с. I. (действие) мэлдьэһии, мэлдьэх; 2. грам. мэлдьэх тыл (атын тыл эбэтэр этии ис хоһоонун "суох", "оннук буол-батахъ диэн утарар тыл).
Русский → Якутский
отрицание
Еще переводы:
мэлдьэһии (Якутский → Русский)
и. д. от мэлдьэс = отпирательство, отказ, отрицание.
эс (Якутский → Русский)
межд. выражает несогласие, отрицание нет; эс , барбаппын нет, не пойду; эс , оннук буолбатах нет, это не так.
мэлдьэх (Якутский → Якутский)
аат. Тугу эмэ оҥорбуккуттан, гыммыккыттан эбэтэр көстөн турар баар суолу билиммэт буолуу, онтон аккаастаныы. ☉ Отпирательство, отрицание своей вины. Түөкүн мэлдьэҕин, ыт тииһин эрэнэр (өс хоһ.)
баран (Якутский → Русский)
частица 1) модальная, выражает отрицание с оттенком неодобрения: ким сөбүлүөн баран? кто же (это) одобрит?; кому же (это) понравится?; аҥардас сыа баран ас буолуо дуо? один только жир разве еда?; оҕоҕо баран туох сыаналаах бэлэҕэй? зачем ребёнку дорогие подарки?; ср. буоллаҕай; 2) выделит.-то; оҕо баран сылайар буоллаҕа дии ребёнок-то устаёт, конечно; эйигин баран ким билиэҕэй ? тебя-то кто узнает?
баараа (Якутский → Якутский)
эб. Хайааһыны мэлдьэһиини, эмоциональнай бигэргэтии, утары туруоруу уо. д. а. дэгэттээх көрдөрөр. ☉ Выражает отрицание действия с оттенком эмоционального утверждения, противопоставления и т. п. Оонньуургун, баҕар, хомуйума, мин мөҕүллүөм баараа
От мунньар чэпчэки үлэ, охсор баараа.—Ол эрээри эргиллэн төннөр баараа. Софр. Данилов
Биһиги ол дойдуга илдьэ барыахпыт баараа. Ч. Айтматов (тылб.)
буолумуна доҕор (Якутский → Якутский)
сыһыан холб. Мөккүһэн утары, оннук буолбатах диэн сөбүлэспэт сыһыаны көрдөрөр. ☉ Выражает полемическое возражение, отрицание с несогласием (да ну, нет уж, как бы не так)
Буолумуна доҕор, маҕаһыын аһыллар кэмигэр аһыллыахтаах, хатанан олорума. В. Ойуурускай
• Эйигин: «Тоҕо булар, туох буолбут киһиний», — диир. — Буолумуна доҕор! Булуохха булуллар буоллаҕа эбээт. Н. Неустроев
диэтэҕиҥ дуу (Якутский → Якутский)
эб. Этиллэр хайааһын буолбат диэн, утарытын бигэргэтиини көрдөрөр. ☉ Выражает модальное отрицание, утверждение смысла, противоположного значению действия, о котором говорится в высказывании
Ити орой тойоттор ону оройдууллар диэтэҕиҥ дуу. Софр. Данилов
Бар, доҕор, тыраахтар үөрэтэр диэтэҕиҥ дуу! В. Яковлев
Массыына ыарырҕатыа диэтэҕиҥ дуу, кини күүһүгэр мин ыйааһыным диэн, бэркэ гыннар, ат сиэлигэр аһыҥаны эрэ иилбит саҕа буолуо! Д. Таас
оннук буолумуна (Якутский → Якутский)
сыһыан холб.
1. Саҥарааччы быһаччы сөбүлэһэрин көрдөрөр. ☉ Выражает категорическое согласие говорящего (да, конечно, так ; конечно). Оннук буолумуна, от охсор диэн кытаанах үлэ
□ «Оннук буолумуна», — Мария Ивановна Кустурованы синньигэс биилиттэн кууста. Софр. Данилов
2. Саҥарааччы быһаччы сөбүлэспэтин, күлүү гынан туран, оннук буолбатах диирин көрдөрөр. ☉ Выражает категорическое несогласие, отрицание с иронией (ну, конечно! конечно, так! ). Оннук буолумуна! Били эн биллэххинэ, онтон атын буолуо дуо?
хайа муҥай (Якутский → Якутский)
сыһыан холб. Туох эмэ буолар-буолбат кыахтааҕын, мөккүһэр, утарсар дэгэттээх күүркэйэн эрэмньилээхтик сэрэйиини, риторическай бигэргэтиини көрдөрөр. ☉ Выражает уверенное предположение, риторическое утверждение или отрицание возможности чего-л. с оттенком возражения (неужели, разве, как же так)
Ол да буоллар, ама, хайа муҥай, тугу да ырыҥалаабат киһи баарай, кыһалҕаны кэпсэттэххэ ылыныаҕа. Софр. Данилов
Ээ, киэр доҕор, хайа муҥай, мин да кыайар үлэм ини. «ХС»
хантан кэлэн (Якутский → Якутский)
туттул. сыһыан холб. Саҥарааччы этии оннук буолбат диэн этэрин көрдөрөр. ☉ Выражает категорическое отрицание говорящим высказываемого (откуда же)
Маннык халыҥ хаарга хантан кэлэн кыайан барыаххытый. «ХС»
Билбитэ эрэ, били кэргэнэ этэригэр дылы, сүөһүтэ. Дьэ уонна хантан кэлэн «үйэ дэҥҥэ кыламмыт» ханнык эрэ уһулуччулаах киһитэ буолуой. «Чолбон»