покатый; отлогий, пологий; сырыынньа түһүү покатый спуск; сырыынньа сыыр пологий берег # сырыынньа майгы мягкий характер.

аат. Үрдүк сырыынньа сыыр, дабаан. ☉ Отлогий подъём
Үрдүк киэҥ мэндиргэ кэлэн тохтоотубут. «Чолбон». Өлбүт киһини үрдүк мэндиргэ таһааран уураллара. П. Л а м у т с к а й (тылб.)

даҕ. Сырыынньа, биллэбиллибэттик намтаан барар (хол., сыыр). ☉ Пологий, отлогий, покатый (напр., о горке)
Иккиэн эргиллэн, саһарымтыйар бурдуктаах ньылбаа сыыр анныгар бачыгыраспыт дьиэлээх бөһүөлэги көрөн турдулар. Н. Габышев
◊ Ньылбаа <маҥан> сирэйдээх — үчүгэй, сырдык сэбэрэлээх киһини (үксүгэр дьахтары) ойуулуур эпиитэт. ☉ С ослепительно белой кожей лица (обычно о женщине)
Бөһүөлэк күһүҥҥү быыллаах-буордаах уулуссатынан уһун ньылбаа сирэйдээх курбууламмыт эдэр киһи тиэтэйэ-саарайа хааман иһэр буолара. С. Тарасов
Кэргэнэ Малааппыйа ньылбаа маҥан сирэйдээх, үрдүк субурхай муруннаах, уһун илиилээх-атахтаах нууччалыы көрүҥнээх дьахтар. Р. Кулаковскай

1. даҕ. Намыһах, чычаас уулаах, оттонор (сир). ☉ Низкий, ровный, мелководный, покосный (о местности)
   Алларанан кэҥэс соҕус налыы ү р эх уута мэндээрэ уста турар. Суорун Омоллоон
   Мин күнү көрбүтүм, Мин ман на үүммүтүм — Бу налыы сыһыыбар, Бу чараҥ аларбар. С. Данилов. Тоҕой Сэлэ кырдаллара, онтон налыы хочото күн уотунан күндээрдилэр. Л. П опов
2. аат суолт. Чычаас уулаах сир. ☉ Низменное место, заливаемое водой, покосное угодье
   Налыыларга халыйбыт садырыын ууларыгар көҕөннөр түһэн күөкэҥнэһэллэр. И. Гоголев
   Өрүс эстэрин саҕана бытааннык сыыйа кэллэҕинэ, күөлгэ ити дурда аннынааҕы налыынан кутар. Н. Лугинов
   Табалар бөлөх-бөлөх хайдыһан киэҥ налыыны биир гына тарҕаһаллар. А. Кривошапкин (тылб.)
   ср. монг., бур. налуу ‘отлогий, покатый, пологий’

1. даҕ.
2. Туруору буолбакка сыыйа үрдүүр эбэтэр намтыыр (сыыр, хайа тэллэҕэ, түһүү, тахсыы туһунан). ☉ Пологий, отлогий, покатый, не крутой (о подножии горы, склоне, небольшом подъёме)
   Биһиги сырыынньа сиринэн оргууй мыраан тэллэҕин устун өрө тахсабыт. Н. Заболоцкай
   Итиэннэ иккис этээс кирилиэһэ наһаа сырыынньа. С. Дадаскинов
   △ Хаптаҕай, үрдүгэ суох (мурун туһунан). ☉ Небольшой, аккуратный (о носе)
   Сырыынньа, хаптаҕай муруннаах, бэрт ис киирбэх сэбэрэлээх, сааһын ситэн эрэр хороччу улааппыт кыыс оҕо дьахтар этэ. Эрилик Эристиин
3. көсп. Сымнаҕас, намыын-намчы, көрсүө-сэмэй (хол., майгы). ☉ Мягкий, нежный (о лице), кроткий (о характере человека)
   Сырайдаах гиэнэ сырыынньата эбит, уҥуохтаах гиэнэ туруорута [эбит], Суһуохтаах гиэнэ субугура эбит — бу дьахтар. ПЭК ОНЛЯ III
   Оттон Өрүүҥкэ туһунан сахсаан «эмиэ да иистэнньэҥ, хоһуун, эмиэ да киэргэмсэх, эмиэ да сытыары-сырыынньа, эмиэ да үөрэхтээх» диэн этэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
4. сыһ. суолт.
5. Сыыйа, сытыары соҕустук. ☉ Постепенно, плавно, с небольшим наклоном (спускаться, снижаться)
   Мантан ыла суоллара биллэбиллибэт сырыынньа аллара түһэр эбит. «ХС»
   Амбразура иннигэр тубустуруору сыыр, сороҕо кыайан көстүбэт, онтон дьэ сырыынньа түһэн хотоол буолар. К. Симонов (тылб.)
6. Туох эмэ көстүүнү сырса, кырсынан. ☉ Вдоль чего-л., в направлении чего-л. «Оол арыыны сырыынньа көр эрэ
   Буруота көстөр», — диэтэ оҕонньор. А. Сыромятникова
   [Миитэрэй] тааһынан уу кырсынан сырыынньа элээрдэн кэбиспитэ тоҕуста тэйэн баран тимирбитэ. ФЕВ УТУ
   [Князь Андрей] киирэн эрэр күн уотугар килбэҥниир өрүс сүнньүн сырыынньа одуулаһан турда. Л. Толстой (тылб.)
7. көсп. Сыыйа, улам, биир тэҥник, туох да утарсыыны көрсүбэккэ. ☉ Ровно, гладко, без шероховатостей. Күндэ пьесалара социальнай конфликтара …… тыҥаан, сайдан испэт этилэр, сюжеттара олус судургутук, сырыынньа тэнийэллэрэ. ССЛИО
   Каутскай …… революция баран иһэр устаабын сырыынньа, уурбут-туппут курдук гына оҥорон биэрэллэригэр эрэ баҕалаах. В. Ленин (тылб.)
   ср. тюрк. йар ‘крутой (высокий) берег’