м. 1. (действие, событие) дьайыы, суол; акт огромного политического значения сүүнэ политическай суолталаах дьайыы; 2. (указ, постановление, документ) аакта; обвинительный акт буруйдуур аакта; составить акт аактата оҥор; 3. театр, оонньуу, көстүү; пьеса в трёх актах үс оонньуулаах пьеса; # акты гражданского состояния гражданскай турук аакталара (государство аналлаах органнарынан киһи төрөөһүнэ, өлүүтэ, кэргэн-нэниитэ уо.д.а. суруллуута, регистрация-ланыыта).

1. аат. Кими эмэ онно суоҕунан, сымыйанан холуннарыы, сымыйанан буруйдааһын. ☉ Клевета, порочащая кого-л., ложное обвинение кого-л. в чем-л. «Ити барыта сымыйа!» – Маайа хара балыыртан абаккаран, хараҕын уута кууран хаалар, куолаһа кытаатар. Н. Якутскай
   Эрдэттэн да сэрэйиэ эбит – маннык хара балыырга түбэспитин, дьүөгэлэрэ киниэхэ кэнникинэн тоҕо эрэ тоҥкуруун, көһүүн буолан испиттэрин. С. Федотов
   Арбана хайҕаннахпына – Дойдубар талаһабын, Балыырга баттаттахпына – Дойдубар талаһабын. С. Данилов
   Ол гынан баран, чахчы балыыр эмиэ суохха дылы, тойон барытын сөпкө аахсыбыкка дылы. Амма Аччыгыйа
2. даҕ. суолт. Хоптоох, холуннарыылаах, буруйдааһыннаах. ☉ Клеветнический, обвинительный
   Хаххалыыр хара санаа – халбарый, Күлүктүүр күтүр санаа – күрэн, Баттыыр балыыр санаа – бар. А. Софронов
   «Омугумсах», «бурсуй» диэбит Ордуос, балыыр уураахтар, Ол кэмҥэ миигин үөхпүт Эҥин бурут тыллаахтар. С. Данилов