1) основывать, создавать что-либо; куораты төрүттээ = основать город; үчүгэй үгэһи төрүттээ = создать хорошую традицию; 2) перен. начинать что-л., приступать к чему-л.; саҥа дьиэ тутуутун төрүттээ = начать строительство нового дома.

туохт.
1. Көлөнү эбэтэр тугу эмэ суолун булларан хаамтар, ыыт. ☉ Направлять движение кого-чего-л., править, управлять кем-чем-л. (напр., транспортным средством). Аты буоһалаан салай. Оҥочону салай. Хайыһаргын салай
□ Мотуору салайан иһэр нуучча аҕам киһитэ соломо сэлээппэтин Баанчалаахха өрө уунна. Л. Попов
Кырдьык даҕаны, Мойот ыттары салайарга кыайан үөрэммэтэҕэ. Т. Сметанин
2. Тугу эмэ оҥорорго, олоххо киллэрэргэ дьону, киһини баһылаан үлэлэт. ☉ Направлять чью-л. деятельность, быть во главе чего-л., руководить чем-л.. Куруһуогу салай
□ Яков Андреев агрономическай дьаһаллары олоххо киллэриини олус кыһамньытын ууран салайда. М. Доҕордуурап
Олох булгуччу уларыйыа. Тойот-хотут былааһа сууллуо. Былааһы кыра-дьадаҥы дьон бэйэбит салайыахпыт. Күндэ
△ Киһини туохха эмэ көҕүлээ, интэриэһин, дьарыгын хайа эмэ диэки хайыһыннара сатаа. ☉ Направлять чьи-л. интересы на что-л., заинтересовывать кого-л. чем-л.
Арай аҕата эрэ оргууй, сыыйа уолун архитектура диэки салайа сатыыра. Н. Лугинов
3. Тугу эмэ бэйэҥ оннугар атын киһиэхэ эбэтэр ханна эмэ бэрдэр. ☉ Уступать, передавать свою долю в чём-л. другому человеку. Өлүүгүн киһиэхэ салай
4. поэт. Оҥор, олохтоо (туох эмэ үчүгэйи). ☉ Создавать, основывать (что-л. доброе)
Солун сокуону булан, Дьолбутун тупсарыаҕыҥ, Атын дьаһалы арыйан, Саргыбытын салайыаҕыҥ диэн …… Ыраахтааҕы дьону ылаттаан кэбистилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Дьадаҥыбыт, ортобут Саргыларын салайар Дьаһаллары ылыаҕыҥ! Оһуохайдыыр оһуохай! Эллэй. «Ити кимий?» — диэбитим, — Абырал аанын аспыт, Айылгы баһын салайбыт …… Аанныыр дойдум Аналлаах иччитэ Аан Дархан айыыһыт диэн, Сол бэйэтэ эбит дуу! Саха фольк.
ср. бур. зала ‘выправлять, выпрямить’

туохт.
1. Дьоҥҥо-сэргэҕэ улахан суолталаах туох эмэ саҥаны, урут суоҕу дьону түмэн баар гын, олохтоо. ☉ Основывать, учреждать, организовывать что-л., имеющее общественное значение, путём привлечения общественных сил, сообща, коллективом
Биһиги саҥа олоҕу тутар, урут хаһан да үөскүү илик, киһиэхэ дьиҥ көҥүлү биэрэр саҥа Ил тэрийэр улуу соруктаахпыт. Н. Лугинов
Ыраах тыа сиригэр олохтоох эдэр натуралистар бэйэлэрин илиилэринэн Саха сиригэр бастакы ботаническай саады тэрийдилэр. И. Данилов
Аҕалара Василий Алексеевич улахан дуоһунаһыгар олорбохтуох баҕатын толорон либерал-демократтары бэйэтин тула муспута уонна саҥа баартыйа тэрийбитэ. У. Ойуур
△ Туох эмэ тэрээһини бэлэмнээн ыыт (хол., мунньаҕы, бырааһынньыгы). ☉ Организовывать, проводить какое-л. мероприятие (напр., собрание, праздник)
Нэһилиэк иһигэр ким да тэрийэрэ биллибэт мунньахтара буолуталыыллар. Амма Аччыгыйа
Догдоевтар дьиэлэригэр сылга иккитэ үгэс буолбут бырааһынньыктары тэрийэн доҕотторун ыҥыраллара. Н. Лугинов
Дьэ бу саас үөһэ, от-мас чэлгийэ көҕөрүүтэ, мунньуллубут кымыстарын иһээри ыһыах тэрийээри тэриннилэр. Эрилик Эристиин
2. Тугу эмэ (хол., туох эмэ үлэни) былааннаан, бэрээдэктээн, сааһылаан ыыт, оҥор; кимиэхэ эмэ (хол., ханна эрэ ыраах айаннааччыга, үлэлии, бултуу барааччыга, ыал буолааччыга) туох эмэ наадалааҕы бэлэмнээн-оҥорон биэр. ☉ Подготавливать, налаживать что-л. (напр., планомерную работу); подготавливать что-л. нужное для кого-л., снабжать кого-л. всем необходимым для чего-л.
Күөх ыраахтааҕы бэркэ сөбүлээн, кыыһын тэрийэн, оҥорон, бухатыырга мэҥэһиннэрэн ыыппыт. Саха фольк. Кылаабынай инженер диэн үлэни тэрийэр, үлэ хаамыытын былаанныыр, суоттуур, тутуһар киһи. Н. Лугинов
Кинини [Болоту] ким эмэ үөрэххэ тэрийэр сибикитэ биллибэт. Н. Заболоцкай
◊ Дьыала тэрийэр — ким эмэ туохха эмэ буруйдааҕын быһаарар үлэни ыыт. ☉ Заводить на кого-л. дело
Яков Гурьев дьыала тэрийбит. М. Доҕордуурап
Алексеев андаатар тириитин биэртин билинэр буоллаҕына дьыала тэрийэр сөптөөх. М. Попов. Тэрийэр кэми- тиэт — туох эмэ тэрээһини бэлэмниир үлэни ыытарга талыллыбыт бөлөх. ☉ Организационный комитет
Владимир Михайлович суруйааччылар сойуустарын тэрийэр кэмитиэтин бэрэссэдээтэлинэн үлэлиирэ. Софр. Данилов. Тэрийэр үлэ — туох эмэ тэрээһини бэлэмниир үлэ. ☉ Организаторская, организационная работа
Кылбановскайга …… тэрийэр үлэни сатарыппытыгар быыгабар биэрбиттэрэ. В. Яковлев
Тэрийэр үлэни тупсарыы былааннаах сорудаҕы толорууга быһаччы төһүү буолар. Дьону үөр.
ср. др.-тюрк., тюрк. тер ‘собирать’