дьоодьой диэнтэн дьаһ
туһ. Оҕустаах киһи дьоодьотон быдан ырааппыт да, ынахтар өссө да хотоҕостоһон бүппэттэр. П. Аввакумов

саппарый диэнтэн холб. туһ. [Муҥхаҕа] Алаас-алаас аайыттан, Алта аҕа ууһуттан Аттаах, оҕустаах адаарыста, Сатыы, тайахтаах саппарыста. Болот Боотур
Оҕолор кинини батыһан саппарыспыттара. В. Гюго (тылб.)

сыыһыгыраа диэнтэн холб. туһ. Киргиэлэйдээх Дьэбдьиэ …… саҥардыы нухарыйан эрдэхтэринэ, Иһиччиттээх сыыһыгыраһан кэллилэр. Болот Боотур
Халлаан сырдаан, бөһүөлэк соҕотох уулуссатын устун сыарҕалаах аттаах, оҕустаах дьоннор сыыһыгыраспыттара. Ч. Айтматов (тылб.)

даҕ. Олус бытаан, ыарахан. ☉ Очень тяжёлый, медлительный, неповоротливый
Хайдах курдук ыксааҥҥын, Хара сиргэ сыннараҥҥын Лабыай сыылаҥ сыарҕанан, Лаҕый бытаан оҕуһунан Оройуоҥҥа барбыккын! Д. Дыдаев
Табаарыспын кытары Бытаан лабыай оҕустаах Быттыы үөмэн иһэбит, Сааскы сайдам күөл тыаллаах Салгын мүөтүн иһэбит. «ХС»

туохт. Оҕустаах буол, оҕуста ыл. ☉ Запрягать быка
Сарсыныгар түөрт уон оҕустанан, бары дьонун бахсылары мунньан, Курбуһах алааһыгар Дэбилиттэҕэ барар. Саха фольк. Ананий от тиэйэ оҕустанан, түөрэҥ тэлиэгэнэн барда. М. Доҕордуурап

даҕ. Кырыыбалыы санньыччы аллара үүнэн түспүт (сүөһү муоһун этэргэ). ☉ Растущий вниз наискось (о рогах коровы). Мин этэр ынаҕым аҥаар муоһа салдьыр
□ «Маннык оҕустаах буолбут киһи!» — салдьыр муостаах улахан хара оҕус ойоҕоһугар Микиитэ иэдэһинэн сигэннэ. Амма Аччыгыйа

даҕ. Ууһатар уорганыгар дьиэктээх буолан буоһатар кыаҕа суох (үксүгэр атыыр сылгы туһунан). ☉ Неспособный к случке с самкой, к оплодотворению, бесплодный (обычно о жеребце)
Биэҕэ туран көрбөтөх, Бэкидэл өлүү бэйэлээх Дьулугур хара Дьураҕай атыырдаах. П. Ойуунускай
Ойох ылбатах Кур дьураҕай уолаттардаах, Эргэ барбатах Эрэмэх байтаһын кыргыттардаах. Күннүк Уурастыырап
Биэ ылбат Дьураҕай атыырдаах, Ынах ылбатах Муҥутах оҕустаах. Суорун Омоллоон

туохт., эргэр. Кыйаханан, тымтан, оргуйан кэл. ☉ Чересчур горячиться, волноваться, раздражаться
Аргыый, доҕор, көмөлүйүмэ! ПЭК СЯЯ
Таҥнары толкуйдаан бэйэтэ уһатар-кэҥэтэр дии саныы-саныы үрүтүн-үөһэ саҥаран көмөлүйэн, ыгыллан барда. Бэс Дьарааһын
△ Өрүкүйэн, күүрэн кэл. ☉ Возбуждаться, взвинчиваться
Көмүрүө хаар сүгэһэрдээх Күөх оҕустаах Күтүр тымныы дьылым Көмөлүйэ Бүрүүкээн кэллэ. Саха нар. ыр. II
Мүлдьү Бөҕө Күүстээх санаата Көмөлүйэн кэллэ. Д. Говоров

дьүһ. туохт. Атахтаргын бэйэ-бэйэлэригэр ыксары тутан түргэнник хаамп (кэнниттэн көрүүгэ суптугур, синньигэс самыылаах киһи, сүөһү туһунан). ☉ Ходить быстро, семенить, плотно прижимая ноги друг к другу (обычно о людях и животных с узким тазом, задом)
Кинилэр оҕустара санаарҕаабыт курдук бытааннык хааман кыбылдьыйан иһэр. Амма Аччыгыйа
Оҕустаах оҕуһа кымньыыланан, Ойууру быыһынан кыбылдьыйда. С. Васильев

туохт. Ойоҕоһунан, ойоҕолуу хаамтар, айаннат, ыыт. ☉ Вести что-л. (напр., машину) рядом, параллельно с кем-чем-л.
Ээдьик массыынатын хайа таас эркинигэр адьас ыкса ойоҕолотон ныһырытан истэ. С. Данилов
Иннигэр иһэр сыарҕалаах оҕустаах киһини сиэллэрэн ситэн ылаат, ойоҕолотто. И. Гоголев
Сүүрбэччэ хаамыыны сыҕарыйаатын кытта, Кирилэ айаннатан дибдитэн ситэн ойоҕолотто. «ХС»