аат. Таҥаһы кэрбиир, ыстыыр идэлээх сүөһү. ☉ Домашнее животное, имеющее привычку жевать и обсасывать одежду
Кыысчаан ийэтигэр: «Бибилэтиэкэҕэ бардым», — диэн баран ньургуһуннуу тэлээрэ сылдьыбыт. Сыалай биир көтөҕү үргээбит, онто илдьириһэн түһэн мөкүлэрин ньии, таҥасчыт тамыйах кэбийбитигэр дылы буоланнар. В. Гаврильева

даҕ., поэт.
1. Наҕыл, нам чы көстүүлээх, намыын. ☉ Спокойный, тихий, мягкий, нежный
[Саха кыыһа] Алаас хотун хатыҥыныы Атан эрэр ньургуһуннуу Намыыннарын, наскылларын Нарыннарын баҕастарын. С. Данилов
Күөх мутукчанан суугунуур Күө ҕү наскыл мастардаах Устата-туората бил либэт Очуос таас дьиэлэрдээх Улуу булгунньах диэн кини эбит. С. Зверев
2. Ыраас, сөрүүн, чуумпу. ☉ Чистый, свежий, тихий
Уһуктан баран турбакка Уунаҥалыы сыттахпына Хоспор киирдэ сөрүүн, наскыл сарсыардааҥҥым салгына. С. Данилов

I
туохт.
1. Күүскэ сырдаа, күндээриччи сырдаа. ☉ Распространять яркий свет, сиять, освещать (об источнике света)
Сааскы күн сандаара ойбута, Биһи уһуктан турбуппут. Эллэй
Оройуон киинин дьиэлэригэр Түннүктэр уоттара сандаараллар. С. Васильев
Ыалдьыт испиискэни умаппытыгар, дьиэ иһэ сандаара түстэ. П. Филиппов
Дьүкээбил уота умулла сыһа-сыһа тымныы күөх өҥүнэн сандаарар. Н. Габышев
△ Уоттан, уоттанан чаҕылый (киһи-сүөһү хараҕын этэргэ). ☉ Светиться, блестеть, сверкать (о глазах)
[Тииҥ] уйатын олбоҕун көбүтүнэн утуйаары гынан эрдэҕинэ, уйатын хайаҕастарынан икки харах уота сандааран көстүбүтэ. И. Федосеев
2. Сырдаан көһүн, сырдык эбэтэр бэлиэ, чаҕылхай көстүүлээх буол. ☉ Выделяться светлым, ярким цветом, быть ярко освещённым
Киҥкиниир киэҥ тайҕам киинигэр, …… Салаҥ элбэх Саҥа дьиэлэр Сандааран ахан тураллар. С. Зверев
Хатыҥнар сэбирдэхтэрэ саһарымталаабыттар, …… ап-араҕаһынан сандааран көстөллөр. П. Аввакумов
Албан ааттаах байыаска Арҕаа Украина кырдалыгар Сандаарар кыһыл сулустаах Саҥа пааматынньык туттулар. С. Васильев
△ Дьэҥкир ыраас дьүһүннээх буол. ☉ Быть насквозь прозрачно чистым, сиять чистотой (напр., о реке)
Талба барахсан сандаарбыт уутугар …… астына [сөтүөлүүбүн]. Амма Аччыгыйа
Туйаарыма Куо барахсан, таҥас бүтэй этэ сандааран, эт бүтэй уҥуоҕа көстөн, уҥуох бүтэй силиитэ дьалкыйан, үрүҥ күннүү туналыйан, кубалыы устан киирэн кэлэр. Суорун Омоллоон
3. көсп. Сырдык кэскил буолан көһүн, сырдыгынан сыдьаай. ☉ Ярко светить, сиять (напр., о счастливом будущем)
Кэрэ кэскил, сырдык сыал Биһиэхэҕэ сандаарда. Эллэй
ср. др.-тюрк. йан ‘гореть’, казах. жан ‘гореть’
II
поэт.
1.
сандаархай диэн курдук. Сандаар сырдык таас куораттар Түҥ тайҕаттан күлүмнүүллэр, Ыстаал ыллык киэҥ аартыктар Хайалары нөҥүөлүүллэр. П. Тобуруокап
Саас эрдэ өрө анньар ньургуһуннуу Сандаар күнү мин өрүү көрөбүн, Кытаҕым куруҥар оонньуу-оонньуу Эн кыталыктаргыныын ыраах көтөбүн. Н. Босиков
2. аат суолт. Туох эмэ сандаархай сырдыга. ☉ Яркий свет, сияние
Куоратым хотугу өттүгэр Суон хара турбалар көстөллөр. Ол собуот сандаарын иһигэр Көлөһө тимирдэр күлүҥнүү мөхсөллөр. С. Васильев