1) обижаться, огорчаться; 2) скорбеть, печалиться; соболезновать.

туохт., кэпс. Санаарҕаа. ☉ Грустить, печалиться
Сүрэҕим бэчээллиир. ПЭК СЯЯ

туохт. Аҕыйаан баранан бүтэн ис. ☉ Кончаться, иссякать, доходить до предела
Ырыатын тыла муҥуу илигинэ. ПЭК СЯЯ
ср. тув. муҕа ‘утомляться, быть бессильным’, кирг. муҥай ‘печалиться, тосковать, горевать’, ног. мунъай ‘печалиться, уставать’

грустить; печалиться; скорбеть, горевать; туохтан бачча санаарҕаатыҥ? отчего ты так печален?; санаарҕаама, барыта этэҥҥэ буолуо не горюй, всё образуется.

нареч. 1) весьма, очень, чрезвычайно, чрезмерно, сильно; бэркэ таптаа = сильно любить; бэркэ санаарҕаа = очень печалиться, тужить; 2) отлично, прекрасно; бэркэ бил = отлично знать.

1) начинать опускаться, начинать снижаться; кустар санньыйбытынан бардылар утки сразу стали снижаться; кун санньыйбыт солнце начинает клониться к закату; 2) перен. разг. печалиться, грустить.

туохт.
1. Туохтан эмэ санаарҕаа, санньый, мунчаар. ☉ Скорбеть, печалиться, огорчаться от неудачи
Уйбаан уола ойоҕо барбытыттан бэркэ курутуйар быһыылаах. А. Софронов
Ол буолан баран эн бу дойдуга суох буоларгыттан курутуйабын. С. Ефремов
2. Буруйа суохха сэмэлэнэн, саҥарыллан, атаҕастанан хомой, хоргут, өһүргэн. ☉ Обидеться, огорчиться, расстроиться от незаслуженных обид
Балыгыай курутуйан кулгааҕа кытар гына түстэ, аҕата эппититтэн, сурдьа күлбүтүттэн …… саһан олорон ытаата. Бэс Дьарааһын

туохт. Туох эмэ сатамматаҕыттан хомой, санаарҕаа. ☉ Печалиться, скорбеть, сокрушаться (из-за того, что что-л. не ладится, не получается)
«Албыннаабыт хааһыбын сиэх бэйэм буоллаҕа», — Сүөдэр кутуруйан ботугураата. М. Доҕордуурап
— Эн, Көкөт, олус искэр киирэн кэбилэнэн эрэҕин, онтукаҕыттан үөрэҕин дуу, кутуруйаҕын дуу? Биллиэ буоллаҕа. Эрилик Эристиин
ср. тув. куъдара ‘грустить, скучать, тосковать’ < п.-монг. гутара ‘тосковать, хандрить, приходить в угнетенное состояние’

туохт. Туох эмэ санааҕа түс, санааҕа ыллар. ☉ Грустить, печалиться
Эбэм илбиркэй былаатын көннөрүнэр, …… быстахтык мунчаарбыт санаата көнө охсон, үөрэр-күлэр. Амма Ач чыгыйа. Кини ырыатыгар Баанча кыһамматах курдук нөрүйэн олорор, арай сирэйэ мунчаарбыт көрүҥнээх. Л. П опов. Таня ырыатыттан Сергей м у н ч а аран, санааҕа ылларан барар. В. Яковлев

туохт. Санааҕа-онооҕо ыллар, санааҥ кыараа, харааһын (үксүгэр соҕотохсуйан). ☉ Печалиться, грустить из-за чувства одиночества
Муомурбут тулаайах убаһалыы муҥурсуйбут ч ычаас санааларым уһугуннулар. С. Васильев
Хайдах эрэ ис иһиттэн уйадыйан барда, соҕотоҕуттан олус муҥурсуйа санаата. «ХС»
Оҕотук киһи буолуохтааҕар, оҕонньор да дэлэй-былас санаата муҥурсуйар, киэҥ көхсө кыарыыр кыһалҕата түбүлээтэ. «Кыым»