гл,сов
стройунан тур да. Классы построились, чтобы идти на парад

идти, шествовать на параде; физкультурниктар парадтаан аастылар физкультурники прошли на параде.

прил. I. параднай, парад, парадынан; парадное шествие парадынан хаамсыы; 2. (праздничный) параднай; парадная форма параднай форма; 3. (показной) параднай, көрдөрүү; парадная сторона дела дьыала көрдөрүү өттө; 4. (о входе, лестнице) параднай, үрүҥ; парадный ход параднай аан.

несов. 1. (давать команду) командалаа, командата биэр; 2. чем (быть командиром) командалаа, командирдаа; командовать парадом парады командалаа; 3. кем-чем, над кем-чем и без доп., перен. разг. (распоряжаться) дьаһай, дьаһалымсый.

көрүн диэнтэн хай
аата. Аҕыйах хонон баран көмөлөһө барбыт кыһыл этэрээт туох да көрүнүүтэ, сэрэҕэ суох баран, сэрии сэбэ суох буолан, Маача бандьыыттарын тоһуурдарыгар түбэһэн бэриммитэ. П. Ойуунускай
Көрүнүү буолар: бары бааллар, Суох өлбүт, сүппүт, үлүйбүт. Дьуон Дьаҥылы
Бу миитиҥҥэ тэриллибит парадка Кыһыл гвардия күүстэрин көрүнүүтэ буолла. Д. Токоосоп

аат. Байыаннайдар, спортсменнар кэккэлээн норуокка хааман тахсыылара. ☉ Парад
Байыаннай бараат. — Таптыыбын: Москва эбэбэр Маай күнүн бараатын, Мавзолей иннигэр Ол бараат ураатын. Күннүк Уурастыырап
△ Биир субурҕа эбэтэр хас да эрээтинэн бэрээдэктээх хаамыы. ☉ Шествие
Эдэр ыччат бараата. Бэтэрээннэр барааттара. — Сүбэлиирэп кыракый этэрээтин бараатынан хаамтаран, тыа саҕатыгар илдьэн тохтотто. Амма Аччыгыйа
Бассабыыктары ханнык эрэ бараатынан тоҕо ааҥнаан кэлэр дьон курдук өйдүүллэрин оннугар, билигин кинилэр манна олохтоох дьон ортотугар баалларын туһунан дьон барыта өйдөөтүлэр. Эрилик Эристиин

туохт.
1. Тыалтан өрүтэ түллэҥнээн, дьалкыйан хамсаа, эбирдээ (уу ньуурун этэргэ). ☉ Волноваться, зыбиться (о водной поверхности). Өрүспүт уута долгуйа устар.
2. Аргыый өрүтэ түллүтэлээн, күөгэлдьийэн хамсаа. ☉ Колыхаться, качаться, волноваться
Солооһун аннынааҕы ходуһаҕа кини ото үүнэн, араас күндү түүлээхтэр тириилэрин тэлгэппит курдук толбонноно долгуйара. Амма Аччыгыйа
Долгуйа хамсаа Эн муора курдук, Толору астаах, Саһарбыт бурдук. П. Тобуруокап
Күөх нуоҕай мутукча Долгуйа хамсаабыт, Күн дьолун булбучча Уол кыыһы таптаабыт. Күннүк Уурастыырап
3. көсп. Үөрэн, хомойон эбэтэр куттана санаан ис-искиттэн айман. ☉ Волноваться, беспокоиться, приходить в тревожно-беспокойное состояние
Микиитэ, олус улаханнык долгуйдаҕына буолар быһыытынан, нууччалыы чуолкайдык саҥарбат буола оҕуста. Амма Аччыгыйа
Кини хараҕар оонньообут мичээр дууһаттан дириҥник долгуйбутун этэр. М. Доҕордуурап
Сир үрдүн дьиктитин күүһэ баар тапталга - Сүрэх долгуйара, үөрэрэ. И. Эртюков
4. көсп. Туохтан эмэ айманан хамсаа, сөбүлээбэккин биллэрэн айман (элбэх дьон, норуот туһунан). ☉ Выражать недовольство чем-л., массовый протест против чего-л.
Итинник дьон көҥүл бардахтарына, аан дойду олоҕо долгуйаа ини. Н. Неустроев
Бар дьон бүтүннүү долгуйда, күүрэ, уордайа, оргуйа түстэ. Амма Аччыгыйа
Уотунан харбаһар Уорааннаах байҕаллыы Норуоппут уордайда, Дойдубут долгуйда. Күннүк Уурастыырап
5. Күргүөмүнэн халҕаһалыы хаамп (толору дьонноох уулусса, үгүс киһи уулуссаҕа тахсан хаамсыыта). ☉ Ходить гурьбой, толпой; толпиться (о людях на многолюдной улице, на параде)
Күөх дьүрүс халлааҥҥа көтөр аал тайаарар, Ол норуот долгуйар уулусса устун. И. Чаҕылҕан
Өйүгэр киирбитэ - Москва Долгуйар парада, Үөрүүлээх Маай күнэ, сатарар Дорҕоонноох андаҕар. А. Абаҕыыныскай
6. Долгун курдук буолан көһүн (баттах туһунан). ☉ Быть, казаться волнистыми (о волосах)
Сиинэ кэрэмэс саһылын Бочугураһа дуу диэбитим Долгуйар уһун суһуоҕуҥ Толбоннурара эбит дии. С. Данилов
Долгуйа үүнэн түспүт сымнаҕас чачархай баттахтаах. Амма Аччыгыйа
♦ Сүһүөҕэ долгуйар - сүһүөҕэ ууллар, сүһүөҕэ кыратык ибигириир. ☉ Чувствовать слабость в суставах
Сүһүөҕүҥ долгуйан көрбөккө хаамарыҥ, Сыабыҥ, киэн туттардыы, кылырдыы тыаһыыра. Эллэй
Эдэр булчут Уйбааскы сүрэҕэ сылаас-сылаастык тэбиэлиир, сүһүөҕэ долгуйа хамсыыр. Л. Попов
◊ Долгуйар Дьокуускай куорат поэт. - Дьокуускай куорат элбэх дьоннооҕун, үгүс кэлиилээҕин-барыылааҕын, дьалхааннааҕын хоһуйан этии. ☉ Бурлящий город Якутск
Долгуйар Дьокуускай куоракка Дьоллонор сир баарын мин биллим. Эллэй. Долгуйар Дьокуускай куорат Дьоһун чулуу дьонноро Дорообото тутуҥ! Саха фольк.
п.-монг. долгула