I бланк; ыраас былааҥка чистый бланк; былааҥката толор = заполнять бланк.
II планка; тимир былааҥка металлическая планка.

I
аат. Олус уһуна суох устуруустаммыт синньигэс хаптаһын. ☉ Небольшая гладкая дощечка, планка. Былааҥкаларынан оҥоһуллубут стенд. Кытыытыгар былааҥка саайыахха
II
аат. Тиэкис сороҕо бэчээттэммит, атын өттө толоруллуохтаах лиис кумааҕы. ☉ Бланк
Дьиэлээх киһи, эмиэ түгэх хоско киирэн, былааҥкаҕа суруллубут тэлэгирээмэни таһаарда. И. Никифоров
Старшина остуолун дьааһыгыттан бэлэм былааҥканы ылан толордо уонна Сэмэҥҥэ илии баттатта. Н. Якутскай

аат., эргэр. Мас суха тимирэ сиргэ батары киириитин олуктуур (өрүгүрүлүөпкэлиир) сыҥаах маһы тутар сүрүн маска сигэнэн бааллар анал оҥоһук. ☉ Деталь деревянной сохи, к которой прикрепляется планка с дугообразным концом, используемая для регулировки глубины погружения лемеха
Оҕонньор тохоотун кэлин биттэҕэр уларытан баайан аадаҥнаата. Суорун Омоллоон
Тохообут сыҥааҕа тулунна. «ХС»

I
1. аат.
1. Чараас гына хаптаччы тыырыллыбыт мас, уһун чараас тымтык, сарт (хол., тымтай, түннүк оҥорорго, эчэйбит уҥуоҕу тутарга). ☉ Лучина, лучинка
Убаачаа, тыаҕа тахсан хаппыт талахта булан тыыр уонна чарта оҥор. М. Попов
Хатыҥ мастан хайытан, чарт оҥорон тыһаҕас иҥииринэн атаҕын хам баайан кэбистэ. ИПН АОК
Көтөр оҕото турар сирин тус-туспа араарыллар, мас чардынан быыһанар. ЛЕВ ССКИиС
2. Дьиэ эркинигэр сыбаҕы туттарарга аналлаах синньигэс тымтык, тутуу матырыйаала. ☉ Тонкая деревянная планка для покрытия крыш или для обрешётки стен под штукатурку, дранка
Чарт анныгар баатаны, ханапаакыны, сэбирдэҕи эбэтэр муоҕу угуллар. МКББ
Чарт саайыыта. АВН КХАТО
2. даҕ. суолт. Чараас гына тыырыллыбыт маһынан, тымтыгынан, сардынан оҥоһуллубут. ☉ Сплетённый из лучинок, лучиночный, драночный. Кыыс бэйэтигэр улахан чарт холлоҕоһу ылар. Саха сэһ
1977
Чарт түннүктэринэн нөҥүө сааскы күн сырдык сардаҥаларын дьиэҕэ кутар. И. Федосеев
Чарт иһиккэ аҕыс сымыыт уонна мөһөөччүккэ икки киилэ кэриҥэ бурдук баара. ПП Дь
◊ Чарт тымтай көр тымтай
Оҕонньор туран чарт тымтайын ылан дьиэтин диэки хаамта. М. Доҕордуурап
Дьиэ кэнниттэн улахан баҕайы чарт тымтайдаах дьахтар тахсан кэлбитэ. Г. Колесов
ср. др.-тюрк. чарт ‘кусочек, частица’, йар ‘рассекать, расщеплять’
II
тыаһы үт. т. Чаччыгыныар саҥатын үтүктэр тыл. ☉ Подражание резкому трескучему звуку, издаваемому дроздом, крик дрозда
Чаччыгыныар «чарт-чарт» дии түһээт, тоҥсуйан саайда. Ф. Филиппов

I
аат. Күөлгэ үөскүүр сырдык өрөҕөлөөх хараҥа систээх кыра балык. ☉ Гольян озёрный
Уоһук ытыыытыы тымтай түгэҕин одуулаһар: аҕыйах мунду уонна быччыкы эрэ баар. Н. Якутскай
Доропуун оҕонньор, били эспит тууларын хат сөргүтэн мунду бөҕөтүн хостоон эрэрдии субуйа-суккуйа олордо. Н. Заболоцкай
Күөлтэн ч у г а с , булгунньах тэллэҕэр кулуһуну күөдьүччү оттон, мундуну үөлэн, чэй өрү нэн аһаары олорбуппут. Н. Габышев
♦ Кытыа мунду (буол) көр кытыа. Куралай Кустук дьэ эбии өһөҕө үллэн, өһө-сааһа умайан, хаана чаккыраан, бүтүннүү кытыа мунду б у о л а н …… охсуһуу киэнэ содуомнааҕар утаппыттыы баҕаран, өрө кыбдьыгырыы турда. Д. Апросимов. Мунду булумах (буол) — булкуллан, тугу да күттүөннээҕи быһаарбат, оҥорбот курдук буол. ☉ Запутаться в мыслях, быть сбитым с толку
Тиэхээс төбөтүн иһэ мунду булумах. Өр утуйбакка сытан, сарсыҥҥы муҥха дьонун санаан таҕыста. Н. Босиков
«Күнүскүбүн ыан баран тии йиэм», — диэбит ийэтин саҥата иһил лэргэ дылы гынар. Устунан сыбах сыбыы турар дьахталлар көһүннүлэр. Барыта мунду булумах. Н. Босиков
Мунду миинин курдук — барбатах балык миинин курдук диэн курдук (көр балык). Бырабылыанньа дьиэтин иһэ ыы-быччары. Мунду миинин курдук будулуччу көрбүт, кыпкыһыл сирэйдээх холуочук дьон тэлбиҥнэһэллэр. П. Егоров
Улуу д ь ы л обургу мунду миинин курдук Буһуруктуйан киирэн барда. С. Зверев
Иккиэйэх хаалан бараннар бы рааттыылар үп-үрүҥ тумаҥҥа бү рүттэрэн, күннэрин көрбөккө, мунду миинин курдук бүдүө-бадыа иһигэр сылдьан бултаатылар. «ХС». Мунду сырыыта — олус түргэн, суһал кэлии-барыы, сыыдам сырыы. ☉ Стремительное движение вза двперёд
Оччолорго эдэр-сэнэх буоламмыт сырыыбыт мунду сырыыта буолар. В. Иванов
ср. эвенк. пунну ‘гольян’
II
аат. Туох эмэ тимир сэп алдьанан, кэбирээн эрэр сирин бөҕөргөтөргө сыһыарыллар абырах, самалык. ☉ Планка или пластинка, железка, припаянная для скрепления двух частей ч его-л. металлического
Мунду уур. ПЭК СЯЯ
Хотуур төбөтүгэр тимир ууһа мунду уурбут. СГФ СКТ