побуд. от дьалбарый = отгонять; отодвигать, отстранять.

1) прекращать, переставать делать что-л.; кэпсэтиини уурат = прекратить разговор, переговоры; үлэни уурат = прекратить работу; көрдүүрбүн ууратан эриим я отложу свой поиски до поры до времени; 2) освобождать, отстранять кого-л. от чего-л.; үлэттэн уурат = освободить от работы.

побуд. от тэй = 1) прям., перен. удалять; отдалять; остуолу тэйит= отодвинуть стол; кини куһаҕан быһыытынан доҕотторун бэйэтиттэн тэйиттэ он оттолкнул от себя друзей своим дурным поступком; 2) перен. разг. отстранять; снимать; кинини дуоһунаһыттан тэйиппиттэр его отстранили от занимаемой должности; его сняли с занимаемой должности.

1. туораа 1, 2, 3 диэнтэн дьаһ. туһ. Бүтүн ыалы, бачча сүөһүнү көһөрөр, сүүрүктээх үрэҕи харбатан туоратар оҕо оонньуута буолбатах. Н. Заболоцкай
   Омоох суолунан аты туораттылар, үрэх хоонньугар киирдилэр. Н. Павлов
   [Эһэҥ] Оннук муҥнанан соҕотох ынаҕын Уһун кыһыны туоратара. И. Эртюков
2. көсп. Кимиэхэ эмэ хаҕыстык сыһыаннас, кыһарый, үтүрүй. ☉ Обходиться с кем-л. неласково, затирать, зажимать кого-л.
   Миша аттыгар биэс да кыыс баар буоллаҕына, хайаларын даҕаны чорбоппокко, туораппакка тэбис-тэҥ кэрэхсэбиллээхтик кэпсэтэр. Н. Лугинов
   Кырдьаҕастар Васяҕа сыһыаннара олус үчүгэй, кыргыттар да туораппаттар. Д. Токоосоп
3. көсп. Мэһэй буолар кими, тугу эмэ суох гын, суох оҥор. ☉ Отстранять, устранять кого-что-л., создающего помехи в чём-л.
   Мас суханы Тыраахтар туоратта, Токур сиэрпэни Хамбаайын кыйдаата. Саха фольк. Кини суолугар туора турбут кутталлаах киһитин кэбэҕэстик туоратта. У. Ойуур
   Оҕону ыарахаттары туоратарга, онуоха, кыратык да буоллар, эрэйдэнэллэрин тулуйар буоларга үөрэтэр ордук суолталаах. Дьиэ к.
   ♦ Туората көр — кими эмэ атыҥырыы санаа, сөбүлээмэ, абааһы көр. ☉ Чувствовать неприязнь, нерасположение к кому-л., смотреть косо, сторониться кого-л.
   Дорообо, дойдум! Тоҕотун тоҥоомо, Туоһулуу сураама, Туората көрүмэ! А. Софронов
   Миигин сирбэруоппар туората көрөллөр, үүрээри гыналлар. П. Ламутскай (тылб.)

туохт.
1. Тугу эмэ гынаргын тохтот. ☉ Прекращать, переставать делать что-л. Манчаары Тураах Уйбааҥҥа сылдьарын уураппат. МНН
Уол ытыырын ууратан, бөтүөхтүү-бөтүөхтүү, хараҕын уутун сотто турда. Амма Аччыгыйа
Борокуоппай оччоҕо маһы кыһарын ууратан, уолун көтөҕөн ылан ньилбэгэр олордор уонна сыллаан ылар, оҕо сыта дьырылаан үчүгэй даҕаны! А. Бэрияк
Ира, ордук-хос тылгын баһаалыста уурат. Дьүөгэ Ааныстыырап
2. Кими эмэ туохтан эмэ (хол., дуоһунаһыттан, үлэтиттэн) босхолоо. ☉ Освобождать, отстранять кого-л. от чего-л. (напр., должности, работы)
Уйбааны бэйэтин холкуос бэрэссэдээтэлиттэн ууратарга сөп буолла. Амма Аччыгыйа
Обсерватория партийнай тэрилтэтэ кинини үлэтиттэн ууратар туһунан Акадьыамыйаттан көрдөһөргө уураах таһааран кэбиспитэ. В. Яковлев
Оскуола уопсай мунньаҕар Никитини буруйдаан дириэктэриттэн ууратарга быһаарбыттар. КНЗ ОО
3. Туох эмэ (хол., сокуон, уураах) үлэлиир күүһүн көтүр, дьиҥэ суоҕунан аах. ☉ Объявлять недействительным то, что было установлено ранее, отменять (напр., закон, распоряжение)
Сэбиэскэй былааһы бэрт дөбөҥнүк уурата охсор санаалаахтар. Амма Аччыгыйа
[Суут] Абдуркулланы ытартан ууратан, Енисей күбүөрүнэтигэр Туруханскай уокуругар уон сыл көскө анаабыта. Эрилик Эристиин
Сэбиэттэр Бүтүн Саха сиринээҕи үһүс сийиэстэрэ халыымы (дьахтары атыылааһыны) ууратар туһунан аналлаах уурааҕы таһаарбыта. А. Бэрияк