыйах хонуктааҕыта ким эрэ сор суоллаах манна хааллыбыт быһыылаах. Эрилик Эристиин
   Манна холкуос сүөһүтүн сорҕото аһыыр, сүөһү көрөөччү аҕыйах ыал, үксэ дьахтар олорор. Н. Заболоцкай
3. Элбэх, хойуу буолбат (буолбатах), сэдэхтик көстөр, сэдэх. ☉ Редкий, редко встречающийся, нечастый
   Киһиэхэ мас курдук туһалаах бэрт аҕыйах. М. Доҕордуурап
   Айаас аты аҕыйах Анал дьон сыһыталлар. Күннүк Уурастыырап
   Тыа маһа араастаах буолааччы, Норуокка киһи да араастаах, Ол эрэн кэрэтэ кыайааччы, Эмэҕэ, дьааттааҕа аҕыйах. С. Данилов
4. Өлгөмө суох, дьадаҥы, куйа; таһаарыыта суох (хол., үлэ, булт эҥин). ☉ Скудный по своим результатам, бедный, непроизводительный (напр., о работе, добыче и др.)
   Хоһооннорум отоно оччо өлгөм буолбатах: Отут сылга сордоно Оҥорбутум аҕыйах. И. Эртюков
5. аат суолт. Ахсаанынан элбэҕэ суох, биллэр, чөкө ахсааннааҕа. ☉ Незначительное количество, малость
   Лоокуут айманан, аатыгар эрэ бултаабыт буолара. Уруккутунааҕар аҕыйаҕы бултаан кэлэрэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
   [Өрүүскэ — Ыстапааһаҕа:] Эһиги сүөһүгүтүн, дьоннорго хорҕотон кистии-кистиигит, аҕыйаҕынан көрдөрөн суруйтара олороҕут. Күндэ
   Куһаҕан аҕыйаҕына, үчүгэй үксүнэ Өргөстөөхпөр үөлүллэммин Өлбүтүм ордук буолсу. П. Ойуунускай
   ♦ Аҕыйахтан аҕыйах ордуо (охтуо, өлүө), үгүстэн үгүс (элбэхтэн элбэх) өлүө (охтуо) — биир эбэтэр дуона суох ахсааннаах киһи элбэх дьону кытта утары киирсиитигэр: «аҕыйахпыт диэн толлон туруохпут суоҕа, ороскуот, сүтүк улахана элбэххэ буолуо»— диэн саанансэрэтэн этэр былыргы көһөр олук тыллара. ☉ букв. от меньшего падет меньше, от большего падет больше (старинная формула-угроза перед выступлением одиночки или меньшинства против превосходящей силы)
   [Манчаары:] Ааранан атаҕастыыр буоллаххытына, Аҕыйахтан аҕыйах ордуо, Үгүстэн үгүс өлүө.— Ону бигэтик биллэриҥ! А. Софронов
   Күүстээх Куонаан балаҕан тулааһын баҕанатын туура охсон ылбыт да: «Дьэ, кэлиҥ бэттэх, үгүстэн үгүс охтуоҕа, аҕыйахтан аҕыйах охтуоҕа», — диэн буолбут. «ХС»
   Оҕолоор, сибилигин босхолонуоҕуҥ, элбэхтэн элбэх өлүө, аҕыйахтан аҕыйах өлүө. С. Ефремов
   ◊ Аҕыйах тылынан — биир-икки тылынан, кылгастык; уһаппакка-тэниппэккэ быһыта-орута (кэпсээ). ☉ В двух словах, короче говоря
   Атаспар, эйиэхэ, аны дьэ, Ааттаммыт атамаан сааһыттар Анааннар көтөрдүүр сирдэрин Аҕыйах тылынан мин кэпсиим. Күннүк Уурастыырап
   Ипатий туһунан аҕыйах тылы аҕыннахха, үлэттэн үлэҕэ сиэттэрэн, арыый сүнньэ көнөн сылдьар курдук. М. Доҕордуурап. Аҕыйах-үгүс (үгүс-аҕыйах) кэпсэтии (саҥа) (наадата суох) — элбэхтик дьүүллэспэккэ биллэр дьыаланы түргэнник быһаарыахха диэн этии. ☉ Ясное дело, надо решать без (долгих) разговоров (соотв. меньше слов — больше дела)
   Туох үгүс-аҕыйах саҥа баар буолуой? Хата оҕолорбутун алгыс үтүөтүн алҕаан, тыл үтүөтүн этэн, орто аан ийэ дойдуга түһэрдэхпит! Саха фольк. Үгүс-аҕыйах кэпсэтии наадата суох. Солуута суох мээнэ лабаардыыгын. Н. Неустроев