грызть, перегрызать (обычно о мелких животных); кутуйах быаны быһа кэрбээтэ мышь перегрызла верёвку # кэтэҕиттэн кэрбээ = вредить исподтишка.

несов. прост. I. что (грязнить) киртит, киргэ-хоххо бис; 2. (о животных) ииктээ-саахтаа; 3. кому и без доп. (делать пакости, вредить) киртит, куһаҕаны оҥор.

1) расхищать, разворовывать; 2) перен. подрывать что-л., вредить, причинять вред кому-чему-л., подкапываться под кого-что-л.; кулаактар куорҕаллыыр үлэни ыыталлара кулаки проводили подрывную работу.

туохт.
1. Алын өттүнэн куоһуу хас. ☉ Расширять подкопом нижнюю часть чего-л.
2. Куорҕаллаа, холуннар, ким эмэ «куһаҕанын» кимиэхэ эмэ дакаастаа. ☉ Вредить кому-чему-л., «копать» под когочто-л.
Кулаакка иитиллибитэ диэннэр, Курдат, Кудумньулуу киирэннэр, Эн силискин кытта кэрбиэхтэрэ, Эрэлгин, итэҕэлгин эһиэхтэрэ. С. Васильев

совм.-взаимн. от хатай =; хатайсаллар они преследуют друг друга, они вредят друг другу.

туохт.
1. Буортуну, куорҕалы оҥор. ☉ Вредить, наносить, причинять вред
Баайдар ыччаттара, сымыйанан дьадаҥы төрүттээхпит диидии, саҥа былааска кыттыспыта буолуохтара, иһиттэн куорҕаллыахтара. И. Гоголев
1927 сыл күһүнүгэр Амма, Уус-Маайа сиһигэр Артемьев, Боссоойко баандалара ойуурга хорҕойо сылдьан, буортулуур, куорҕаллыыр үлэни ыыталлара биллибитэ. ПНИ ДКК
2. Уор, хоро тас. ☉ Расхищать, разворовывать
Тыаҕа олорон Куораты куорҕаллыырга, Куоракка олорон Тыаны тырҕайарга, Сискэ сытан Сибиири иҥнэрэргэ …… андаҕайдылар. С. Васильев. Норуот баайын ыскылааттан, Түөкүн, ханна сойботтуҥ? Куорҕаллаабыт табааргын хайаан даҕаны баар гын. Доҕордоһуу т.

таить злобу на кого-л.; преследовать кого-л., мстить кому-л.; хатайан сүгүн үлэлэппэт он своими преследованиями не даёт ему спокойно работать; кини миигин соруйан хатайар он мне нарочно вредит.

I
туохт. Соруйан хатайан туран, арахпакка куһаҕаны оҥор, өһөө. ☉ Преследовать кого-л. постоянно, вредить, мстить кому-л.
Бу үөр бөрөлөр [фашистар], бу кулан курдьаҕалар аан ийэ дойдуну атыйахтаах уу курдук аймаатылар, аһайан туран алдьаттылар. В. Протодьяконов
Аар тайҕа дуолан баһылыга моҕуһун, аһайан булбутун, ыспытын-тохпутун! Бу ханнык эһэ буолуой. «ХС»
Өлөр, син биир аһайыам, Арҕаскар сүгэһэр буолуом, Хомурдуостуу хатаныам. А. Твардовскай (тылб.)
Өрүскэ киирбитим, мотуорбун ууга ылан бырахпыт. Куорпуспун үлтү тэпсэн кэбиспит. Аһайдаҕына оннук кыыл [эһэ]. «Кыым»
ср. тунг.-маньчж. аса ‘преследовать (напр., зверя)’
II
аат.
1. Дьахтар оҕону үөскэтэр сиэмэтэ. ☉ Женская половая клетка, яйцеклетка.
2. Дьахтар төрүүрүгэр тахсар убаҕас. ☉ Выделения у роженицы.
III
аат., үөхс., сэнээн. Дьон абааһы көрөр, олус куһаҕан өйдөбүллээх ким-туох эмэ үөскэппит, төрөппүт киһитэ, дьоно; ыама, ыамалар. ☉ О человеке, людях как о резко отрицательном порождении кого-чего-л.; урод, отродье
Хайа абааһы аһайа булла буолла? ПЭК СЯЯ

прям., перен. ползать; эриэн үөн сыылар змея ползёт; ат буолан сыыл = ползти на четвереньках; таһаҕас массыыната сыылар ползёт грузовик; сыыла сылдьан сыарҕа быатын быһар посл. ползая по земле, перерезает санные ремни (т. е. вредит исподтишка).

туохт.
1. Тиискинэн кирэн быһыта ыстаа, кэбий. ☉ Грызть, обгрызать
Оҕонньорбут сыарҕатыттан түһэн, төрдүн кутуйах кэрбээбит сабыссаҥа кыл көнтөһүнэн атын сэргэҕэ туомтуу тардан баайан кэбистэ. Суорун Омоллоон
Муссерен …… чыычаах кынатын саҕа туора барбыт бытыктарын тылынан салбаан айаҕар киллэрэн быһыта кэрбии турар этэ. Эрилик Эристиин. Хандыы сөмүйэтин тыҥыраҕын кэрбээтэ. А. Федоров
2. көсп. Дьон үбүн-аһын, уопсастыбаннай баайы хорон сиэ. ☉ Расхищать чужое, общественное имущество, богатство
[Чокуурап:] Итинник дьон холкуоһу кэрбээн сии олорбуттар. С. Ефремов
Норуот өстөөхтөрө үөскээбиттэр, ньуура суох кэрбээбиттэр. С. Васильев
3. көсп. Быһа аал, эрэйдээ (хол., санаа-оноо, ыарыы). ☉ Терзать, мучить, тревожить (напр., о мыслях, чувствах, болезнях)
Күнүстэри-түүннэри эмэр, кэрбиир санаа-оноо сүгэһэрэ, муҥа-соро бүттэ. Софр. Данилов. Бэйэҥ билэҕин, тимири дьэбин сиирин, киһини санаа кэрбиирин… М. Доҕордуурап. Сөтөл ыарыы быһа кэрбээбит, тыынын бопторор, сүрэҕэ да мөлтөөбүт. А. АлданСеменов (тылб.)
4. кэпс., сөбүлээб. Була сатаан, арахпакка саҥар, мөх-эт, сэмэлээ. ☉ Постоянно придираться к кому-л., упрекать, попрекать, пилить, грызть
Аны, эн кэрбиириҥ итэҕэс буолла дуо? Н. Неустроев
Бэйэ, киһини бултуур, кэрбиир диэн сүрдээх суол. Биһиги оннук эрэ буолбатарбыт сөп этэ. Суорун Омоллоон
Юлия диэн кини тастыҥ убайын кэргэнэ этэ, кини сылтах була-була Артуру быһа кэрбээн тахсар үгэстээҕэ. Э. Войнич (тылб.)
♦ Бэлэми кэрбээ — туһалаах үлэҕэ кыттыбакка, уопсастыбаттан аҥаардастыы ылан аһаа. ☉ Пользоваться общественным имуществом, какими-л. благами без затрат собственного труда, усилий, жить на готовеньком
Үйэлэргэ чиэһинэйдэринэн биллибит өбүгэлэрбит үтүө ааттарын, Үспүкүлээннээн, бэлэми кэрбээн, Өлбөөдүтэр буоллахпытына, — Бокуйар икки атахпыт Бороҥ өлүү буоллун! Р. Баҕатаайыскай
Бэрээдэги кэһэр «мэниги», Бэлэми кэрбиир бэдиги …… Омсоҕолуу бул, тоҥсуй, Оройдорун чуо дуксуй! М. Соров
Уопсастыба бэлэми кэрбиир араҥаларын суох оҥорор сыалтан бары бүттүүн үлэлиир эбээһинэс олохтонор. ПА. Кэтэҕиттэн кэрбээ — кистээн, биллибэтинэн-көстүбэтинэн сылдьан кимиэхэ эмэ куһаҕаны оҥор. ☉ Вредить кому-л. исподтишка
Ыы муруҥҥа, сүүс сүүскэ киирсибэт, кистээн, кэтэхтэн кэрбиир күтүр илиитигэр киирэн биэрдим. Н. Габышев. Моонньун кэрбээ — бэйэҥ үлэлээбэккэ атын киһи көлөһүнүгэр олор. ☉ соотв. сидеть на шее у кого-л.
Оччоҕо [баттыгас саҕана] баай аймах, атыыһыт Кыраны моонньуттан кэрбиирэ. Эрилик Эристиин
Маннык [сатирическай] ырыалар былыргы уопсастыба «үтүөлэрэ» ааттаахтара туора дьон моонньун кэрбии олороллорун …… көрдөрөллөр. «ХС»
ср. эвен. кергадаай, кэвриидээй ‘грызть’