возбуждение, пафос; күдээринэ күүрээн ложный пафос.

аат.
1. Туохтан эмэ олус долгуйуу, көтөҕүллүү. ☉ Сильное возбуждение, волнение, вдохновение
[Сергей] киэһэ сөпкө да кээлтэ буоллар, мунньах ити үлүгэрдээх күүрээнин кэнниттэн, өһүллэ охсон, өйүн-санаатын булунан бэлэмнэниэҕэ саарбах суол эбитэ буолуо ээ. В. Яковлев
Факультекка кафедраларбытынан арахсан үлэ күүрээнигэр кыттыспытынан бардыбыт. ВВ ТТ
2. лит. Үрдүк иэйии, өрө көтөҕүллүү, ааптар идиэйэтэ айымньыга курдат иҥэр улахан илбиһэ. ☉ Пафос, патетика литературного произведения
Платон Ойуунускай саха поэзиятыгар кыырыктаах өрөбөлүүссүйэ охсуһуутун силлиэтинбуурҕатын, уотун-төлөнүн, модун күүрээнин киллэрбитэ. Софр. Данилов. Туох ханнык иннинэ, аҕа саастаах көлүөнэ поэттара Эллэй, Күннүк Уурастыырап, Таллан Бүрэ, Сергей Васильев поэтическай күүрээннэрэ ахсаабатаҕын бэлиэтиэххэ наада. «ХС»
◊ Күдээринэ күүрээн — албын өрө көтөҕүллүү, долгуйуу. ☉ Ложный пафос
Поэзияҕа «күдээринэ күүрээн» аҕыйаан, истиҥ иэйиилээх лирическэй айымньылар хаһааҥҥытааҕар даҕаны элбэхтик суруллар буоллулар. М. Чооруоһап

I
а а т.
1. Муораҕа, өрүскэ улахан, күүстээх балкыыр, долгун. ☉ Очень высокая, сильная волна, вал
Бар дьон күүһэ байҕал баалын курдук (өс ном.). Баараҕай баалынан баргыйбыт улуу муора киэҥ куйаара дьалкылдьыйан көһүннэ. Амма Аччыгыйа
Билэҕиэн, сүүсчэкэ сыллаахха Ол поэт [Пушкин] эйигин туойбутун, Будуллар долгуйар бааллаахха Муораҕын өҥөйөн турбутун? Күннүк Уурастыырап
2. көсп., поэт. Туох эмэ күүрээнэ, түллүүтэ. ☉ Приподнятость, пафос чего-л.
Халаан ууга маарыннаах, Хааччахтарын бурайан, Халыҥ мууһун уһааран, Олох баала уһунна. Эллэй
Аламай күн далбар баалыгар Аан бастаан сүрэхпэр имнэммит Эн ити кистэлэҥ тапталгын Эппитэ миэхэ биир хахыйах. Күннүк Уурастыырап
Дорҕоон айан суолугар, Доҕоор, бардым ыраата. Үөрэх, үлэ баалыгар Үйэм миигин ыҥырда. «ХС»
Сүрэҕи уот маннык кууһарын Урут билбэтэх баҕайым: Мин бэйэм кинини быыһаары Тимирдим таптал баалыгар. М. Джалиль (тылб.). Тэҥн. балхаан
II
аат. Туох эмэ ситиһии сыыппаранан сыаната (хол., үөрэх). ☉ Цифровая оценка каких-л. успехов, балл (напр., в школьном обучении)
1969 сыл түмүгүнэн сүөһү аһылыгын бэлэмнээһиҥҥэ, бөһүөлэги култуурунай көрүҥнээһиҥҥэ, кинигэни атыылааһыҥҥа Баайаҕа сэбиэтэ сэттэ баалынан кыайыылаах таҕыста. ПДН ТБКЭ
Бастакы мүнүүтэҕэ Виктор Михайлов өҥүс бастан ылсыһа сылдьан, киһитин булгу эрийэн түһэрэн икки баалы ылла. Хапсаҕай
Быйыл университекка баала хапсымына киирбэккэ төннүбүт да, санаммытын ситиһэр оҕо буолуо. Софр. Данилов
III
аат. Үҥкүүлээх, көрдөөхнардаах оонньуу киэһэтэ. ☉ Большой танцевальный вечер, бал
Уулусса устун ат туйаҕын тыаһа быстыбакка, ким эрэ саппыкылаах атаҕынан атыыһыт баалыгар үҥкүүлээн эрэрин курдук, батыгырыыр. Эрилик Эристиин
Оһуохайбыт баалыгар Оҕонньордуун кэллиннэр, Эһиэхэйбит эҥээригэр Эмээхсинниин киирдиннэр! С. Васильев
IV
аат., тех. Массыына эргитэн хамсатар сүрүн чааһа. ☉ Стержень, вращающийся в опорах и передающий движение другим частям механизма, вал
Эргэрбит, элэйбит хайа эмэ гаайканы эбэтэр биинтэни, алдьаммыт баалы уларытарга омук сириттэн саппаас чаастары суруйан аҕаллахха, оччоҕо эрэ сатанара. БИД
Кыһыл төлөн саба кууһар Тааҥка тимир баалын. Баал Хабырыыс