оҥоҥноо диэнтэн холб. туһ. Даҕанча бары өттүттэн хаан тахсарын күүтэн илбиһирбит сирэйдэри-харахтары, тугу эрэ хаһыытаан оҥоҥноһор эрэ айахтары көрөр. Далан
Чыычаахтар сымыыттарын тэспиттэр, сыгынньах оҕолоро өрө кыймаҥнаһа, айахтара оҥоҥноһо сыталлар. И. Федосеев

татынньахтаа диэн курдук
Айаҕа оҥоҥнуу татынньахтана сытар кып-кыһыл кыыс оҕону көрөн илиитэ салҕалаата. ИН ХБ
«Төһө эмэ харчыны илдьэн баран маны эрэ атыыластыҥ дуо?» — диэн татынньахтанар. «ХС»
Биһиги бөтөстөрбүт соһуйан өрө татынньахтаннылар. «ХС»

I
туохт. Айаҕы киэҥник атан, салгыны уһуннук эҕирийэн баран тута төлө биэрэн таһаар (утуктаан, сылайан, сүрэҕэлдьээн). ☉ Открытым ртом непроизвольно глубоко вдыхать и сразу резко выдыхать воздух (при желании спать, с усталости и т. п.), зевать
Дьааһыйыма, дьалаҕай буолуоҥ (өс ном.). Оҕото уута кэлбит быһыылааҕа: дьааһыйан оҥоҥнуу-оҥоҥнуу, туой субу-субу уокка турар күөс диэки кылап гына көрөр этэ. Суорун Омоллоон
Хаста даҕаны дьааһыйда. Сылаата дьэ киирдэ быһыылаах. Н. Лугинов
Онтон куолутунан сүрэҕэлдьээбиччэ дьааһыйан баран, атырдьаҕар тайанан турбута. Н. Заболоцкай
II
туохт.
1. Туохха эмэ саалын, охсулун (этиҥи этэргэ). ☉ Низвергаться, обрушиваться (о громе)
Чугас соҕус ханна эрэ этиҥ дьааһыйан, киһини дөйүтэр улахан тыас бачыгырыы түстэ. Д. Таас
Өстөөх халлаанын хара былыт сапта, уордаах этиҥ тоҕута дьааһыйда. Т. Сметанин
Көҥүл норуот дохсун уордайыыта Этиҥ буолан Өстөөх үрдүгэр дьааһыйда. А. Абаҕыыныскай
2. Куһаҕаннык дьай, туох эмэ охсуута оҥор. ☉ Сказаться отрицательно, обернуться неприятностью
Өһүөннээх өстөөҕү утары хааннаах хапсыһыы, дуолан охсуһуу ханна-ханна тиэрдэрэ, тугунантугунан дьааһыйара биллибэт! И. Сысолятин
Өкүүчэ эдэр ньуура өлбөөдүйбүтүн Үрүҥ күн күлүмэ да чаҕылыппатах, Дьааттаах кутурҕан дьааһыйбытын Дьааҥы да тыала дьарҕарпатах. С. Васильев
Бу айдаан тугунан дьааһыйан тахсыаҕын кини үчүгэйдик өйдүүрэ. «ХС»
ср. др.-тюрк. йашы 'сверкать, блестеть' (йашын йашнады 'сверкнула молния')

туохт.
1. Иһит түгэҕэр сыстан, кэһиэҕирэн, хаахтыйан ыыс амтаннан (хол., үүтү, хааһыны этэргэ). ☉ Подгорать, пригорать (напр., о молоке, каше)
Халлыбыт торҕо күөх халлаан соҕуруулуу-илин кытыыта ыыстыйбыт үүт үрүмэтинии сымнаҕастык тэтэрэн эрэр. Амма Аччыгыйа
Хааһыҥ буспатах үһү дуо, буһарын ааһан ыыстыйбыт. Эрилик Эристиин
Үүтү кутуох иннинэ көстөрүүлэни тымныы уунан сайҕаатахха, үүт ыыстыйбат. ФВН ЭХК
2. Саһарымтый, ыыс араҕастыҥы өҥнөн. ☉ Становиться желтоватым, желтовато-красным
Маҥхайарын ааһан, ыыстыйа саһаран эрэр баттахтаах кырдьаҕас оҕонньору икки өттүттэн өйөөн таһаараллар. Н. Якутскай
Оҕонньор саһарымтыйан көстөр ыыстыйбыт бытыгын быыһынан тииһэ бараммыт айаҕа оҥоҥнообута. П. Аввакумов
Сиэмэ хаҕа ыыстыйа буһуутун, кытаатарын кытта хомуйуллуохтаах. ААФ ОИОИС
3. Хойдон хараҥаран көһүн, хойун (хол., былыты, буруону этэргэ). ☉ Сгущаться, темнеть (напр., о туче, дыме)
Ыыстыйбыт тумаҥҥа сууланан, Ый былыт быыһынан төҥкөйдө. П. Тобуруокап
Ол икки ардыгар былыт халҕаһата эбии ыыстыйан, аһаҕас сири саба бүрүйэр. М. Доҕордуурап
Ыыс быдаан буруо …… салгын сиигиниин холбоһон, ыыстыйан сир ньуурун сабар. НТГ СУоС
4. көсп. Кыыһыран хаанныын-сиинниин уларый, дьэбидис гын, өс. ☉ Стать суровым, злым, помрачнеть
Баайдар сэргэхсийэ түстүлэр, кыыһыран ыыстыйбыттара ааһан барда. М. Доҕордуурап
«Утары куоластаабыппытыгар Тэптиргээнэп сирэйдиин-харахтыын ыыстыйан хаалла эбээт», — Сэмэнчик күлэн саһыгыраата. В. Протодьяконов
Ити тылы истээт, Доргууйап арыы саһыл хаана ыыстыйа түстэ. «ХС»