см. нуомас .

n. news; сонун нуомас n. news

суккуй диэнтэн атын
туһ. Муома өрүс кыараҕас муус хапчаан устун суккуллар. И. Данилов
Кэпсэтии тимэҕэ сөллөн, сонун-нуомас суккуллубута. П. Аввакумов
Халыҥ былыт иэниттэн Хаҕыс самыыр суккуллар. «ХС»

аат.
1. кэпс. Киһи туох эмэ аһы өр аһаабакка, ол аска баҕаланыыта, ону ахтыыта. ☉ Острое желание поесть то, что давно не ел
Саас хортуоппуй тоҥсугун саҕана баһаарга илдьэн атыылаан, дохуот киллэриниэхтээхтэр үһү. Р. Баҕатаайыскай
2. көсп. Саҥа иһитиннэрии, сонун. ☉ Нечто новое, новость
«Боруоҥҥа туох тоҥсук-нуомас баар?» — диэн Куонаан атыны ыйытта. Айталын
Суруналыыстыка инники күөнүгэр сылдьар аар суруксут туһунан бэрт ыраахтан сылдьан, туох тоҥсугу тобулуоҥуй? «ЭК»
◊ Тоҥсук илбис көр илбис
Улахан эдьиийбит иитиэхтээн төрөппүт, тимир биһиккэ биһиктээх тоҥсук илбискэ уһуйбут — сибиэннэрэ тоҕо суодуһан түстүлэр! Д. Апросимов
Тоҕус добун маҥан халлаан Тоҥсук илбис бииһин — Түптүйэ үөдэн түгэҕэр Түҥнэри тэптэҕим. Ньургун Боотур
ср. др.-тюрк. таҥсух ‘удивительный, необычный’, таҥсух аш ‘редкое, изысканное кушанье’

туохт.
1. Тугу эмэ сиринэн сыыллары тардан сыҕарыт, сыс. ☉ Тянуть по земле, тащить, волочить
[Охоноон] ыараабыт атахтарын нэһиилэ соһор курдуга. Л. Попов
Биэс бууттаах куулу хаба ортотунан быалаан баран, үрүйэ диэки соһон куккурута турдулар. Н. Заболоцкай
Аҕата остуолу аҥаар уһугуттан харбаан ылан холумтан таһыгар соһон аҕалла. М. Доҕордуурап
2. Кими эмэ буолумматын үрдүнэн тугуттан эмэ ылан баран күүс өттүнэн тарт, илт. ☉ Тянуть, волочить кого-л. против его воли, тащить силой
Биэс бандьыыт Настяны суол аттыгар турар иччитэх сарайга соспутунан бараллар. Н. Якутскай
Биир боксуор хомсомуол уол ытарча курдук илиитинэн ол оҕону көрүдүөр уһугар состо. И. Гоголев
[Крюхов] кыыска чуо тиийбитэ уонна илиититтэн харбаан ылан, үҥкүүлээччилэр ортолоругар соһон киллэрбитэ. СГПТ
3. Тардар күүскүнэн тугу эмэ бэйэҥ кэннигиттэн буксуурдаан тарт, тардан илдьэ бар (хол., боробуос пуойаһы). ☉ Тянуть, буксировать что-л. Ыкса күһүн бэрт элбэх таас чоҕу тиэммит баарсалары соһон, өрүһү өксөйөн иһэр хас да борохуот кыдьымахха ыллараллар. Амма Аччыгыйа
Элбэх баҕайы табаар богуонун соспут боробуос кэлэн ыстаансыйаҕа тохтуур. Эрилик Эристиин
Уонунан көлө истиэнэ маһын соһон дьүккүйэ хаамаллар. М. Доҕордуурап
4. кэпс. Тугу эмэ олус бытааннык оҥор, тугу эмэ гынаргар олус бытаар, мөдөөрсүй. ☉ Делать что-л. медленно, медлить с осуществлением чего-л., тянуть, затягивать
Чэ, наһаа уһуннук силиэстийэлиигит. Киһини киһи өлөрбүт буоллаҕына, буруйдааҕы тутан баран иккилии-үстүү ый соһоҕут. М. Попов
♦ Соһон кэбис — күүс, кыах өттүнэн кими эмэ (үксүгэр утарылаһааччыгын) улаханнык баһыйа тут, ырааҕынан хотон таҕыс. ☉ В полной мере превзойти кого-л. в чём-л., требующем физической силы
Василий Уваровпыт Бурятия эдэр бөҕөһө А. Павловы уон сэттэ үскэ ахсаанынан адьас соһон кэбистэ. «Кыым». Соһо сылдьар сонун (кэһэ сылдьар кэпсээн) күл.-ооннь. — элбэх саҥа сонун-нуомас, кэпсээн-ипсээн. ☉ Целый короб новостей, вестей, слухов
Соһо сылдьар сонунум, кэһэ сылдьар кэпсээним суох. Амма Аччыгыйа
Хайа баҕарар уһук учаастакка соһо сылдьар сонуннаах тиийэр. «ХС»
Сыыҥын (-сыраанын) соһор көр сыыҥк. Сыыҥын соһо сылдьар уолга иһин дэлби үктэтэ сыһан хаалбыт. Амма Аччыгыйа
Ыал устун киргэ-кирээскэ тэпсиллибит дьахтары ойох ылбыппар, онно ымсыыраҥҥын, сыыҥкын-сырааҥҥын соһоҕун дуо? Н. Павлов
ср. кирг. соз, казах. сос ‘протягивать, вытягивать’