печатный; биир бэчээтинэй лиис полигр. один печатный лист # биир бэчээтинэй киһи очень высокий человек (букв. ростом в одну печатную сажень).

м. 1. (машина) станок; печатный станок бэчээттиир станок; 2. (пулемёта, орудия) станок, атах, көлөһө; станок пулемёта пулемёт атаҕа;3. (приспособление) станок; станок для ковки лошадей ат боккуоптуур станок.

м. в разн. знач. бэлиэ; фабричный знак фабрика бэлиэтэ; условный знак болдьохтоох бэлиэ; восклицательный знак күүһүрдүү бэлиэтэ; знаки препинания сурук бэлиэлэрэ; знаки различия соло бэлиэлэрэ; делать знаки рукой илиигинэн бэлиэтэ биллэр; оказывать знаки внимания болҕомто бэлиэтин биллэр; # добрый знак үтүө билгэ; печатный знак полигр. бэчээтинэй знак; денежный знак кумааҕы харчы; знак почтовой оплаты почта маарката; орден "Знак почёта" "Бочуот знага" орден.

1. аат., эргэр. Саһаан устата (2,13 м). ☉ Печатная (казенная, мерная) сажень (2,13 м)
   Тоҕус уон бууттаах Дьэрэлийэ оонньуур өҥнөөх Дьилэй таас чохооччутун Төлө ыһыктан кэбиспитэ, Тоҕус бэчээтинэй холобурдаах Тоҥ буору күөрэлээн, Ириэнэх буору лээбилээн Тобулу түһэн Этиҥ сүгэтин курдук Элэкис гынан хаалла. П. Ядрихинскай
   Алта хос тимир килиэ куйахтаах, Аҕыс бэчээтинэй холобурдаах киһи [абааһы уола] Өттүгэстии түһэн сытар. П. Ойуунускай
2. даҕ. суолт. Бэчээттэммит, типографияҕа бэчээттэммит, бэчээтинэй буукубаларынан суруллубут. ☉ Печатный
   Маҥнайгы лиис бэчээтинэй буукубаларын үрдүнэн туора бадаалатан Бутуукай кэргэнин ахсаана суруллубут. Амма Аччыгыйа
   Лиис үөһэ өттүгэр: «Бу суругу сыап устун ыытан ис!» — диэн бэчээтинэй суруктаах. Софр. Данилов
   Көр эрэ — ол уолуҥ, сылдьан иһэн суруксут буолан эрэр эбит. Бэчээтинэй суругу тэһиппэккэ ааҕар. Болот Боотур
   ◊ Бэчээтинэй лиис полигр. — кинигэ, сурунаал бэчээттэнэн таһаарыллар кээмэйдэрин мээрэйэ, түөрт уон тыһыынча буукуба кээмэйигэр тэҥнэһэр. ☉ Печатный лист
   [А.И. Софронов] доруобуйата мөлтөөбүтүн, күүс-уох аччаабытын өйдүүр быһыылааҕа, онон тиэтэйэр, ону биирдэ эмэ быктаран ааһара. Кини түөрт уон бэчээтинэй лиистээх сэһэни суруйар былааннааҕа. Н. Габышев

прил. 1. кэминэн эргиллэр, кэмтэн-кэмигэр буолар, хатылана турар; периодические приступы болезни ыарыы кэмтэн-кэмигэр буолар тииһиктэрэ; 2. (о печатных произведениях) периодическай; периодическая печать периодическай бэчээт (хапыат, сурунаал); # периодическая дробь мат. периодическай дробь; периодическая система элементов хим. элеменнэр периодическай системалара.

ж. в разн. знач. үлэ; физическая работа былчыҥ үлэтэ; раздать всем работу үлэни барыларыгар түҥэт; печатные работы бэчээттэммит үлэлэр; превосходная работа үтүөкэннээх үлэ; # брать (или взять) в работу моһуйа сатаа, үөрэтэ сатаа, нһи-тиннэрэ сатаа.