несов. см. оцарапать(ся)

нареч. 1) так, чтоб содрать, поцарапать, повредить, ударить, зацепить и т. п.; дьукку ас = оцарапать; дьукку тарт = содрать; 2) диал. совсем, совершенно; начисто, наотрез; дьукку суох совсем нет; дьукку барыам суоҕа я наотрез отказываюсь идти; 3) диал. обязательно, во что бы то ни стало; отчуоккун дьукку баар гын обязательно представь завтра отчёт.

I
туохт.
1. Туох эмэ араҥаланан сааһынан арахсары хоҥнору хастаа, хастаан ыл, хастыы тарт. ☉ Сдирать что-л. с кого-чего-л.. Хатыҥ туоһун саралаа. Ас суутун саралаа
□ Куобахтарын, тириитин эрэ саралаан баран, туох баар истэри-үөстэри бүтэйдии күөстэригэр укпуттар. Суорун Омоллоон
Хамбаайын хортуоппуй хаҕын саралыыр. ГСҮЦХ
2. кэпс. Ким-туох эмэ таҥаһын, сабыытын устан, хастаан ыл. ☉ Срывать одежду с кого-л. или покрытие с чего-л. (напр., скатерть со стола)
[Абааһы кыыһа] таҥаспын саралаан ылан таҥнан баран бэйэтэ ханна эрэ барда быһыылаах. Саха ост. I
Остуол ыскаатарын саралаабыта, кыраан анныгар ыаҕаһы укпута. А. Гайдар (тылб.)
3. көсп. Ким эмэ түктэри быһыытын дьиҥнээҕинэн арыйан көрдөр. ☉ Разоблачать кого-что-л., выводить на чистую воду кого-л. [Л
Толстой] уус-уран айымньыта баай-тойот, аҕабыыт аймах сидьиҥ сигилилэрин, албыны, сымыйаны харса суох саралаабыта. Амма Аччыгыйа
[М.К. Аммосов] Эмиэрикэ, Дьоппуон империалистарын суудайыыларын саралыыр элбэх ыстатыйалары, информациялары бэчээттэппитэ. П. Филиппов
4. көр соролоо
1.
Түүтэ саралаан хаалбыт таба тириитэ арбаҕаспыттан уонна ыстааммыттан ураты санныбар иилинэр таҥаһа суох хас эмэ сылы сыллаан сылдьарым. Тэки Одулок (тылб.)
5. көр соролоо
2
[Манчаары:] Суочсоҕотох Чоочо оҕонньор Суохтан соролуурун, Дьадаҥыттан саралыырын Мэһэйдэһэр мэккиэннээх этим. А. Софронов
♦ Иэнин саралаа кэпс. — таһыырынан дьүүллээ, таһыйан кэһэт. ☉ соотв. драть как сидорову козу; спустить шкуру с кого-л.; дать чёсу кому-л. «Ол-бу диэбэккэ иэҥҥин саралыы иликпинэ күн сарсын илдьэн кинээскэр төлөө!» — кулуба утары саҥардыбакка симитиннэрээри күргүйдүүр. С. Никифоров
Сирэйин саралаа — саралаа I 3 диэн курдук. Тойон кулуба улахан суумалаах бэриктэри ылбытын дакаастаабытым, сирэйин саралаабытым. Болот Боотур
ср. каракалп. тырнап жаралау ‘оцарапать’
II
туохт. Сара куһу, хааһы бултаа. ☉ Охотиться на водоплавающую дичь во время линьки. Былыр баччаҕа саралыыр этибит