аат.
1. Дьиэ кэргэн ийэтэ. ☉ То же, что мать семейства, хозяйка дома
Айан дьоно тордоххо эйэҕэс хаһаайканы уонна элбэх оҕону көрүстүлэр. Н. Заболоцкай
Ыалдьыттар бары мустубуттарын кэннэ даача хаһаайката Надежда Дмитриевна мааны остуолугар ыҥырда. А. Николаев
Даайыстаах, дьиэлээх хаһаайканы кытта уопсай тылы булан, биир сүбэнэн сүрдээх үчүгэйдик олордулар. МСС ДЭ
2. Дьиэни (атын да хаһаайыстыбаны) көрөн-истэн, дьаһайан олорор дьахтар. ☉ Женщина, ведущая домашнее (или другое) хозяйство
Бачча улахан дьиэҕэ Барытыгар хаһаайкабын, Бу иһит-хомуос эҥин Барытыгар баһылыкпын. Т. Сметанин
Бэйэм сааһым тухары остолобуой хаһаайкатабын. Р. Баҕатаайыскай
Лида туох да диэбит иһин үчүгэй хаһаайка. Түргэн туттуулаах, ыраас. ДС ААА
3. кэпс. Ханнык эмэ наҕараадаҕа тиксибит, наҕараада ылбыт дьахтар. ☉ Обладатель какого-л. почётного знака, награды
Бүтэрээччилэр ааттарыттан кылаас ыстаарастата, үрүҥ көмүс мэтээл хаһаайката Алёна Никитина эппиэт тылы эттэ. Т. Находкина
◊ Дьиэ хаһаайката көр дьиэ I. Дьиэ хаһаайкаларын ортолоругар кулинария, иис, дьиэни көрүү-истии куруһуоктара тэриллибиттэрэ. «Ленин с.»

сов., приобретать несов. 1. кого-что (стать обладателем чего-л.) ыл, бул; приобрести костюм көстүүмнэ булун; 2. что (получить, усвоить) ыл, =лан; приобрести знания билиитэ ыл, билиилэн; 3. что (заслужить, снискать) ыл, =лан; приобрести авторитет авторитеттан, авторитетта ыл.

I предлог с род. п. 1. (возле, около) аттыгар, таһыгар; он остановился у двери кини аан аттыгар тохтоото; 2. (при обозначении обладателя) =лаах; у него хороший голос кини үчүгэй куоластаах; 3. (при указании на местонахождение при ком-л., вместе с кем-л., на посещение кого-л.) =ҕа. =гар; жить у своих родителей бэйэҥ төрөппүттэргэр олор; врач был у больного ыарыһахха врач сылдьыбыта; 4. (при обозначении лица или объекта, в пределах деятельности которого что-л. имеется) =ҕа, =гар;унас сегодня гость бүгүн биһиэхэ ыалдьыт баар; 5. (при указании на источник получения) =ттан; спросить у учителя учууталтан ыйыт.