бакыҥнаа диэнтэн төхт
көрүҥ. Тастарынааҕы тордохтон эр киһилии кэтит сарыннаах, бакыҥнаталаан хаампыт Ылдьаана диэн саас ортолоох дьахтар куттаммыттыы аат харата сыкырыйан киирдэ. Р. Баҕатаайыскай

туохт. Буулур өҥнөөх буол; маҥхай, кырымахтан (баттах туһунан). ☉ Стать белесым; начинать седеть (о волосах)
Кэлтэччи тарааммыт буурулсуйан эрэр баттахтаах, ыраас хааннаах, саас ортолоох киһи киирэн кэллэ. Айталын

сыһ. Кыраһа курдук, кыраһаны санатардыы. ☉ Подобно пороше, как пороша
Саас ортолоох нуучча кыраһалыы кыырпахтаммыт кылгас куудара баттаҕын дьулурҕа айан силэйэр салгына хаптаччы тарыыр. «ХС»
Кыһыл көмүс баттахпыт Кыраһалыы туртайар — Саллаат дьон эдэр сааспыт Эриирдээҕин санатар. «ХС»

даҕ. Намыһах, суон (киһини, сүөһүнү этэргэ). ☉ С коротким и толстым туловищем (о человеке или о домашнем животном)
Матыгыр быһыылаах сылгы. ПЭК СЯЯ
Нассовет бэрэссэдээтэлэ киэҥ-ыраас харахтаах, эттээх, матыгыр, саас ортолоох киһи. Эрилик Эристиин

көр бөскөҕөр
Саас ортолоох мөскөҕөр киһи киирэн таҕыста. «ХС»
Павильоннарга …… суп-суон м ө с к ө ҕ ө р хаппыыста өрөһөлөнө кыстаммыт хайата, хортуоппуй, орбуус уонна дыня — бары хонуулар уонна сааттар быйаҥнара. М. Прилежаева (тылб.)

сыһ. Эҥээрийэн иһиллэр курдук. ☉ Звонко, протяжно
«Ыалдьыттар, кэлэн чэйдээҥ», — дьиэлээх эмээхсин эйээриччи тардан аһылыкка ыҥырбыта. Идэлги
Алексей Яковлевич кыра уҥуохтаах, туртайан эрэр чанчыктаардаах убаҕас баттахтаах, эйээриччи саҥарбыт саас ортолоох киһи. «ХС»
Эрбэх саҕа уол оҕобут Эйээриччи ытаабыта. П. Ламутскай (тылб.)

туохт. Барыларын кыай, кими да тутуһуннарыма (күүскүнэн, сатабылгынан, билиигинэн о. д. а.). ☉ Опережать, побеждать всех (силой, ловкостью, знаниями)
Сиригэр-уотугар, айаҥҥа-суолга саас ортолоох да дьону, арааһа, буордуох көрүҥнээх. «ХС»
Пушкин, Есенин хоһооннорун Бочуоттаахтык нойосуустуур Дьиҥнээх ис хоһооннорун Дьэҥкэрдэн миигин буордуур. Р. Баҕатаайыскай
Петр Алексеевич хайыһар нуорматын туттарыыга куруук бииргэ үөрэнэр табаарыстарын буордуур буолара. «ХС»

даҕ., поэт. Чаҕылхай, киһи хараҕа саатар маҥан. ☉ Ослепительно белый, блестящий, яркий
Кылбараҥ халлаан кырсынан Кылыбыраан-сылыбыраан, Көрүөлээн көтөн иһэн Көҕөн көтөрү Көрө түстэ. А. Софронов
Саас ортолоох толуу дьахтар тараанан мөлбөйө, толору кылбараҥ маҥан харыта элэҥнии турар эбит. Д. Апросимов
Кылбараҥ, хаар өҥнөөх хабдьылар Кыыгыныы, тэлээрэ дайаллар. «Чолбон». Тэҥн. кылбаҕар, кылбаҥ, кылбар I

туохт., кэпс. Онон-манан маҥхай, маҥаннаах буол (баттах туһунан). ☉ Быть местами седым, быть с проседью (о волосах)
Манна бааллар …… чанчыктара үрүҥ көмүс кыырпахтаммыт кырдьаҕастар. Суорун Омоллоон
Оҥочону ыытан иһэр саас ортолоох нуучча кыраһалыы кыырпахтаммыт кылгас куудара баттаҕын дьулурҕа айан силэйэр салгына хаптаччы тарыыр. «ХС»

д а ҕ. , к э п с. Лэппиллибит курдук кылгас, намыһах быһыылаах. ☉ Невысокий, будто усечённый, срезанный
Лэппичэх быһыылаах массыы на.  Панкин Василий Петрович — саас ортолоох, суон, лэппичэх биир сомоҕо киһи. Н. Босиков
Лэгэнтэй Саарын лэппичэх курдук, кыраһыабай дьүһүннээх, тиэхэлээх, кыра соҕус дэбдэҥ. Д. Таас