1) остаток (твёрдого предмета); харандаас тоһоҕоһо огрызок карандаша; чүмэчи тоһоҕоһо огарок свечи; быар быһаҕас, тиис тоһоҕос погов. с неполной печенью, с остатками зубов (о человеке с плохим здоровьем); 2) круглый островерхий стог сена.

даҕ. Суптугур уһуктаах (хол., очумааһы этэргэ). ☉ Остроконечный, остроголовый, островерхий (напр., о скале)
[От сытыйыыта] субуулары түүрэ астаран аҕалан, үрдүлэрин чөмчөгөр гына түстээбэккэ, үчүгэйдик тэпсибэккэ кэбиһэллэриттэн тахсар. ААФ ОИОИС
Таас хайа чөмчөгөр төбөтө күөх халлааҥҥа кыһайан чуолкайдык көстөрө. ВЛ РБЫ
Улуу Өлүөнэ халлааны харбаспыт …… үрдүк очуостара, төрөөбүт Бүлүүм үрүҥ сирэйдээх чөмчөгөр төбөлөөх сата хайалара, мин эһигини көрө сөҕөбүн. «Кыым»

1) трава || травяной; от хойуутук үүммут трава выросла густо; от сыта травяной запах; от угунньа травяная стелька (в обуви); от куөҕэ зелёный цвет; сытыган от полынь; алтан от см. алтан ; сыыс от общее название сорных трав, сорняков; хороҥ от см. хороҥ ; куруҥ от кипрей, иван-чай; 2) сено; оту кэбис = стоговать сено; от хомуура сенокос; от мунньуута уборка сена, сеноуборка; от охсуута сенокошение; күөх от см. күөх 2; хардаҥ от засохшая на корню трава; малопитательное сёно; сыарҕа от см. сыарҕа 2; 3) стог; от оҕото небольшой стожок (поставленный около основного стога); от түөһэ небольшая куча сена (прилегающая к стогу); от туһэ вершина стога (конусообразная); от хааһа бровка стога; от тэллэҕэ основание стога; кур от см. кур III 2; кырдал от продолговатый стог сена; кырыы от сёно, смётанное кладью; тоһоҕос от круглый островерхий стог # от аһылык разг. растительная пища; от атах а) тонконогий; б) название игры-гадания с помощью травы; от илии тонкорукий, с длинными тонкими руками; от ыйа июль.

1. аат. Туох эмэ ордуга (хол., тобоҕо, быстаҕа, төрдүгэһэ). ☉ Остаток от чего-л., окурок, огарок, обрубок чего-л.
   Сыылба Дьаакып дьиэттэн үөттүрэх тоһоҕоһун таһаарда. А. Софронов
   Остуолга чүмэчи тоһоҕоһо умайа турар. Күндэ
   [Москуба метротугар] бөппүрүөскэ тоһоҕоһо да сытарын көрбөккүн. Н. Габышев
   Лөкөй …… атын кутуругар холбообут быатын тоһоҕоһун сүөрэн, икки быа төбөтүн ыйылыннары тардан салҕаан кэбистэ. Тумарча
2. даҕ. суолт. Ордон хаалбыт, быһаҕас. ☉ Сохранившийся частично, обломившийся, неполный
   Бэйэҥ тоһоҕос омуккун …… түһүүнэн-тардыынан ааһа мүккүттэримэ. Болот Боотур
   Чыычаах тэйиччи тоһоҕос маска олорон, кыҥнахиҥнэх гына-гына, чуопчаарда. Софр. Данилов
   Акаары оҕону уолгунаан буулааҥҥыт, тоһоҕос дьоллоотугут. Э. Соколов
   ♦ Быар быһаҕас, тиис (түөс) тоһоҕос көр быар
   Күүһэ суох киһини тиис тоһоҕос, быар быһаҕас диэн ааттыыллар. АЛА СБ
   Сарсыҥҥы күммүтүгэр диэри былаҕайга былдьатыма, дэлэгэйгэ диэлитимэ, тойон эһэм! Киин бүтэйдээх, быар быһаҕастаах, түөс тоһоҕостоох барахсаттар буолабыт. ХИА КОВО
   ◊ Тоһоҕос балаҕан — кыра хороҕор балаҕан. ☉ Маленькая конусообразная юрта
   [Лоокуут:] Бу толооҥҥо мин Тоһоҕос балаҕан Туттаары гынабын. Суорун Омоллоон. Тоһоҕос лииньийэ мат. — көнө лииньийэлэр биир кэлимсэтэ суохтук муннуктуу холбоммуттара. ☉ Ломаная линия
   Тоһоҕос лииньийэлэр аҕыс-сүүрбэ милимиэтир уһуннаахтар. ННС ЧАа. Тоһоҕос от эргэр. — 1) кыра кэбиһиилээх от. ☉ Маленький стог
   Үс былас түөс аҥаара куохаҕар моойдоох, тоһоҕос от саҕа бастаах, икки чаан олгуй саҕа харахтаах …… хардааччы кыыл буолан сайа көтөн таҕыста. ПЭК ОНЛЯ I
   Кыыс Ньургун Үс өрүөллээх Үрүҥ көмүс сэргэтигэр Тоһоҕос от быһаҕаһын саҕа Түөллэс гына түстэ. Эрилик Эристиин; 2) төгүрүк уһуктаах төбөлөөх кэбиһиилээх от. ☉ Круглый островерхий стог сена; 3) түөлбэ. Сүүрбэччэ сүөһү кыстыыр улахан ото. ☉ Стог сена на двадцать голов скота зимнего содержания
   Икки сиргэ икки тоһоҕос от турар. ПЭК СЯЯ. Тоһоҕос саа — сарбыллыбыт уостаах саа. ☉ Обрез
   Кулаактар биһигини тоһоҕос саанан ытыалыыллара. А. Фадеев (тылб.). Тоһоҕос тордох — кыра тирии ураһа. ☉ Маленькая ураса из ровдуги
   Чугаһынан биир тоһоҕос тордохтоох ыал суох. Болот Боотур. Тоһоҕос уулусса — кылгас муҥур уулусса. ☉ Переулок
   [Кырыыньыкы] икки киэҥ көбүс-көнө кириэстии уулуссалаах, олортон тахсар уонча тоһоҕос уулуссалаах. «ХС»
   ср. тюрк. тос ‘разломаться на мелкие части’