(обес-) приставка, суолтатынан үөскэтэр: 1) тугу эмэ суох гынар суолталаах көһөр туохтуурдары, хол. обеззаразить сараасата суох оҥор, сутуйбат оҥор; обезнадёжить эрэммэт оҥор, эрэннэримэ; 2) туга эмэ суох буолар эбэтэр туохтан эмэ босхолонор суолталаах көспөт туохтуурдары, хол. обезлюдеть киһитэ-сүөһүтэ суох буол, иччитэхсий; он обессилел кини күүһэ эһиннэ.

туохт.
1. Кэлии-барыы суох буолан, иччитэхсий (сирдойду туһунан). ☉ Обезлюдеть, стать безжизненным (о местности)
Урут, Хотугу муора суола аһылла илигинэ, Дьокуускайтан хоту өттүбүт улам түҥкэтэхсийэн, дьэбирсийэн иһэр этэ. Амма Аччыгыйа
Сүөдэр төһөнөн ыраатар да, соччонон сирэ-дойдута уларыйан, түҥкэтэхсийэн, биир кэм тайҕа буолан барда. Г. Васильев
2. көсп. Бэйэҥ бэйэҕэр бүк. ☉ Быть нелюдимым, замкнутым. Огдообо Михаилы сэнэх эрдэҕинэ дьахталлар да сөбүлүү көрөр быһыылаахтара, арай түҥкэтэхсийбит казак кинилэргэ кыһаммат этэ. Ойуку
Кини хайдах эрэ чуумпуран, түҥкэтэхсийэн хаалбыта, аанньа кэпсэппэт-ипсэппэт буолбута. «ХС»