несов. см. ободрить(ся).

побуд. от сэргэхсий = 1) бодрить, взбадривать; 2) перен. ободрять кого-л.; эдэр үлэһити хайҕаан сэргэхсит = ободрить похвалой молодого работника; 3) перен. оживлять что-л.; агитационнай-маассабай үлэни сэргэхсит = оживить агитационно-массовую работу.

1) крепить, укреплять; муоста баҕаналарын бөҕөргөт = укрепить устои моста; 2) перен. подтверждать, утверждать; эппит тылгын бөҕөргөт = подтвердить сказанное; 3) перен. ободрять; санаатын бөҕөргөт = ободрить кого-л., поднять настроение кому-л.

1. модальное сл. 1) выражает противоположность сказанному или ожидаемому наоборот, напротив; хата, бэйэбитин мөҥүөҕэ наоборот, он нас самих отругает; 2) выражает предпочтение лучше; хата , чэйгин кут лучше налей чаю; 3) выражает радость говорящего, ожидавшего худшего: бу кэллэ, хата! вот он пришёл, как хорошо!; хата өлбөтөххүн хорошо, что ты не погиб; хата, бааһа халымыр эбит к счастью, рана у него небольшая; 4) выражает решительное утверждение, уверенность: хата , төннүбэт нет, он не вернётся; хата, барабын я определённо еду; 5) выражает стремление говорящего ободрить собеседника: хата, мин оҕом миигин истиэ вот увидите, мой ребёнок меня послушается; 6) выражает резкий или внезапный переход к другой мысли: хата, эн туоһу буолуоҥ а впрочем, ты будешь свидетелем; хата, дьиэбэр бараайыбын вот возьму и уйду домой; 2. в роли союза зато; а вот; ко; мөлтөх кинигэ, хата таһа үчүгэй слабая книга, зато обложка красивая.

1. сыһыан т.
2. Саҥарааччы эппитэ инники этиллибиккэ эбэтэр буолуохтаахха утары буоларын көрдөрөр. ☉ Выражает субъективное отношение говорящего к высказываемой мысли как противоположной сказанному или ожидаемому (наоборот, а, а напротив)
   Хата, былыта суох ыраас күн буолаары гыммыт. Амма Аччыгыйа
   Хата, бэйэҥ болточчу уойан хаалбыккын. Н. Лугинов
   Хата, үксүгэр Хобороос кыайыылаах тахсааччы. А. Сыромятникова
3. Этиллэр санаа инники этиллибиттээҕэр ордугун көрдөрөр. ☉ Выражает предпочтение высказываемой мысли сказанному ранее (лучше)
   Хата, чэйи өр, билигин ыалдьыттар кэлиэхтэрэ. Н. Неустроев
   Ол бэс анныгар олорон ону-маны сэһэргэһэ түһүөх, хата. П. Филиппов
4. Туох эмэ куһаҕан буолбатаҕыттан, этэҥҥэ буолууттан үөрүүнү көрдөрөр. ☉ Выражает удовлетворение говорящего тем, что ожидание худшего не оправдалось (к счастью)
   Салайааччы, хата, онуоха кыһаллыбата, мичээрдии-мичээрдии сөмүйэтин чочоҥнотон эрэ кэбистэ. Софр. Данилов
   Хата, көтөҕөн иһэр отун үрдүгэр охтон, тугун даҕаны эчэппэтэҕэ. Болот Боотур
   Комендант, хата, кыыһырбата, мөхпөтө. Н. Габышев
   Хата, бааһа халымыр. М. Доҕордуурап
5. Туох эмэ саарбахтаммытын, булгуччулааҕын көрдөрөр. ☉ Выражает решительное утверждение, уверенность в правомерности высказываемой мысли
   Хата, ол баар сымыйа! П. Тобуруокап
   Хата, бу сөп этии. М. Доҕордуурап
   Кинилэр эйиэхэ чэй иһэрдибэккэ, тугунан эмэ күндүлээбэккэ эрэ, хата, таһааран бэрт. И. Федосеев
6. Саҥарааччы кими эмэ көҕүлүүрүн, санаатын бөҕөргөтөрүн көрдөрөр. ☉ Выражает стремление говорящего ободрить собеседника
   Хата, кэл илии бэрсиэх, ол кэннэ уураһыах. Н. Неустроев
   Хайгыырга сорунар буоллахха Хайа эмэ үлэҕэ ситиһии, Хата, бу эйиэхэ көстүөҕэ. Күннүк Уурастыырап
   Быйыл оҕом үөрэҕин бүтэрэргэ чахчы соруна сылдьар. Кини соруннар эрэ, хата, тулуппатаҕа чахчы. М. Доҕордуурап
7. Арба, өстүбэһи диэбит курдук. ☉ Выражает внезапное припоминание, соединение ассоциаций (да, кстати)
   Хата, бар, Сүөдэр уолу ыҥыран аҕал эрэ. Н. Неустроев
   «Хата, Света, хаарыан баттаххын тоҕо кырыйтардыҥ?» — уол төттөрү эҕэлэстэ. «ХС»
8. ситим т. суолт. Төттөрүтүн. ☉ Напротив, наоборот
   Бэйи, Дьүкээбил [киһи аата] тоҥнум диэн тохтообот, тымныы диэн чаҕыйбат, хата сэтэрэн туран иннин диэки барар. Н. Якутскай
   Татыйаас быйыл сэттэтэ. Дьэ кыра киһи. Кини, кугас баттаҕа эрбэйэн, саһархай харахтара төгүрүһэн, эн иннигэр турдаҕына, хата киһиттэн итэҕэс санаабаккын. Дьүөгэ Ааныстыырап
   Тойон киниэхэ [кыыска] кыыһырбат, төттөрүтүн, хата эбии сылаанньыйан, хараҕын быһа симириктээн ылар. Н. Заболоцкай