туохт. Кыайан хамсаабат буолан хаал, мастыйан хаал (хол., кырдьаҕас киһи тарбахтара). ☉ Терять гибкость, одеревенеть (напр., о пальцах старого человека)
Кини кырдьан баҕыарбыт илиилэрэ туһаҕы кыайан баайан, түмэ тардан биэрбэтэхтэрэ. И. Федосеев
Тарбахтара эмиэ бадараан буолан баҕыарда. С. Васильев. Тэҥн. бөҕүөр

1. аат. Сиэлинэн хатыллыбыт хас да утаҕы холбуу тигэн оҥоһуллубут хаптаҕай быа (сылгыны сиэтэргэ, баайарга аналлаах). ☉ Лошадиный повод из конского волоса (из гривы)
   Атын көнтөһүттэн сиэтэн, собуоһуна иһигэр киллэрэр. Н. Якутскай
   Синньигэс соҕус тииккэ көнтөһүттэн хантаччы баайыллан турар ат аттыгар бэрт улахан хааһахтар төкүнүһэ сыталлар. Н. Заболоцкай
2. даҕ. суолт. Кыайан токуйбат буолбут (киһи атаҕын, илиитин туһунан). ☉ Несгибающийся (от травмы, болезни — о ноге, руке)
   Кыайыы сайыныгар көнтөс атахтаах, илиибэр тайахтаах …… Дьокуускайы булбутум. Н. Босиков
   Сүгэ уга үөһээ кирээкэҕэ хатан турарын хаҥас көнтөс илиитин сиэҕин иһинэн уктан …… Кутаахаан убайыгар Чыппаҕа барбыт. БИГ ӨҮөС
   ◊ Көнтөс буол — ыалдьан, оһоллонон токуйбат буол (киһи атаҕын, илиитин этэллэр). ☉ Стать несгибающимся вследствие травмы, болезни, одеревенеть (о ноге, руке)
   Атаҕа көнтөс буолан, аармыйаҕа барбакка сылдьар. В. Башарин
   Саамай туттар-хаптар, наадалаах илиитэ көнтөс буолан хаалбыт. М. Горькай (тылб.)
   ср. тув. хөнэ, алт. көнө ‘привязь (для ягнят, козлят)’