туохт.
1. Түүнүк буол, түүнүккэ ыллар. ☉ Заплесневеть, покрыться плесенью
Ардахтаах күҥҥэ бугулламмыт эбэтэр кэбиһиллибит от түүнүгүрэр уонна сытыйар. ГМФ ССССС
Үүнээйи хомуллан баран өр хаппакка сыттаҕына күҥкүйэр, түүнүгүрэр. МАА ССКОЭҮү
Халбаһы оҥоһуутугар анаммыт шпик уонна сибиинньэ этэ саһарбыт, сорҕото түүнүгүрбүт. «Кыым»
2. көсп., кэпс. Ханна да барбакка-кэлбэккэ биир сиргэ өр олорон түүппэҕир, улугур. ☉ От долгого нахождения, пребывания в одном месте закоснеть, замшеть (о ком-л.)
Көрбөккүн дуо, уолуҥ түүнүгүрээри гынна дии. Баран хамнаннын-имнэннин, дьэгдьийдин. Далан
Наар тордоххо сытан, киһи да түүнүгүрэн бараары гынна. «ХС»
△ Хаалан, умнуллан сүтэн бар. ☉ Устаревать, отживать, блёкнуть
Мин «оҕонньор» диэн буолан хаалбыппын. Аны билигин кимим да сэҥээрбэт Түүнүгүрэ түүппэҕирбит ааппын. С. Данилов
3. көсп. Хараҥар, күлүгүр, өлбөөдүйэ сырдаан көһүн. ☉ Становиться тёмным, темнеть; матово поблёскивать, мерцать сквозь что-л. Туман быыһынан ый түүнүгүрэн көстүбүтэ. «ХС»
Тэйэ турар тыа, уруккутун курдук, сиэрэй буолан көстүбэккэ, баархаттыы түүнүгүрэ харааран көстөрө. Г. Николаева (тылб.)
Ый хайа хараҥа арҕастарын үрдүнэн өлбөөдүйэ үөмэрэ, сулустар тумантан түүнүгүрэн көстөллөрө. Ч. Айтматов (тылб.)

туохт.
1. Өр сыл туран, сытыйан кэбирээ, бытарыйа сылдьар буол (мас үүнээйи, мас тутуу туһунан). ☉ Гнить, разлагаться, превращаться в труху (о древесине)
Өрдөөҕүтэ тутуллубут сорох бүтэй эмэҕирэр, эргэрэр, сылгы аалынаары да сиэрдийэ маһын тоһутуон сөп. С. Маисов
Куруҥ сиргэ эмэҕирбит мас харх гына сууллар. Я. Семёнов. Дьиэ акылаата эмэҕирэн, тэллэй буолан, туохха да бэриммэт буолбут. «Саха с.»
2. көсп. Сааһыран, кырдьан мөлтөөн бар (киһи туһунан). ☉ Слабеть, превращаться в развалину, дряхлеть (от старости)
Ээ, туох аанньа тахсыай ол биһигиттэн, эргэрбит, эмэҕирбит быстан эрэр былыргы көлүөнэ тобоҕуттан. Н. Лугинов
Кыыс оҕо эргэ барар сааһын мүччү түстэҕинэ, эрдэ эмэҕирэр. А. Бродников
Мин атаҕым араанньата ыалдьар. Туох эрэ туус мустар үһү. Бары да эмэҕирэн эрдэхпит. Охоноон эмиэ илиитэ көнтөс буолан эрэр этэ. «ХС»
3. көсп. Эргэр, эргэрэн умнуллан хаал, эргэрэн туттуллубат буол (хол., ханнык эмэ систиэмэ, түөрүйэ, өй-санаа туһунан). ☉ Устаревать, отживать свой век, становиться непригодным для чего-л. (напр., об общественно-политическом строе). Эмэҕирдэ, эргэрдэ, — дииллэр, Бу кэмҥэ марксизмы… Баал Хабырыыс
Ээй, эһиги холкуостар, киэр эһиҥ Эргэ олох эмэҕирбит силиһин, Түүнүгүрбүт үйэ хараҥа түгэҕин Түрбүөннэ түһэрэн түҥнэриҥ! П. Тулааһынап
Социалистическай тутууга үлэһиттэр пролетариат салалтатын эргэ, эмэҕирбит тутулу үрэйэр эрэ буолбатахтар, кинилэр …… саҥа уопсастыбаннай сыһыаннаһыылары үөскэтэллэр. ДИМ
◊ Эмэҕирэ сытыйыы т.-х. — хортуоппуй иһигэр түүнүктээх көҥдөйү үөскэтэн, буорту гынан барар ыарыы. ☉ Гниль сухая
Бу ыарыы (эмэҕирэ сытыйыы) хортуоппуйу үүнэр да, харайыллар да кэмигэр сутуйар. ФНС ССХА
Эмэҕирэ сытыйыы хаҕа бааһырбыт хортуоппуйу буулуур. ЛПМ ХХ