туохт. Урукку өттүгэр өссө кыалла илиги кыайахото тут, баһылаа. ☉ Осваивать что-л., овладевать чем-л.
Кырдьаҕас садовод айылҕаны кыайар, үүннүүр-тэһиинниир ылбычча суол буолбатаҕын кэпсээбитэ. «ХС»
Урут билсэ илик атын омук көлөтүн сэбиэскэй лүөччүктэр сатабыллаахтык үүннээн-тэһииннээн, сэрии хонуутугар ситиһиилээхтик тиэрдэллэрэ. «Чолбон»

туохт.
1. Ханнык эмэ үлэ көрүҥүнэн анаан дьарыктан. ☉ Специализироваться в каком-л. деле, профессионально заниматься чем-л.
Балыктыырга идэтий.Холкуос хаһаайыстыбата эт уонна үүт ылыытыгар идэтийэр. «Кыым»
Уус-Таатта, ХараАлданнар үүтү ылыыга салгыы идэтийиэхтэрэ. ПДН ККС
2. Ханнык эмэ үлэ көрүҥүн баһылаа, бастыҥ бэлэмнээх анал билиини ыл. ☉ Овладевать какой-л. специальностью, профессией, приобретать высокую квалификацию в каком-л. деле
Идэтийбит иистэнньэҥ. Олус сатабыллаах, идэтийбит суоппар. А. Федоров. Биһиги идэтийбит кириитиктэрбит, литературоведтарбыт тарбаҕынан ааҕыллар аҕыйахтар. СГС СЛКСБ
3. Үөрүйэхтэн, кэмэлдьилэн. ☉ Приобретать какую-л. привычку, склонность к чему-л.. Баран хаалар идэтийдэ. Сытан эрэ кинигэ ааҕар идэтийдэ. Тэҥн. идэлэн

туохт.
1. Ыҥыырга, көлүүргэ үөрэт, көлө гынарга бэлэмнээ, сыһыт. ☉ Приучать к седлу или упряжке, объезжать
Чаппа уола аҕыйах хонуктан бэттэх баар-суох баайын, түөртээх сур соноҕоһу, айааһаан дьэргэтэн сылдьар. Амма Аччыгыйа
Остуорас Түмэппий оҕото Лэгиэнтэй, Кунаны айааһаан сир тиэрбит сэгэртэй. С. Васильев
Тап-тап-табакам, Айааһыам эйиигин! Чэчир-72
2. көсп. Кими, тугу эмэ бэйэҕэр бас бэриннэр, тугу эрэ баһылаа. ☉ Приучать, покорять кого-что-л.; овладевать кем-чем-л.; осваивать что-л. Аҕаларбытын кытта Атах тэпсэн тураммыт Айааһаабыппыт Хабыр айаннаах Халлаан харааптарын. Н. Рыкунов
Бу хотугу тыйыс айылҕалаах кыраайы айааһыылларыгар, дойду оҥостоллоругар кыаҕы биэрбит балык диэн — мунду! Багдарыын Сүлбэ
Аам-даам тымныыгын, Анысхан сата тыалгын, Аргыар муус тыыҥҥын Аттыы, «саттыы» айааһыахпыт. Күннүк Уурастыырап
Эмньик аттыы ахсымныыр Эдэр сааһы айааһаан, Аны үлэ саҥалыы, Ааны аста аан бастаан. Р. Баҕатаайыскай

туохт.
1. Кими, тугу эмэ салай, дьаһай. ☉ Направлять кого-л., руководить кем-л.
Семен Илларионов улуус баһылыга буолбута. Нэһилиэктэри эмиэ кини бэйэтин ханыылара баһылыыллара. М. Доҕордуурап
Бу дьон улууска өрөбөлүүссүйэ хамсааһынын баһылаан ыытар соругу бэйэлэригэр ылыммакка олорон хаалбыттара. Эрилик Эристиин
Сопхуоһу дириэктэр баһылыыр, кини үрдүкү уорганынан ананар уонна босхолонор. ЭБТ
2. Тугу эмэ бас бил, хаһаайын буол. ☉ Владеть чем-л., быть хозяином чего-л.
Бессарабия олохтоохторо, румыннар күүстэринэн баһылыахтарыттан ыла, олус да дьадаҥытык, хараҥатык олороллоро. Н. Якутскай
Байбал кинээс баһылаабыт «Баҕарах төрдө» алааһын Ыкынаан оҕонньорго биэрэргэ Ытыс тыаһа ньиргийдэ. С. Васильев
3. Тугу эмэ сатаа, үөрэтэн бил, сатаан туттар буол. ☉ Научиться делать что-л., овладевать, пользоваться чем-л.
Норуот кэрэ тылын баһылаабакка эрэ поэт буолуохха сатаммат. Софр. Данилов
Дириэктэрдээх завуч утуу-субуу бэрт өр араатардаатылар. Иккиэн даҕаны тыл этиини бэркэ баһылаабыт дьон. Н. Лугинов
[Монголияҕа] бэҕэһээҥҥи көс олохтоох сүөһү иитээччилэр аныгы массыынанан үлэлээһини баһылаан барбыттар. И. Федосеев
4. Атыттардааҕар ордук киэҥник туттулун, ордук суолталан. ☉ Иметь ведущее положение, превзойти, превосходить в чем-л. других
Лирика улам күүһүрэн, билигин баһылыыр жанр быһыытынан сайдан кэллэ диэххэ сөп. Эрчимэн
Үөрэтии күн бүгүнүгэр диэри баһылаан турар эргэ систиэмэтэ …… уларыйбата диэххэ сөп. Н. Лугинов
5. Тугу эмэ туһаҕа таһаар. ☉ Осваивать что-л. Киһи космос куйаарын баһылыыр сырдык үйэтэ арылынна. А. Бэрияк