несов. см. отодвинуть(ся).

сов. 1. кого-что (отодвинуть) халбарыт, халбарыччы ас; отстранить чью-л. руку илиитин халбарыччы ас; 2. кого (уволить) туорат, уурат, уһул; отстранить от должности дуоһунаһыттан уһул.

сов. 1. что (отодвинуть) халбарыт, халбарыччы ас; отставить стол к стене остуолу эр кии диэки халбарыччы ас; 2. кого, уст. (уволить) уурат, устан кэбис; # отставить! (команда) тохтоо!, саҥалыы оҥор!

побуд. от сыҕарый = 1) двигать, подвигать (обычно медленно, с остановками); кинигэ ыскаабын сыҕарыт = отодвинуть книжный шкаф; 2) перен. переносить, назначать (на другое время); лекцияны сарсыҥҥыга сыҕарыт = перенести лекцию на завтра.

побуд. от тэй = 1) прям., перен. удалять; отдалять; остуолу тэйит= отодвинуть стол; кини куһаҕан быһыытынан доҕотторун бэйэтиттэн тэйиттэ он оттолкнул от себя друзей своим дурным поступком; 2) перен. разг. отстранять; снимать; кинини дуоһунаһыттан тэйиппиттэр его отстранили от занимаемой должности; его сняли с занимаемой должности.

сов. 1. кого-что илт; отнести книгу в библиотеку кинигэни библиотекаҕа илт; 2. что (переместить, отодвинуть) илт, илдьэ бар; лодку отнесло течением оҥочону сүүрүк илдьибит; 3. что (приписать, причислить) киллэр, сыһыаннаа, ас; отнести рукопись к XII веку рукопиһы XII үйэҕэ киллэр; отнести расход на чей-л. счёт ороскуоту ким эмэ суотугар ас.

сыһ. Бэйэҕиттэн тэйиччи, халбарыччы (ас). ☉ Подальше от себя, в сторону (толкнуть, отодвинуть)
Ыраахтан айаннаан, ыран-сылайан кэлбит Көтөр кынаттаах Күтүр бэрдэ обургу Хаарын-мууһун, дьаҥхатын Хары-халбарыччы хамсанна, Дьайын-соболоҥун Дьары-дьалбарыччы сахсынна. Күннүк Уурастыырап
Дьаранаастар, аныгы оҕолор, Дьаралҕан баастаах бэтэрээни, Дьаал харата көрүмэҥ, Дьалбарыччы анньымаҥ! Р. Баҕатаайыскай

1. сыһ. Кимтэн, туохтан эмэ ыраатыннара соҕус, арыый тэйэ (хол., тур); тэйитэ (хол., ас). ☉ Поодаль, в некотором отдалении от чего-л. (находиться); подальше, на большее расстояние от кого-чего-л. (напр., отодвинуть)
   Хабырыыс, аҕатын көмүскэһэр толкуйданан, сүүрэн кэлэн, тэйиччи турда. Амма Аччыгыйа
   Оҕонньор үҥүүнэн эһэни тылын төрдүгэр саайбыт, уонна бэйэтиттэн тэйиччи анньа сылдьар. Л. Попов
   Бултуур ыырым дьон олоҕуттан тэйиччи, суола-ииһэ суох буолан сылдьарга бүөмчү. Н. Борисов
2. даҕ. суолт. Кимтэн, туохтан эмэ ыраах соҕус баар. ☉ Находящийся в отдалении, далеко от кого-чего-л.. Тэйиччи нэһилиэк

туохт.
1. Биир сиртэн атын сиргэ, сыҕарыт, турар оннун уларыт. ☉ Передвинуть, отодвинуть с места на место, сдвинуть с места
Бөх хомуйааччылар кытта итини билэр буолан, оҕонньор дьааһыгын хаһан да бырахпаттар, халбарыппаттар. Огдо
Маша олоппоһу тыастаахтык халбарытан куукунаттан тахсан барар. Т. Находкина
2. көсп. Атынынан солбуй, уларыт (хол., кэпсэтии тиэмэтин). ☉ Менять, изменять, переводить (напр., тему разговора с одной на другую)
Иккитэ ас туһунан саҥаран иһэн, иккиэннэригэр атыҥҥа халбарыта оҕуста. Амма Аччыгыйа
Серёжа Гришаҕа ханнык эрэ кыыс албыннаабытын олус хомойон кэпсиирэ. Мин аралдьытан атыҥҥа халбарытан иһэрим. Т. Находкина

1. сыҕарый диэнтэн дьаһ. туһ. Кэнникинэн кинилэр күнүтүүнү да арааран билбэт буолбуттара, сылбалара быстан, сыылан ыла-ыла, аатын эрэ атахтарын сыҕарыталлара. Суорун Омоллоон
   Көөстөөн, хачыгыраччы хаппыт сэбирдэхтэр тэлгэммит сирдэрин одуулаһа-одуулаһа, оргууй аҕай атаҕын сыҕарытар. Уустаах Избеков. Уйбаан, атаҕын сэрэнэн сыҕарытан, онтон сыыйа үөрэнэн, олбуорун таһыгар таҕыста, халдьаайытын хантайан көрдө. М. Тролуков
2. Кими, тугу эмэ атын сир диэки ас, уур, көһөр. ☉ Отодвинуть, передвинуть, подвинуть кого-что-л.
   Серафим Тимофеевич күөрт ыттан ыраах туран хаһыытыыр: «Ыккын, баһаалыста, атын сиргэ сыҕарыт». М. Попов
   Тото-хана, өр олорон чэйдээн, ыллаан баран, аны остуолу дьахтар үксэ саба түһэн хомуйдулар, сылабаардаах остуолу муннукка сыҕарыттылар. Н. Габышев. Муҥхаларын тардан да диэн үөтэлээҕи сыҕарыппатылар, үс-түөрт хардыы эрэ сири хамнаттылар. Доҕордоһуу т.
3. көсп. Атын кэмҥэ эбэтэр атын сиргэ көһөр, анаа. ☉ Перенести что-л. на другое место или время
   [Уйбаан:] Онон ити көрдүүр сулуугуттан кыратык сыҕарыта түһүөххүн хайдах буолуо этэй? А. Софронов
   Мэлдьи чэ, бэйи, мантан инньэ, эһиил, онтон эһиил диэн сыҕарытан испитим. Сэмээр Баһылай
   Нууччалыы тылбаастанан тахсарыгар ол кэрчиги, ис хоһоонунан сөп түбэһэр сиригэр, поэма бүтэһигэр сыҕарытан биэрбиттэрэ. «Чолбон»
   △ Уларыт, атыҥҥа көһөр (хол., кэпсэтэр тиэмэни эбэтэр биир үлэттэн атыҥҥа). ☉ Сменить (напр., тему разговора, работу)
   «Ити туһунан өссө уһуннуккиэҥник толкуйдуохха наада», — диэн баран, кэпсэтиини атыҥҥа сыҕарытта. «ХС»