Якутские буквы:

Якутский → Русский

ньымаат

диал. 1) дар, подарок; ньымаатыгар эһэ тириитин аҕалбыт в дар он принёс шкуру убитого медведя; 2) перен. обман, хитрость; ньымаатынан ылбыттар они получили (это) обманом.

Якутский → Якутский

ньымаат

  1. аат.
  2. Албыннаһар өҥө, албыннаһыы. ☉ Обман, хитрость
    — Туох ньымаата кэлиэй. Билэр киһигэр үтүөнү оҥордоҕуҥ дии. Болот Боотур
    Баабылап Өлөксөөс сытар балааккатыгар киирэр. Кини үтүө санаалаах киирбэтэҕэ, ханнык эрэ албынынан, ньымаатынан Өлөксөөһү өлөрөр баҕалааҕа. Н. Якутскай
    Дьиэлээх Уйбаанчык кэпсээнинэн, билиҥҥи тойотторго биэрэр «ньымаат» сиэр быһыытынан дьоҕус үһү. П. Филиппов
  3. түөлбэ. Бултаабыт бултан бэрсии. ☉ Дар, подарок охотника из своей добычи (традиционный обычай северных народов)
    «Тороппуун, эйиэхэ Дьэргэ кэһиитин икки кыыл этин ньымаат ыыппыт», — Ньургучаан киирэн эттэ. Болот Боотур
    Кэргэним ыарахан буолан, дьонтон ньымаат (булду босхо биэрии) ылан иитиллэн, …… дьиэ бөҕө буолан сытыахпын баҕарбатаҕым. Н. Абыйчанин
    Ньымаат — булт бастыҥа, балык үтүөтэ, түүлээх талыыта буолар. П. Филиппов
  4. эргэр. Уол бэйэтин эбэтэр дьонун аатыттан кыыстаах ыалга кэлэн уолга кэргэн кэпсэтэр киһи; суорумньу. ☉ Сват, сваха
    Инники балтыһах остуолга Олордо кийиит күтүөттүүн, Аттыларыгар — ийэ, аҕа, Түҥүр, ходоҕой бүүсбүттүүн. Оттон ол остуол чугаһыгар Дуруускаһыт, сыбаат, ньымаат Бары орун оннуларыгар Олорбуттар эрээтэрээт. И. Эртюков
    «Мин кинитэ [Татыйыга] суох сатаан киһи буолуо суохпун. Аҕам, баран кэпсэппэккин ээ. Эбэтэр ньымаатта ыыт», — диэн Табыйык аҕатыттан ис-иһиттэн иэйэн көрдөстө. «Чолбон»
  5. даҕ. суолт. Албын, угаайылаах (хол., кэпсэтиигэ). ☉ Обманчивый, хитрый (напр., голос, речь)
    «Атаарыы малааһынын өссө ылыаҕыҥ дуу?» — диэн Түү Сирэй ньымаат куолаһынан этии киллэрбитэ. Р. Баҕатаайыскай
    Даарыйа ыалдьытымсах, бэрт сайаҕас, кэпсэтинньэҥ, ньымаат тыллаах, аһыныгас майгылаах киһи. «ХС»
    Мэлдьи иһиллии сылдьар, ньымаат куоластаах …… иезуит, адьас кыараҕас да быыһы-хайаҕаһы булан, эриэн кыыллыы ньылбырыйан киирэрин сатыыра. АЕВ ОҮИ
    ср. др.-тюрк. нимат ‘милость, благодеяния, дары; блага мирские, удовольствия жизни, блаженство’, эвенк. нимаат ‘доля, пай (дарственный от охоты, промысла, обычно половина шкуры убитого зверя); кушанье; пай охотника (при дележе убитого зверя)’

Еще переводы:

бүрүмүү

бүрүмүү (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Уһун остоох кыһыҥҥы этэрбэс. ☉ Высокие зимние торбаса с высокими голенищами
Аҕыйах тыл тоҥус-маньчжур бөлөх (эвенк) тылларыгар эмиэ тэҥнэнэр (нуучча, дьааҥы, дьымат (лит. ньымаат)), бүрүмүү (уһун остоох кыһыҥҥы этэрбэс курдуктарга). СПА СТИ

нэлэкэ

нэлэкэ (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Эбээннэр баартык курдук иннигэр кэтиллэр оҕуруо ойуулаах таҥастара. ☉ Эвенская одежда, обычно надеваемая как фартук, украшенная бисером
Оойека, ньымаатта бэлэмнээ, үчүгэй оһуордаах-ойуулаах нэлэкэтэ, чукчалыы тыс үтүлүктэ тик. Н. Абыйчанин. Уоллара Ньүкүйэ кэлбитигэр киирэр ааҥҥа, уоллаах кийиит хаамтыннар диэннэр, бары нэлэкэлэрин тэлгииллэр. Эвен фольк.
тунг.-маньчж. лэли, нэлли

төркүт

төркүт (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Эргэ тахсыбыт кыыс аймахтарыгар, доҕотторугар бэлэхтээх эбэтэр бэлэх ылаары ыалдьыттыы кэлиитэ; оннук кэһии, бэлэх. ☉ Приезд новобрачной к родственникам и друзьям с подарками или за подарками; свадебные подарки родственникам, друзьям
Төрүкүттэн мааны төрүттээх этим, Төркүккэ, ньымаакка сылдьар этим. Болот Боотур
[Кийиит] төркүт диэн ааттаан, сылдьыбыт ыалын аайыттан боһомо сүөһүнэн үүрэн аҕалыахтаах. БСИ ЛНКИСО-1938
ср. хак. төргин ‘приезд невесты за получением своей доли приданого’, др.- тюрк. төркүн ‘дом кровных родственников’

сойуо

сойуо (Якутский → Якутский)

I
аат. Булду (хол., тайаҕы, саһылы) эккирэтии, батыһыы. ☉ Преследование зверя, погоня за добычей (напр., за лосем, лисицей)
Ол уол үгүс үрэхтэри, Киэҥ Сибиири тэлэр, Булт сойуотугар кини Сир сиксигэр тиийэр. С. Данилов
Булчут мэлдьи күндү түүлээх сойуотугар сылдьар. И. Федосеев
Булчут идэтэ сыралаах, Булт сойуота сындааһыннаах. С. Данилов
◊ Сойуо хаара — күһүҥҥү тоҥоруу кэнниттэн кыылы эккирэтэргэ тоҕоостоох бастакы чараас хаар. ☉ Первый снег после заморозков, на котором легко прослеживаются следы преследуемого зверя
Күрдьүк хаарым көтөҕүллүбүт, Сойуо хаарым солбонуйбут. Саха фольк. Кутталтан өйүн сүтэрбит Эр Соҕотох мастар быыстарынан ыстанна, тыстарын сойуо хаар быһыта тыытарын кэрэйбэт, ыарыытын да билбэт. В. Бианки (тылб.)
ср. др.-тюрк. соҥда ‘гнаться, следовать по пятам’
II
1. аат., эргэр. Быа түмүгэ ыйыллыбытын олуйан сүөрэр сытыы уһуктаах мас эбэтэр тимир иннэ. ☉ Деревянная или металлическая игла для распутывания узелков на верёвке
Сытыы биилээҕи Сыҕарыппакка эрэ Сырайыгар тирээтэ, Сойуо уһуктааҕы Чугуруппакка эрэ Субатыгар туһаайда. П. Ядрихинскай
2. даҕ. суолт. Сойуо курдук сытыы уһуктаах уһун (үксүгэр көтөр тумсун хоһуйууга туттуллар). ☉ Длинный, имеющий острый, как игла, конец (обычно употр. для образного сравнения клюва птицы)
Хара суор оҕотун уһуйар: «Сойуо тумускар соллоҥ иҥнин, Сиэмэх оҕото сиэмэх буолар». И. Эртюков
[Ньымааты] бэл суор обургу сойуо тумса тоҥсуйбатах, баҕыыр тыҥыраҕа тыыппатах. Н. Абыйчанин
Ол кыыл обургу Сойуо хара тумсун Сототун таһыгар Сурдурҕаччы охсоот …… Киһилии дьаҥсайа, Кэс туойа олорбут. С. Васильев
ср. монг. соёо(н) ‘клык, бивень; крючкообразная прочищалка (для курительной трубки)’
III
аат., бэт. Сылгы синньигэс оһоҕоһугар үөскүүр отут-түөрт уон сэнтимиэтир уһуннаах бөкүнүк быһыылаах лиистик. ☉ Параскарит
Саҥа эмптомп булан [сылгылар] сойуоларын түһэртээбит олус үчүгэй эбит. Далан
Сойуолаах сылгы оһоҕоһуттан сүүс биэс уон устуукаҕа тиийэ итинник үөнү булуохха сөп. ААИ ОБСЫҮ. Сойуо сымыыттара икки сыл устата айылҕаҕа тыыннаах хаалааччылар. Сылгыһыт с.