ответ || ответный; хоруй тыл ответное слово; хоруй ыыттым я послал ответ.

1) отплата, замена; хардатын тугу биэрдэ ? что он дал взамен; 2) ответ || ответный; харда сурук ответное письмо; киниэхэ харда суруйдум я ему написал ответ.

прил. 1. утары иһэр, утары (движущийся навстречу); аара баар, аара түбэспит, аарааҥы (находящийся по пути); встречный ветер утары тыал; встречная деревня аара баар дэриэбинэ; 2. (ответный) хардары; встречный план хардары былаан; 3. в знсч сущ. м. көрсүбүт киһи; спросить дорогу у встречного суолу көрсүбүт киһигиттэн ыйыт; # первый встречный көрбүт эрэ киһи, түбэһиэх киһи; встречный и поперечный ханнык баҕарар киһи, ким баҕарар.

аат., кэпс.
1. Ахсааннаах оонньуурга, төттөрү сүүйэн, сүүйтэриини төннөрүү, тэҥнээһин (үгүстүк буол көмө туохт кытта ситимнэһэн, этиигэ холбуу кэпсиирэ сүрүн чааһа буолар эбэтэр соҕотохтуу оннук ситим бүтүннүүтүн суолтатыгар тут-лар). ☉ Ответный результат, успех в играх со счетом, отыгрыш (в сочет. со служебным гл. буол служит основной частью составного сказуемого или самостоятельно выполняет функцию такого сочетания). Биир кыайыыҥ боруос
2. Туох эмэ сөптөөх төлөбүрэ, хардата, толуга. ☉ Ответное действие, поступок, равнозначные чьему-л. действию, поступку, отплата, отместка
Тэҥнэһиэҥ дуо? Сэмэнчик боруоһун кыһыллары сүүһүнэн охторуохпут. Эрилик Эристиин
Оччолорго биһиги нэһилиэккэ Петрушкин диэн үөрэхтээх судаарыскайдары кытта доҕордоһор киһи баара. Ол киһи Капитонов [кулуба дьадаҥыны кырбаан] хас оҕустаҕын аайы: «Байтаһын ынах боруос! Аҥаар арыгы боруос! Биэс саһыл боруос!» — диэн хап гыннара турда. М. Доҕордуурап
♦ Иэс боруос кэпс. — 1) киһиттэн тугу эмэ ситиһэрдээх киһи, ону ситиһэн санаатын толордоҕуна, иэспин ситтим диэн этэр тыла. ☉ Теперь мы расквитались, теперь мы квиты (говорят, отомстив кому-л. за обиду); 2) иэс баайсан оонньуурга эккирэтээччи куотааччыны ситэн таарыйан баран этэр тыла. ☉ В детской игре «Догонялки»: выражение, которое произносит догоняющий, настигнув убегающего
[Иэс баайсыыга] биир оҕо, атын оҕону илиитинэн санныга таарыйан баран «иэс» диэт, куотар. Таарыйтарбыт оҕо ити оҕону эккирэтэр, кинини ситиэхтээх, илиитинэн таарыйыахтаах уонна «иэс боруос» диэхтээх. ВПК СОо

1. аат.
2. Ыйытыыга хоруй, харда. ☉ Высказывание, сообщение, вызванное вопросом, ответ
   Хаппытыан хаһан да Халлаанын эрэнэр, Мэлдьи биир эппиэтэ Биһиэхэ иһиллэр. П. Тобуруокап
   Миитэрэй ити боппуруостарга эппиэт көрдүү сатыыр да, туһа суох. Күрүлгэн
   Дьүкээгирдэр хантан кэлбиттэрэй? Бу ыйытыыга чуолкай эппиэт суох. КАВ ХНК
3. Туохха эмэ (хол., сурукка) харда. ☉ Реакция, отклик на что-л. (напр., на письмо)
   Чүөчээски үнүрүүн укпут суруга суох гынан баран, ханнык да эппиэт мэлигир этэ. Суорун Омоллоон
   Үрдүк сололоох ыраахтааҕы көрдөһүүнү ылыммытын туһунан Ис дьыала миниистирин суһал эппиэтэ кэлбитэ. П. Филиппов
   Сеня кини суругун ылбыт буолуохтаах, туох эрэ эппиэт кэлэр? М. Доҕордуурап
4. Садаача суотун, ханнык эмэ соругу, боппуруоһу быһаарыы түмүгэ. ☉ Результат решения задачи, проблемы, ответ
   Учуутал остуолугар оҥоһуллубут аналлаах таблоҕа оҕолор эппиэттэрин көрдөрөр кыра лаампалар умайаллар. Н. Лугинов
   Сеня эксээмэҥҥэ билиэтигэр куруук толору эппиэти биэрэр. «ХС»
   Математика уруогар садаача эппиэтин бэйэ толкуйдаан таһаарбытыттан ордук үөрүү кыра оҕоҕо суох. ПАИ СМС
   4
   эппиэтинэс диэн курдук. Өйдөтүүлээх үлэ нуктаан, Өрөбөлүссүөннэй кылаан сыппаан, Илиилэрин аллара ыһыктыбыттар, Эппиэтэ суох алаарыһа сылдьыбыттар. С. Васильев
   Сиэбитаһаабыт, уорбут-алдьаппыт өттө билигин суут иннигэр эппиэти сүгэр. В. Титов
   «Буруйдаахтары эппиэккэ тардыбатахха, үлэ дьиссипилиинэтэ ыһыллыан сөп!» — Ордуосап лоп бааччы саҥарда. «ХС»
5. даҕ. суолт. Хоруйдуур, хардарар. ☉ Совершаемый в ответ, ответный
   Эппиэт да тыл суох. ПЭК СЯЯ
   Орунбаевтар сөбүлээбит эппиэт тэлэгирээмэлэрэ ылыллыбыта. Эрилик Эристиин
   Бүтэрээччилэр ааттарыттан кылаас старостата Алена Никитина эппиэт тылы эттэ. Т. Находкина
   ♦ Эппиэтэ илиитигэр — олус бардам, кими да истибэт (киһи). ☉ Человек, который действует по личному произволу, самодур. Ээ, ол киһи эппиэтэ илиитигэр

туохт.
1. Туох эмэ ахсааннаах оонньууга, төттөрү сүүйэн, сүүйтэриигин төннөр, тэҥнээ. ☉ Иметь ответный результат, успех в играх со счетом, отыгрывать. Биир кыайыыгын боруостаатым
2. кэпс. Ким-туох эмэ үтүөтүгэр хардар, үтүөтүн төлөө. ☉ Отвечать на чьи-л. добрые поступки, отплачивать
Бу уһуктаахтан ортохпуна, түрбүөннээхтэн төлөрүйдэхпинэ, кэнэҕэс үтүөтүнөҥөтүн боруостуом. «Чолбон»
Уйбаан, санаа, Дьиэҕэр аҕалбыт манньабар Өллөхпүнэ хойут, баҕар, Саалтыырбын ааҕан боруостуоҕуҥ. Дьуон Дьаҥылы
Уйбаан! Айыыны этээхтиигин ээ... Үтүөлээхпэр мөкүнэн боруостаатаҕыҥ. Эрилик Эристиин
3. Туох эмэ кыһарҕаны, накаастабылы толор (оҥорбут буруйуҥ сотулларын курдук) эбэтэр тугунан эмэ буруйгун суун. ☉ Быть полностью наказанным (за преступление и т. д.) или искупать вину, грех
Бу киһи били түөрт сыллааҕыта Маарыкчаантан, буруйун боруостаан барбыт Щербань хохол уола эбит. Эрилик Эристиин
Кини, бандьыыттаабыт буруйун-сэмэтин боруостаан, кэлин бу учаастак төһүү үлэһитэ буолар. С. Федотов
Алҕаһаабыккыт. Кэһэйиҥ! Алҕаскытын суобас суутун иннигэр боруостуоххут. Н. Лугинов
4. кэпс. Тугунан эмэ (хол., үлэлээн) туох эмэ сыанатын, суолтатын толуй. ☉ Оправдывать (своим поведением, трудом) что-л. (напр., затраты на содержание); стоить по своему значению, качествам кого-чего-л.. Киһи эрэйин боруостаабат үлэ
□ Учуутал килиэбэ — эрэйинэн кэлэр килиэп
Ол эрээри ити килиэби чахчы боруостаатым дии саныыртан ордук улахан дьол суох! Софр. Данилов
Таҥыннарар таҥаспытын, аһатар аспытын боруостаабат үлэһит этэ. Н. Якутскай
Эбэбитин биһиги икки илиибитинэн ылабыт. Аҥаардас уопутунан, сүбэтинэн даҕаны биир киһини боруостуо дии саныыбыт. Суорун Омоллоон
5. кэпс. Туох эмэ иннигэр эбээһинэскин, иэскин толор, төлөө. ☉ Выполнять свой долг перед кем-чем-л.
Оттон эһиги бары миигин батыстаххытына, Ийэ сиргитигэр иэскитин боруостаатаххытына, Мин көмүллүбүт ииммин кини булуоҕа, Мин мэҥэ тааспар суруллан уоскуйуоҕа. С. Данилов
Баабыр, өбүгэлэр үгэстэригэр сүгүрүйэр иэһин боруостаабыт киһи быһыытынан, умуһах диэки аргыый, ол эрээри чиҥ-чиҥник хардыылаабытынан барда. Н. Заболоцкай
6. кэпс. Ким эмэ тылыгар эбэтэр туохха эмэ хардар, хоруйдаа. ☉ Отвечать на чьи-л. слова или на что-л., реагировать. Киһи ыйыттаҕына эппэт, күлэн эрэ боруостуур
□ Кини хоодуот уолчаан: Икки-үс эрэ сэриилэргэ Эрэл соҕустук кыайарга, Көтүтэн өстөөххө тиийэргэ, Күлэн буомбаҕа боруостуурга. А. Пушкин (тылб.)
♦ Иэһин (иэһи) боруостаа көр иэһин төлөө
Ыар ыалдьыт, нүһэр хоноһо буолан, халыҥ тириитин хайытан, хараҥа хаанын тоҕон, иэһи боруостаан көрүөм. Эрилик Эристиин
Аата, биир иэһин боруостаатаҕым. Суорун Омоллоон
Туллай ааһа көтүтэн иһэн, иэс боруостаһан, Чылбыаны эмиэ сирэйгэ кууһуннарбыта. И. Федосеев