Якутские буквы:

Якутский → Русский

бэчээтинэй

печатный; биир бэчээтинэй лиис полигр. один печатный лист # биир бэчээтинэй киһи очень высокий человек (букв. ростом в одну печатную сажень).

Якутский → Якутский

бэчээтинэй

  1. аат., эргэр. Саһаан устата (2,13 м). ☉ Печатная (казенная, мерная) сажень (2,13 м)
    Тоҕус уон бууттаах Дьэрэлийэ оонньуур өҥнөөх Дьилэй таас чохооччутун Төлө ыһыктан кэбиспитэ, Тоҕус бэчээтинэй холобурдаах Тоҥ буору күөрэлээн, Ириэнэх буору лээбилээн Тобулу түһэн Этиҥ сүгэтин курдук Элэкис гынан хаалла. П. Ядрихинскай
    Алта хос тимир килиэ куйахтаах, Аҕыс бэчээтинэй холобурдаах киһи [абааһы уола] Өттүгэстии түһэн сытар. П. Ойуунускай
  2. даҕ. суолт. Бэчээттэммит, типографияҕа бэчээттэммит, бэчээтинэй буукубаларынан суруллубут. ☉ Печатный
    Маҥнайгы лиис бэчээтинэй буукубаларын үрдүнэн туора бадаалатан Бутуукай кэргэнин ахсаана суруллубут. Амма Аччыгыйа
    Лиис үөһэ өттүгэр: «Бу суругу сыап устун ыытан ис!» — диэн бэчээтинэй суруктаах. Софр. Данилов
    Көр эрэ — ол уолуҥ, сылдьан иһэн суруксут буолан эрэр эбит. Бэчээтинэй суругу тэһиппэккэ ааҕар. Болот Боотур
    ◊ Бэчээтинэй лиис полигр. — кинигэ, сурунаал бэчээттэнэн таһаарыллар кээмэйдэрин мээрэйэ, түөрт уон тыһыынча буукуба кээмэйигэр тэҥнэһэр. ☉ Печатный лист
    [А.И. Софронов] доруобуйата мөлтөөбүтүн, күүс-уох аччаабытын өйдүүр быһыылааҕа, онон тиэтэйэр, ону биирдэ эмэ быктаран ааһара. Кини түөрт уон бэчээтинэй лиистээх сэһэни суруйар былааннааҕа. Н. Габышев

Еще переводы:

листаж

листаж (Русский → Якутский)

м. листаж (кинигэ бэчээтинэй лииһинэн ааҕыллар кэриҥэ).

печатный

печатный (Русский → Якутский)

прил. 1. (служащий для печатания) бэчээттиир; печатный станок бэчээттиир станок; 2. (напечатанный) бэчээттэммит; печатный курс лекций лекциялар бэчээттэммит курстара; 3. (как напечатанный) бэчээтинэй; писать печатными буквами бэчээтинэй букваларынан суруй; # печатный лист полигр. бэчээтинэй лиис (кинигэ кэршгин кээмэйин единицата).

сүлгүөх

сүлгүөх (Якутский → Якутский)

көр сүргүөх
Оботтоохсоллоҥноох батас Сиһин сүлгүөҕүн дьукку салаан, Сыа тиҥилэҕин туура көтөн, Сири сэттэ бэчээтинэй Тэлэ дайбаан таһаарда. «ХС»

тулахачыт

тулахачыт (Якутский → Якутский)

тулахачый диэнтэн дьаһ
туһ. [Дьырыбына Дьырылыатта обургу] Сараһын кыыһын сарылаппытынан, …… Тулахачытан таһааран, Сэттэ бэчээтинэй сири Сиҥнэри быраҕан түһэрдэ. П. Ядрихинскай

бадаалат

бадаалат (Якутский → Якутский)

бадаалаа диэнтэн дьаһ
туһ. Кырдьаҕас киһи бытааннык суруйан бадаалаппытын [Микиитэ] бытааннык салҕааттаан аахта. Амма Аччыгыйа
Маҥнайгы лиис бэчээтинэй буукубаларын үрдүнэн туора бадаалатан Бутукаай кэргэнин ахсаана суруллубут. Амма Аччыгыйа

знак

знак (Русский → Якутский)

м. в разн. знач. бэлиэ; фабричный знак фабрика бэлиэтэ; условный знак болдьохтоох бэлиэ; восклицательный знак күүһүрдүү бэлиэтэ; знаки препинания сурук бэлиэлэрэ; знаки различия соло бэлиэлэрэ; делать знаки рукой илиигинэн бэлиэтэ биллэр; оказывать знаки внимания болҕомто бэлиэтин биллэр; # добрый знак үтүө билгэ; печатный знак полигр. бэчээтинэй знак; денежный знак кумааҕы харчы; знак почтовой оплаты почта маарката; орден "Знак почёта" "Бочуот знага" орден.

таҥалыт

таҥалыт (Якутский → Якутский)

туохт. Кими эмэ тас уорҕатынан түһэр, охтор. ☉ Валить кого-л. на спину
Били баҕайыны Биһи киһибит Сордоҥ курдук мөхтөрбүтүнэн …… Тас уорҕатынан Таҥалытан бырахпыта, Сэттэ бэчээтинэй бадахтаах Сири көҥү түһэн кэбистэ. «ХС». Кини [бухатыыр] ити киһини биир ытыынан таҥалытан түһэрэр. Эвен фольк.

бэкий

бэкий (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Үрдүк уҥуохтаах, иһэ суох уонна инниҥ диэки нүксүгүрдүҥү буол. ☉ Быть высоким, поджарым и сутуловатым. Нэһилиэк «ородобуой» дьиэтигэр өйөнөн бэкийэн туран, Мэхээлэ Дьөгүөрэп быраатын үгэргээн бөтүгүрэтэн кэбистэ: «Көр эрэ, мин иним, мэйии муҥутаан, илин-арҕаа диэни билэр эбит ээ!» Амма Аччыгыйа
Бастакыта, куттаммыт санаабар, бэчээтинэй холобурдаах уһун киһи бэкийэн киирдэ, кэнникитэ аргыһын хонноҕун аннынан кэриэтэ намыһах киһи. Н. Заболоцкай. Иһирдьэ үтэн киирбит тумул арыыга кубарыйа хаппыт муҥурдаах тиит бакырыспыт лабааларын өрүтэ уунуталаан уҥуор ыстанан кэбиһээри оҥостубут курдук бэкийэн турар. А. Федоров

тордоох

тордоох (Якутский → Якутский)

I
даҕ. Уот төлөнүнэн, буруотунан хараардыллыбыт (бэчээт). ☉ Закопчённый на пламени, в дыму (напр., о печати)
[Кирииллиннэр] Бу ыал буолбуттарын туоһулуур Дархан өрөпкүөмүн тордоох бэчээттээх кумааҕытын биэрэн туран, Сиэллээх чороонноох кымыһынан айах тутабын. Л. Попов
△ Кубархай, кир иҥмит. ☉ Бледный, грязный
Тордоох ньууру Тоҕута охсуһар …… Чомпо сүллүгэс Манна баар эбит. П. Ойуунускай
II
даҕ. Кытаанах, ньалҕаархай, халыҥ (кумааҕы, хордуоҥка). ☉ Твёрдый, глянцевый, толстый (о бумаге, картоне)
Хаҥас өттүгэр үс бастаах өксөкү эмбилиэмэлээх тордоох лиис кумааҕыны тэниччи тутан остуолга бэркэ сэрэнэн уурда. П. Филиппов
Саатар уонтан ордук бэчээтинэй лиистээх кэнники кинигэтэ тордоох хордуоҥканан тастаныах эбит. К. Уткин
Тордоох халыҥ уонна ньалҕаархай кумааҕы сатаан килиэйдэммэт. ПАК КСТК
ср. бур. тортог ‘копоть, нагар’

саһааннаах

саһааннаах (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Саһаан усталаах, үрдүктээх, төһө эрэ саһаан буолар кээмэйдээх. ☉ Длиной (или высотой) в сажень или в сколько-то саженей
Ааныска балтараа саһааннаах кыдама атырдьаҕы ньилбэгэр биллэҕэн …… бугул аҥаардыыта оту өрүтэ эһэн биэрэ турбут. Амма Аччыгыйа
[Быргый] ураҕаһынан биир түөрт уонча саһааннаах сиртэн чүөмпэ уутун таһыйан, балык күрэтэн киирэн барда. Күндэ
2. көсп. Олус улахан, уһун; тэйиччи (үксүн биир, бүтүн диэн курдук чопчулуур-күүһүрдэр тыллаах тут-лар). ☉ Очень большой, длинный; далёкий (часто употр. в сочет. с усилительноуточняющими словами биир ‘один’, бүтүн ‘целый’ и др.)
Табах тардан бусхатар, остуолга тэлгэппит хаһыатын тула хаампахтыыр, саһааннаах илиниэйкэтинэн кыҥаталаан көрүтэлиир. Амма Аччыгыйа
Виктор Егорович Скворцов — уунар саһааннаах уол киһи толору аата итинник этэ. Софр. Данилов
Таас үрэх барахсан уутун дьэҥкэтэ, ырааһа диибин диэн — барыта саһааннаах сиртэн субу баар курдук ыйдаҥаран, күлүмүрдүү көстө олорор үгэстээх. Н. Заболоцкай
Арай ааҥҥа төҥкөйө-төҥкөйө, мэктиэтигэр биир саһааннаах эдэр киһи киирэн кэллэ. С. Руфов
◊ Бэчээтинэй саһаан (саһааннаах) кэпс. — толору кээмэйдээх, улахан саһаан. ☉ Полномерная, большая сажень
Тоҕус бэчээтинэй саһааннаах Тоҥ харыйаны силистэри-буордары Сиҥнэри тардан [ылла]. П. Ойуунускай