Якутские буквы:

Якутский → Русский

ыаһах

занятие (на к-рое непроизводительно тратится время); күн ыаһаҕа развлечение; ыаһах оҥоһун = развлекаться чём-л.; ыаһах гынан үлэлээ = делать что-л. не торопясь, для собственного удовольствия.

Якутский → Якутский

ыаһах

аат.
1. Оччо туһата суох саҥа-иҥэ, кэпсээн, ыаспай. Разговоры, болтовня, на которые впустую тратится время
[Ньукуус:] Ыаһах элбэх. Устурууктар чэ тугу эрэ эттэ-эттэ. Ситэ өйдөөбөтүм. Күндэ
Ыраах ыалдьыт ыаһаҕа Ыһыллан барбыт, Абаҕалара тойон албына Аһыллан эрэр эбит. С. Зверев. Ыаллара кэлэллэр: ыйытыы, ыаһах… С. Тарасов
Сибэкки диэн — оҕо, дьахтар ыаһаҕа. И. Гоголев
2. лит. Кэпсэл, номох. Сказ, сказание
Киһи аньыыттан-таҥараттан арахсан, …… Сүттүлэр дүҥүр, былаайах, Сүр баттыыр сүҥ дьааһын, ыар ыаһах — Дом ини, …… Чуумпурда мин сахам алааһа. С. Тарасов
«Сир түннүгэ, Сээркээн сэһэн» — Ытык кырдьаҕас дэтэн Ыччат дьон ыаһаҕар, кэнэҕэски кэпсээнигэр Киирсэр баҕам баар, Кэрэ доҕотторуом! Болот Боотур
Күн ыаһаҕа оҥоһун көр күн
Киһи көрбөтөҕүнэ-истибэтэҕинэ букатын сатаан олоруо суохтар. Иллэҥ киһи хата мин күн ыаһаҕа оҥостобун. Болот Боотур
Күн ыаһаҕын (күнү) ыыт көр күн. Айаҕалыы сатаан, күн ыаһаҕын ыытан, куруһуба баайар. М. Доҕордуурап
Сайын атырдьах, кыраабыл оҥорон күн ыаһаҕын ыытарым. С. Никифоров
Саад отун күн аайы биир киһи охсор. Күн ыаһаҕын ыытар курдук буоллар-хааллар үлэлээн сүөдэҥниир. Н. Кондаков. Ыаһах оҥо- һун — 1) тугунан эмэ аралдьый, кими эмэ элэк-хаадьы оҥоһун. Делать кого-л. предметом насмешек
Баһылай өһүргэс. Кинини оҕо эрдэҕиттэн элэк, ыаһах оҥостон, араастаан аат-суол биэрбит киһилэрэ. Н. Заболоцкай
Дьон эйигин туой оонньуу, ыаһах оҥостоллор. «ХС»; 2) бириэмэни атаараары тугунан эмэ дьарыктан, онон аралдьый. Заниматься чем-л., чтобы убить время
Кэрдибит маспытын, аппынан үчүгэйдик суол үктээн бараммын, бэйэм киирэ-тахса ыаһах оҥостон тиэйиэҕим. В. Иванов
Булчуттар бултуу барар туһунан бэрт эрдэттэн, ааспыт саастан, уһун сайыны быһа үлэһэн, ыаһах оҥостон тэриммиттэрэ. «ХС»
Тиитэбис хараҕын хайа тардынна да, кыһан-отон киирэн барара, ону кэнникинэн дьиҥ чахчы ыаһах оҥостубута. «Чолбон»
Ыаһах киһи түөлбэ. — сэһэннээх, кэпсээннээх киһи. Хороший рассказчик, собеседник. Ыаһах киһи манна суох
ср. др.-тюрк. аҕызан ‘сказать, произносить’

сэһэн-ыаһах

аат. Бүтэн биэрбэт, унньуктаах уһун кэпсэтии, сэһэргэһии. Долгий, продолжительный разговор, беседа
Аттыгар куртаҕын быстарбыт, аҕамсыйа барбыт нуучча киһитэ сытар, сэһэн-ыаһах хаата киһи быһыылаах. Э. Соколов
Уоһук Куомун сэһэнэ-ыаһаҕа бараммат, киһи киирэн баран тахсыбат, иһиттэр истиэх айылаах кэпсиирэ. ФГЕ СТС


Еще переводы:

спевка

спевка (Русский → Якутский)

сущ
хорунан ыллыырга бэлэмнэнии, ыаһах

затея

затея (Русский → Якутский)

ж. 1. (замысел) айаҕаланыы, тэрийии, оҥорорго сананыы; неудачная затея табыллыбатах айаҕаланыы; 2. (забава, причуда) көр, ыаһах; ребячьи затеи оҕо ыаһаҕа; # попросту, без затей судургутук, эгэлгэтэ суох.

досужий

досужий (Русский → Якутский)

прил. разг. 1. \не занятый делом) нллэҥ, тугу да гынара суох; 2. (вызванный бездельем, пустой) олоруохтааҕар, олоро сатаан; досужие толки олоро сатаан ыаһах, олоруохтааҕар кэпсэтии.

курусуба

курусуба (Якутский → Якутский)

көр куруһуба
Куорат кыыһа Туйаҕа лочурҕаата, бачыыҥката баачырҕаата, Курусубата куугунаата, Суһуоҕа субуруйда. Өксөкүлээх Өлөксөй
Даша айаҕалыы сатаан, күн ыаһаҕын ыытан, курусуба баайар. М. Доҕордуурап

күөллэн

күөллэн (Якутский → Якутский)

туохт. Бэйэҥ бас билэр күөллээх буол. Обзаводиться озером, иметь свое озеро. Быт-быт оҕустанан, сүүтүк-сүүтүк сыарҕаланан, …… көҥүстээх үрэх күөллэнэн, үс бастаах Алаа Моҕус ыалланан Бүүкээнниир Ыаһах эрэйдээх олорбута эбитэ үһү. Саха фольк.

күөндэ

күөндэ (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Кыра собо. Мелкий карась
Күөндэлэр, күөнэхтэр, мундулар, ылбайдар …… [күн ыаһаҕын] Ыыталлар эбит бу Танылҕаннаах Тааттакайдаан эбэкэйбитигэр. А-ИМН ОЫЭБЫ
Күөндэ күөл көр күндэ
Күөндэ күөл. ПЭК СЯЯ

сыарҕалан

сыарҕалан (Якутский → Якутский)

сыарҕалаа диэнтэн бэй
туһ. Быт-быт оҕустанан, сүүтүк-сүүтүк сыарҕаланан, сап өтүүлэнэн, иннэ олгуобуйаланан, …… үс бастаах Алаа Моҕус ыалланан, Бүүкээнниир Ыаһах эрэйдээх олорбута эбитэ үһү. Саха фольк. Сайын көмүс ыҥыырдаах аттанан, уу дьоруонан дайдарар, кыһын доруобуна сыарҕаланан сиэллэрэр. М. Доҕордуурап

чохооллоо

чохооллоо (Якутский → Якутский)

туохт. Тугу эмэ тугунан эмэ үлтүрүтэ оҕус (хол., чохороонунан мууһу кыралаан). Бить, колотить что-л. чем-л. (напр., крошить лёд маленьким топориком). Ити мууһу чохооллоо
Бүүкээнниир Ыаһах тутум уктаах муос чохороонунан Алаа Моҕус сүүһүн чохооллоо да чохооллоо буолла. Саха фольк.

өтүүлэн

өтүүлэн (Якутский → Якутский)

өтүүлээ диэнтэн бэй
туһ. Быт-быт оҕустанан, сүүтүксүүтүк сыарҕаланан, сап-сап өтүүлэнэн, иннэ олгуобуйаланан, балаҕан аҥаара балаҕаннанан Бүүкээнниир Ыаһах эрэйдээх олорбута эбитэ үһү. Саха фольк. Өтүүлэнэ, тэрил тиэнэ сылдьаҥҥыт, Умнумаҥ, хайа сытын, хайа саҥатын, Үөскээбит хапчааҥҥыт ырыатын-тойугун, Икки кыллаах этигэн хомускутун! Р. Гамзатов (тылб.)

балаҕаннан

балаҕаннан (Якутский → Якутский)

туохт. Балаҕаннаах буол, балаҕанна тутун. Иметь, построить юрту
[Миитэрэй] Икки сыл бэйэтин баһын билинэн, икки ынахтанан, сабыс-саҥа балаҕаннанан, сайынын оттоон, кыһынын бултаан арай син ыал буолбута. М. Доҕордуурап
Сүүтүксүүтүк сыарҕаланан, сап өтүүлэнэн, иннэ олгуобуйаланан, балаҕан аҥаара балаҕаннанан, хоспох аҥаара хоспохтонон Бүүкээнниир Ыаһах эрэйдээх олорбута үһү. Саха фольк. [Дьадаҥы киһи] Батталга, балыырга сылдьан, Бара-кэлэ сатаан Бадарааннаах маар баһыгар Бал бааччы мас балаҕаннаммыт. Эрилик Эристиин