Якутские буквы:

Якутский → Русский

нусхай=

образн. 1) плавно падать, клониться, опускаться; сэниэтэ эстэн аргыый нусхайан барда обессилев, он начал медленно падать; 2) делать что-л. или двигаться плавно, томно (обычно о женщине).

Якутский → Якутский

күөгэй-нусхай

туохт. Аргыый аҕай нуоҕайа, долгуйа хамсаа (үүнээйини, айылҕаны этэргэ). Расцвести пышным цветом, легким трепетом откликаясь на каждое движение воздуха
Көтөр-сүүрэр көйүөрэ үксээтэ, көрдөөхнардаах саас күөгэйэн-нусхайан субу тиийэн кэллэ. М. Доҕордуурап

нусхай

дьүһ. туохт.
1. Аллара сыыйа налыйан түс (от-мас туһунан). Склоняться, сгибаться плавно (о деревьях)
Күөх солко сэбирдэх күөгэйэн, нусхайан, Уҥуоргу биэрэктэн уруйдуу турбута. П. Тобуруокап
Өрөгөйдөөх бул гунньах Үрүт өттүгэр үөскээбит Түөрт үтүө мастарым Үмүрүһэ түстүлэр, Хоту-соҕуруу нусхайдылар, Илинарҕаа иэгэйдилэр. С. Зверев
Күөх ойуур нарын лабааларынан аа-дьуо хамсаан нус хайара. М. Доҕордуурап
Сылаарҕаабыттыы биир тэҥник иҥнэй, бүк түс. Клониться, падать, опускаться, ложиться медленно, плавно (о чём-л.)
Валя ойон туран, өлүөр илиитинэн сүрэҕин баттанан, дириҥник сүгүрүйэн нусхайда. Амма Аччыгыйа
Иза, унаарыч чы көрбөхтөөн кэбиһэ-кэбиһэ, сыыйа аллара түһэн нусхайбытыгар кылгас былааччыйата үөһэ сыҕаллыбыта. П. Аввакумов
Оҕонньор кыайан турбакка хат нусхайан сытан барда. Эрилик Эристиин
Мааны Маппый тиэрэ нусхайа сытар дьахтар толору түөһүгэр илиитин ууран, …… өрү т э тыым ма х таата. П. Аввакумов
поэт. Чуумпуран нус бааччы тур (хол., айылҕаны этэргэ). Притихнуть (о природе)
Күөх тыа дьоһумсуйа нусхайар. И. Данилов
2. Оргууй аҕай намыыннык хамсаа, хаамп. Держаться, двигаться плавно, мягко, неторопливо
Өлөксөөс өрүс халдьаайытын кыйа тыа саҕатынан барар ыллык суол устун холку-холкутук хааман нусхайар. А. Бэрияк
Кээтии ээлдээл буолбукка дылы хааман нусхайан иһэрин Маппый бэлиэтии көрөн, үөннээхтик мичик гыммыта. П. Аввакумов
ср. монг. нусгай ‘насморк; сопливый’


Еще переводы:

нусхат

нусхат (Якутский → Якутский)

нусхай диэнтэн дьаһ
туһ. Ваня баһын нусхатан баран аа-дьуо барар. С. Ефремов

нусхалдьый=

нусхалдьый= (Якутский → Русский)

равн.-кратн. от нусхай=; тыалтан мас төбөтө нусхалдьыйар от ветра медленно качаются верхушки деревьев; хааман нусхалдьый = идти плавной походкой.

ньуоҕалдьыччы

ньуоҕалдьыччы (Якутский → Якутский)

көр нуоҕалдьыччы
[Тиит] Буулуур дьоруо кулун Моонньун оруутунан Ньуоҕалдьыччы охсуллар Солко нуолур мутукчата Муҥутуу нусхайбыт. П. Ядрихинскай

буркуй

буркуй (Якутский → Якутский)

туохт. Күүскэ тыалыран хаарынан тип. Мести, заметать (снег — о метели), бушевать (о пурге)
Бу бурхаан буркуйбутугар, Тибии типпитигэр, Тыал тыалырбытыгар, Тымныы ыкпытыгар Өрөгөйдөөх булгунньах Үрүт өттүгэр үөскээбит Түөрт үтүө мастарым Үмүрүһэ түстүлэр, Хоту-соҕуруу нусхайдылар, Илин-арҕаа иэҕэйдилэр. С. Зверев

бүргүй

бүргүй (Якутский → Якутский)

I
туохт. Бэйэ итэҕэһин атын дьоҥҥо биллэримэ, кистээ. Скрывать свои недостатки от посторонних. Биллибэккэ, көстүбэккэ бүргүйэн олорор
II
туохт. Ытыктыыры, таптыыры биллэрэн сүгүрүй, бокулуоннаа. Поклониться в знак почитания, уважения
Тоноҕостоох бэйэм нусхайдым, Бүргүннээх бэйэм бүргүйдүм, Сүһүөхтээх бэйэм сүгүрүйдүм. Өксөкүлээх Өлөксөй

нусхаҥнаа

нусхаҥнаа (Якутский → Якутский)

нусхай диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Сата тыал, үлэтин бүтэрэн, Киниэхэ суон тииттэр үөрэллэр, Ойуур тыа көмнөҕүн түһэрэн Тыал хоту нусхаҥнаан биэрэллэр. Эрилик Эрис тиин. Сардаана сибэкки и лгийэр сал гыҥҥа аргыый нуоҕаҥныыр, нусхаҥныыр. Хомус

нусхас гын

нусхас гын (Якутский → Якутский)

нусхай диэнтэн көстө түһүү. Хачыгыр, иҥиир ситиитэ тардан кэбиһэн, өрө т эй э түһ ээ т, нусхас гынна. Эрилик Эристиин. Василий аҕатын эргиппитэ, …… эмискэ төбөтө босхо баран нусхас гыммыта. Г. Н и к о л аева (тылб.)

лабыкча

лабыкча (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Тиит лабаатын мутукчалаах туора салаалара. Боковые отростки с хвоей на ветке лиственницы
Муҥутуур мутукчам көҕ ө р д ө , Мутугум нусхайа долгуйда, Лаһыара лабыкчам наскыйда, Лоһуора туорааҕым таҕыста. П. Ойуунускай
Күндү ыалдьыттарбыт дуоһуйа көрдүннэр диэн, Ураһабытын күөх лабыкчанан симиибит. И. Гоголев

нусхалдьый

нусхалдьый (Якутский → Якутский)

нусхай диэнтэн арыт
көстүү. Иза …… дэгэс гынан ойон турбута, кылгас былаачыйатын көннөрүнэн имигэстик нусхалдьыйан ылбыта. П. Аввакумов
Күөҕүнэн чэлгийбит тииттэр сиккиэр тыалтан, утуктаан, нусхалдьыйа тураллар. Эрилик Эристиин. Сайыҥҥы түүн ортото. Ийэ айылҕа иһийбит. Бэл тэбэнэт Амма наҕыллык нусхалдьыйа устубут. С. Ф едотов

үгүрүк

үгүрүк (Якутский → Якутский)

үгүрүк-сүгүрүк буоллун! фольк. — үҥэн-сүктэн төҥкөйдөҕүм буоллун! Да будет вам поклон! (в знак большого уважения)
Тоноҕостоох бэйэм нусхайдым, Бүлгүннээх бэйэм бүргүйдүм, Сүһүөхтээх бэйэм сүгүрүйдүм, Үс сырдык күлүккүтүгэр Үгүрүк-сүгүрүк буоллун! (ытык хатыҥҥа сүгүрүйэр). И. Гоголев. [Хотой:] Урааҥхай аймах улуу бэртэригэр, үс хара бараан күлүккүтүгэр үҥэн-сүктэн, үгүрүк-сүгүрүк буоллун! А. Апросимов