Якутские буквы:

Якутский → Якутский

ньалбай

дьүһ. туохт.
1. Аһара намтаан, халыйан көһүн (хаптаҕай быһыылаах тугу эмэ этэргэ). Оплывать, расплываться, расплющиваться; выделяться таким видом. Чүмэчи күн уотугар туран, ууллан ньалбайан хаалбыт
Тыы быһаҕаһыгар диэри уу киирэн, нэһиилэ ньалбайан кэлэн кытыыга анньыллар. П. Чуукаар
Сулуоннар бары суон атахтарыгар үктэннэхтэринэ ньалбайан, кэтирээн тахсар эрэһиинэ курдук сымнаҕас уллуҥахтаахтар. ГКН МҮАа
Алдьанан хапсыччы бар, хомуллан хаал. Уменьшаться в объёме; становиться помятым, сплющенным
Ынах тэбэн кууһуннарда, солуур ньалбайан хаалла. М. Доҕордуурап
Дарыбыанаба Валерий Ивановиһы ньалбайбыт сэлээппэтиттэн бадарааны баспыт бачыыҥкатыгар диэри таҥнары көрөн түһэрдэ. Л. Попов
2. Кэтит хаптаҕай буолан көһүн (хол., сирэй). Выделяться своим широким плоским видом (напр., о лице)
Хантан эрэ соҕотох сыалыһар устан ньалбайан кэллэ. Ф. Филиппов
Хара сирэйдээх ньалбайбыт дэгдэгэр имнээх оҕонньор маҥан ырбаахы кэппит. С. Курилов (тылб.)
3. Үрдүккэр сөбө суох олус кэтит, киэҥ көстүүлээх буол. Быть слишком широким, сплющенным, расширенным книзу, распластанным
Буор сыбахтаах туруорбах дьиэ үүт-үкчү хас эмэ сыллааҕыта куруламмыт кэбиһиилээх от курдук харааран, ньалбайан көстөр. И. Никифоров
Олбуор түгэҕэр улахан ньалбайбыт саха балаҕана баара. ВВМ. Тэҥн. ньалҕай I
ср. др.-тюрк. йалбы ‘плоский’, алт. дьалбай ‘быть широким, плоским’, ног. ялпай, монг. жалбийх ‘сплющиваться’

Якутский → Русский

ньалбай=

расширяться (в ущерб высоте), как бы расплющиваться; расплываться; сибиниэс ууллан ньалбайбыт свинец растопился.


Еще переводы:

ньалбаччы

ньалбаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Ньалбайар гына, ньалбайарын курдук. Нареч
от ньалбай. Остуолга аҕыйах быһыы килиэп, тэриэлкэ түгэҕэр ньалбаччы ирбит сиикэй эт көстөр. В. Яковлев

ньалбалдьый

ньалбалдьый (Якутский → Якутский)

ньалбай 1, 2 диэнтэн арыт. көстүү. Балык устан ньалбалдьыйда

ньалбас гын

ньалбас гын (Якутский → Якутский)

ньалбай 1, 2 диэнтэн көстө түһүү. Охсубутугар кытарбыт тимир ньалбас гына түстэ

ньалбас

ньалбас (Якутский → Якутский)

ньалбай диэнтэн холб. туһ. Хахай, тиигир эҥин дииллэр да, ньалбаһа сытыйаннар табаҕа тэҥнээх буолуохтара дуо! С. Руфов

бэллэҥнээ

бэллэҥнээ (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Олус үллэ-кэтирии ньалбайа хамсаа. Вздуваться, расплываясь вширь (напр., о щеках толстого человека или намокших торбасах). Ыстаатаҕын ахсын кэтит сирэйэ бэллэҥниир
Этэрбэһим эрэйдээх бэллэҥниир да бэллэҥниир. Суорун Омоллоон

ньалбат

ньалбат (Якутский → Якутский)

  1. ньалбай 1, 2 диэнтэн дьаһ. туһ. Аарыма улахан блюминг ыстаал болгуону туой буор курдук ньалбатар. ИА КЛ
  2. Салат, салатан ыл. Дать слизнуть
    Айаҕын иһэ бааһырбыт борооскуга дезинфекциялыыр бороһуоктары биэрэн ньалбатыллар. МСИ ССНьЫаУО
ньалбаҕар

ньалбаҕар (Якутский → Якутский)

даҕ. Олус кэтирээн, ньалбайан көстөр; хаптаччы баттаммыт курдук. Выделяющийся своим широким и плоским видом; сплющенный (напр., о шапке)
Судаарыскайдар буолуохтарыгар сөп — кинилэр итинник ньалбаҕар бараан бэргэһэлээх буолаллар. Болот Боотур
Эбээн оҕотун кэтит ньалбаҕар туут хайыһарын саҕа суол мин суолбар киирэн баран, төттөрү ойбут. Н. Абыйчанин

налбаҕар

налбаҕар (Якутский → Якутский)

даҕ. Хаптаҕай, ньалбайбыт. Плоский, как бы сплющенный
Налбаҕар дьиэ. Налбаҕар бугул.  Төһө даҕаны кэтит, налбаҕар гына кутулунналлар да, үөһээҥҥи уонна алларааҥҥы перемычкалар ууну син биир быыһылаталлара. В. Яковлев. Наһаа улахан, омун наан эттэххэ, омук оҕотун налбаҕар ту у т х а й ы һ а ры н с аҕа с у о л м и н с ы лдьар суолбар киирэн баран, төттөрү о й б у т. Н. Абыйчанин

ирбэнньиктий

ирбэнньиктий (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Күн уотуттан дьиримнии, дьэргэлдьийэ көһүн. Отражая солнечные лучи, играть, пестреть бликами (о какой-л. поверхности - напр., воды)
Арыытааҕы алаас хампа отторо бастыҥалаах төбөлөрүн көтөҕөн, көмүс симэх курдук ирбэнньиктийэ оонньууллар. Суорун Омоллоон
Кыһыл көмүс ытарҕатын иэмэҕэ ирбэнньиктийэ оонньоон өссө ордук тупсарда. М. Доҕордуурап
2. Биир күдьүс долгулдьуйан, күөгэлдьийэн көһүн; иримнээн-дьиримнээн көһүн (хол., киһи хараҕа иирдэҕинэ). Казаться плавно движущимся, мягко колыхающимся; рябить в глазах (напр., от усталости)
Кини хараҕа ирбэнньиктийэн барда, Устин силбэһэ үүммүт хаастарын, кини төгүрүк, тоҕо эрэ ньалбайан барбыт сирэйин тугу да көрбөт кэриэтэ буолбут хараҕынан мүнүүтэ холобурдаах одуулаата. М. Шолохов (тылб.)

имэрий

имэрий (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Ытыскын (тарбаххын) туохха эмэ сыһыары тутан баран аргыый, сымнаҕастык баттаан сыҕарыт. Проводить ладонью (пальцами) по поверхности чего-л., гладить, поглаживать что-л. Ньалбай оҕонньор сэҥийэтигэр абыр-табыр үүммүт бытыгын тарбаҕын төбөтүнэн таҥнары имэрийэ олордо. И. Никифоров
Машаны төбөтүттэн имэрийдэ уонна кууһан ылан, аан маҥнай уоһуттан уураата. М. Доҕордуурап
Кини олбуор иннигэр турар «Волга» массыына лаахтаах ойоҕоһун имэрийэн, тохтоон турда. Н. Габышев
2. Массаастаа, киһи ыалдьар миэстэтин илиигинэн илбий. Массировать, лечить массажем
Көхсүбүн имэрийэ түһэн кулу. Амма Аччыгыйа
Оҕонньор уулбут итии арыынан оҕунуохтаммыт ытыһынан Симон өлөрбүт атаҕын, тарбахтарынан бигии-бигии, имэрийэ олорбута. Л. Попов
Итий-кутуй ыарыытын Имэрийэн эмтээтэ. Т. Сметанин
3. көсп. Чэпчэкитик, бэрт кыратык хамсатан, таарыйан үр (тыал, салгын туһунан). Обдувать слегка и приятно, нежно касаться (о ветре, воздухе)
Сааскы тыал иэдэскин имэрийэн ааһар. Амма Аччыгыйа
Сииктээх сөрүүн салгын Таня итийбит иэдэһин имэрийэн ааһар. Л. Попов
Тииттэр, хатыҥнар лабааларын сааскы сылаас тыал эйэҕэстик имэрийэн ааһар. Г. Угаров
4. көсп. Оҕус, сырбат. Ударить
Ол эһэ куйаха сыыһын имэрийбитэ диэн улахан буолуо дуо, аҕата оҕонньор сонно тута куобах тириитин уокка куйахалаан аҕалан, төбөтүгэр саба баайан кэбиспит. Н. Заболоцкай. Гитлери таҥнары ыйыахпыт, сорох фрицтэри прикладынан төбөлөрүн имэрийиэхпит. Саллааттар с. 1967
Имэрийэ (имэрийэрдии) көр - сымнаҕастык, унаарыччы көр. Смотреть ласково и тепло
Хараҥатыҥы саһархай харахтара аһыммыт курдук имэрийэ көрбүттэр. Амма Аччыгыйа
Ийэтин кыыс эрдэҕинээҕитин курдук, имэрийэн эрэрдии, унаарыччы көрбүт саһархай харахтаах. Софр. Данилов
Мин ийэм Кээчэ мэлдьи буруйдаахтык мичээрдии сылдьар, ааттаспыттыы имэрийэ көрбүт киэҥ саһархай харахтаах дьахтар этэ. И. Гоголев
Кыл имэрийэ көр кыл. Кинилэр дьоҕус ыаҕайаларын кыл имэрийэ дьэдьэннээхтэр. В. Протодьяконов
Уос уоска сыстара Таптал эрэйэ, Үрэх устара Кыл имэрийэ. С. Тимофеев. Төбөтүн (баһын) имэрий көр төбө
1.
Оччоҕо мин урут кинини кытта холбоспуппун да кинини төбөтүттэн имэрийэ олоруохтаахпыт дуо? А. Федоров. Батталлаах үйэ бараммыта, Баабыр курдук Барыһымсах баһылыктары, Бастарын имэрийбэккэ, Саҕаларыттан ылан Сахсыйан иһиэххэ. Күн Дьирибинэ
Ол иһин, бука, төбөбүттэн имэрийбэттэрэ чахчы. «ХС»
ср. др.-тюрк. емри 'заставлять чесаться, вызывать зуд'