аат.
1. Аһы буһарарга эбэтэр ууну оргутарга туһаныллар улахан, төгүрүк айахтаах тимир иһит. ☉ Металлический круглый сосуд для нагревания воды, варки пищи, котёл
Үс түннүктээх, үс оһохтоох, отут муунта уу киирэр хочуоллаах, үс ааннаах саҥа баанньыгы тутуохха. АЕЕ ӨӨ
2. Убаҕаһы паарга кубулутар аналлаах улахан оҥоһук. ☉ Паровой котёл
Кэнэҕэскитин баараҕай элэктэриичэскэй ыстаансыйалар букатын даҕаны хочуоллара уонна паровой турбиналара суох үлэлиир буолуохтарын сөп. БК БК
3. Биэдэрэ, солуур. ☉ Сосуд, обычно цилиндрической формы, с ручкой, предназначенный для жидкостей или чего-л. сыпучего, ведро
Үрэхтэн икки хочуолунан уу баһан таһааран, бииригэр чэй оргута уурда, иккиһигэр миин өрдө. Г. Колесов
Тэлиэгэҕэ, уу таһар буочукаҕа уонна хочуоллары умса ууран олортолоон баран үлэһиттэр дьүүллэһэн, кэпсэтэн бардылар. Д. Таас
♦ Хочуолун сылытан барда түөлбэ. — сымыйалаан эрэр, сымыйалаан барда. ☉ соотв. наводить тень на плетень.
◊ Уопсай хочуол кэпс. — биир сиртэн уопсай аһааһын, хааччыллыы. ☉ Совместное питание, довольствие из общей кухни, общий котёл
Киэһээҥҥиттэн рота уопсай хочуолуттан аһыахтаахпын. И. Никифоров
Эппитин взводпутугар илдьэн уопсай хочуолга уган буһарбыппыт, сибиэһэйин, үчүгэйин эриэхсит. «ХС»

туохт.
1. Тугу эмэ туохха эмэ эрийэ, кириэстии тут (хол., атаххын атаххар). ☉ Повесить, положить что-л. на что-л. крест-накрест, скрестить (напр., руки)
«Гра» диэн сааны таҥнары сүкпүт, икки санныгар батарантаастары хатыйа иилиммит. Амма Аччыгыйа
Силтэһин атаҕар атаҕын хатыйа ууран, туох да саҥата-иҥэтэ суох иһийэн олордо. Күннүк Уурастыырап
Аҕал уҥа илиигин, илиилэрбитин маннык хатыйа тутуох, уонна — уураһабыт. Брудершафт диэн бу буолар. Н. Габышев
Атамай тарбахтарын тобугар хатыйа тутан олорон саҥарар. «ХС»
2. Тугу эмэ туохха эмэ токурутан эрийэ, сөрүү тут, олуйа ук. ☉ Обмотать, оплести, обвить, увить (напр., о вьющемся растении)
Иккис куба кэлэн, доҕорун моонньун хатыйан ууруур. Тумсунан имэрийэр-томоруйар. Суорун Омоллоон
Ыал бары үтүктүспүт курдук иирэни хатыйан оҥорбут үрдүк, киэҥ олбуордаахтар. Болот Боотур
Хатан хандалынан Хатыйа тардыҥ, Ыар сыабынан сыыптааҥ, Күүс сиринэн күлүүстээҥ! Д. Говоров
3. спорт. Киирсиигэ, тустууга утарылаһааччыҥ атаҕын атаххынан олуй, атаххынан эрийэ, кириэстии тутан тэп. ☉ Подставить подножку противнику, ударить ногой
Ньургун эмискэ көнө түһээт, киһитэ кылыйа сылдьар атаҕын хатыйан, баттыы түһэрдии сананан, умса дьүккүйэр. Н. Лугинов
[Василий Ильич] күөн көрсөөччүтүн хатыйан, олуйан, илиитинэн өттүктээн охторуу — кини чахчы баһылаабыт ньымалара. Хапсаҕай
Атаҕар күүстээх буолан атахтаатахтарына төлүтэ тэбэр, олуйдахтарына, хатыйдахтарына ибир да гыммат. СМН ТС
4. көсп. Кими эмэ уустук, олуурдаах быһыыга-майгыга түбэһиннэрээри тугу эмэ гын. ☉ Подвести, подставить кого-л. с умыслом, учинить подвох
Юкасовы кытары мэнээк киһилии логиканан сатаан мөккүспэккин. …… Кинини бэйэтин утары туохха эмэ сыһыаран, дэбигис өйдөммөт идейнэй омсоҕо хатыйдаххына эрэ абыранаҕын. Н. Лугинов
Саалаттан …… соруйан хатыйар ыйытыы иһиллэр. Н. Борисов
◊ Хатыйа күрүө — ураҕастары чаастатык сиргэ саайталаан баран синньигэс титириктэри эбэтэр талаҕы бэйэ-бэйэлэригэр хатыйыллар, кириэстии тута-тута арда суох гына өрөр курдук, оҥоһуллар күрүө. ☉ Изгородь, сплетённая из тонких жердин, прутьев, плетень
Куйаас баҕайы күн хатыйа күрүө күлүгэр утуйа сытан уһукта биэрдим. ИСА
Халтарыйымаары, хатыйа күрүөттэн тутуһан, уулуссатыгар туораата уонна, аҕыйахта атыллаат, Морозканы үктүү сыста. А. Фадеев (тылб.)
ср. др.-тюрк. хадар ‘вертеть’

I
туохт. Хараххын соруйан кыараҕастык, симэн кэриэтэ, көр. ☉ Сильно прищуривать глаза
Хабырыыс хараҕын быһа симнэ. Малаҕар сирэйдээх мас эмэгэт эмиэ көһүннэ. Ыйаастыгас харахтарын бүөлэниэр диэри быһытан, үөннээхтик мичээрдээтэ. И. Гоголев
II
туохт. Тугу эмэ быһыта тыыт, быһыта тарт, хаста да быс. ☉ Рвать, разрывать
Бу сүөһү туох да быатыттан иҥнэрин ааста, бэл ити бэйэлээх быаны быһытта. АаНА СТОТ
III
аат.
1. Ууну халытан ходуһаны, бааһынаны нүөлсүтээри эбэтэр гидростанцияны тутаары үрэх, өрүс сүнньүн анал тутуунан бобуу. ☉ Плотина
Быһыт олохтоох матырыйаалларынан, манна муҥура суох элбэх тааһынан уонна туой буорунан тутуллар. Суорун Омоллоон
Дьонтон ыйдаран Ытык Күөл уҥуоргу өттүгэр баар быһытынан туораан, хаптаһын сарайдаах саҥардыыта соҕус тутуллубут дьиэҕэ тиийбитим. Г. Угаров
Сир курааннаан үүнүүнү биэрбэт. Оттон ити сирдэргэ аһыллар-сабыллар ааннаах быһыттары оҥорон угуттатарга тоҕоостоох миэстэлэрдээх. «Кыым»
2. Куобаҕы, куртуйаҕы бултуурга анаан тутуллубут, ааннарыгар сохсо, туһах иитиллибит намыһах сылбах күрүө. ☉ Невысокая изгородь типа плетня с воротцами, в которых установлены западни, петли для ловли зайцев, тетеревов
Быйыл Намыын оҕонньор бултууруттан аккаастанан, туһаҕын, быһытын солбуйааччытыгар Чүөчээскигэ бэлэхтээбитэ. Суорун Омоллоон
[Мэник Мэнигийээн:] Оттон быһыппар иҥнибит куртуйахтар, мин тиийэрбин кытта, миигиттэн көрдөһөн …… көрө-истэ олороллорун аһынан ыыталаан кэбистим. Суорун Омоллоон
Икки-үс биэрэстэ сири тулутуо дуо, аҕатын суолунан олуктанан, быһыкка кэлэн кэтиллэ түстэ. В. Тарабукин
3. Үрэх сүнньүн сылбаҕынан быһыы (туунан балыктаары). ☉ Заездка (плетень через узкие речки, протоки, виски для ловли рыбы)
Быргый, ыкса киэһээҥҥэ диэри балык күрэтэн, ыаҕаһын толору бултаан баран, бүтэн, туубун манна быһыппар уган кээһэрим дуу, хайыырым дуу диэн саныы турда. Күндэ
Өстөөхтөр, быһыкка хаайтарбыт балык курдук, булумахтана түспүттэрэ. М. Доҕордуурап
Оҕонньор үрэҕэр киирэн, быһытын көрүнэн, сыалыһар бөҕөнү иһитигэр хааланар тыаһа иһиллэр. Саха ост. I
4. көсп. Эрэйинэн туораныллар мэһэй. ☉ С трудом преодолеваемая преграда
Санаата түспэтэх, өссө өрө күүрбүт, охсуһарга, дьыалата кырдьыктааҕын дакаастыырга бэлэм киһи олорор. Ол гынан баран, утарылаһааччылара мөрөйдөөтүннэр, араас хааччаҕы, быһыты оҥордуннар. Г. Угаров
◊ Буор быһыт — кыра үрэх сүнньүн буору кутан (бульдозерынан астаран) бүөлээн оҥоһуллубут быһыт. ☉ Дамба
Хотоолу туора буор быһыт кута сылдьар этилэр. Н. Якутскай
Туойга талаҕы былаан оҥоруллубут даамбаларынан (буор быһыттарынан) египтяннар хочону тус-туспа учаастактарга араараллара. КФП БАаДИ
Көлүйэҕэ үксүн буор быһыты тутуллар. СОТ. Быһыт бүтэй — бүтүн нэһилиэк ходуһатын сайылыктан араарар бүтэй. ☉ Изгородь, отделяющая луга от пастбищ наслега
Тумус тыаны ортотунан быһа охсон ааспыт быһыт бүтэйгэ тиийэн баран, тэлиэгэттэн сулбу ыстанан түстүм. Эрилик Эристиин
Бэрт өрдөөҕүттэн бүтэйдэммит буоламмыт, бүтэйбит да арааһа элбэх буолара: боотулу бүтэй, хадай бүтэй, сылбах бүтэй, быһыт бүтэй эбэтэр сиэлии бүтэй. Багдарыын Сүлбэ

I
аат., эргэр.
1. Балыгы тэлгэтэргэ уонна балык быһытын эркиннииргэ туттуллар, маһы тыыран эбэтэр талаҕы арыттаах гына өрөн оҥорбут тэлгэх. ☉ В старину: своеобразный щит из связанных между собой с промежутками тонких палочек или тальника, который использовался как настил для сушки на солнце мелкой рыбы или служил стенкой для рыболовного заграждения
Кинилэр икки-үс былас уһуннаах сибиэҕэ собону, сордоҥу, сыалыһары, алыһары, үүкүнү, кыһытайы — истэрин хостоон, уҥуоҕун ылҕаан баран күн уотугар хатараллара. Далан
Сороҕор мас сибиэҕэ мундуну тэлгэтэн, күн уотун суоһугар эргиччи хатараллара. К. Уткин
Кытылга …… тыылар тастарыгар илим, туу, бэрэмээт, күөгү, атара уонна куурдар аргыларга балык хатарар сибиэлэр турбуттара. «ХС»
2. Чыыска бүтэй, чыыска. ☉ Частокольная изгородь, частокол
Сибиэҕэ хаайыллан туран эбиэһи сиэн күрдүргэтэр «Көмүс Ураанньыгын» ыҥыырдаата, сундуугу төргүүлэннэ. И. Гоголев
[Дьырыбына Дьырылыатта] Өрүү тимир көнтөһүн Өһүлэ тардан, Сиэтэн тэмтэгэлдьитэн аҕалан Сибиэ дьэргэл күрүөтүгэр хаайан, Аҕыс салаалаах Ача күөх оту Аҥаар кырыытыттан Аҥаарыччы тардан кэбистэ. П. Ядрихинскай
ср. монг. шивээ ‘изгородь; частокол; укрытие, укрепление’, п.-монг. сибэгэ ‘изгородь, плетень; убежище, укрепление’
II
1. даҕ. Кыра-кыра гынан баран хойуу, симэ оҥоһуулаах. ☉ Мелкий, состоящий из мелких ячеек или строчек (напр., о сетке, сети, стежке)
[Туундараҕа] хара ачыкыны эбэтэр сибиэ сиэккэни кэтиэххэ наада. Инньэ гымматаххына хараххынан сабыллыаххын сөп. И. Данилов
[Иистэнэр массыына] эчи тэпсэн түһэн тигэрэ сибиэтин. АДГ СКУо
2. аат суолт., эргэр.
1. Кэрэх ыйыырга оҥоһуллар соҕотох атахтаах төгүрүк кыракый остуол. ☉ Круглый столик на одной ножке, предназначенный для жертвоприношения злым духам
Соҕотох атахтаах төгүрүк остуол оҥорон, …… сибиэ диэн ааттаан туруораллар. БСИ ЛНКИСО-1938
2. Хас биирдиилэрэ үстүү сиринэн кэлгиэлээх, лабаалары сылдьар үөл хахыйахтарынан оҥоһуллар, ойуун куһаҕан тыыннарга туох эмэ толук биэрэригэр туттар түөрт атахтаах остуола. ☉ Шаманский жертвенный стол на четырёх ножках, каждая из которых перевязана в трёх местах молодыми берёзками, не лишёнными ветвей.
3. Ас угар былыргы иһит. ☉ Старинная посудина для продуктов питания.
◊ Кэлтэгэй сибиэ — өлбүт киһи үөрүн хаайар түктүйэ кэриэтэ туос иһит. ☉ В старину: берестяная посуда, в которую якобы запирали неприкаянную душу умершего. Сибиэ самыыр — ибир самыыр. ☉ Очень мелкий дождь, изморось. Сибиэ самыыр түһэр. Сибиэ уот — ас кутан айыылары эбэтэр иччилэри аһатарга тымтыгы кыралаан оттор уот. ☉ Огонь, разжигаемый щепками, для приношения угощения добрым и злым духам
Абааһы аймаҕар буоллаҕына …… Сиикэй эт мэҥиэни Сибиэ уотунан сиэтэн Сиэрдэнэр идэлээхтэр эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй

туохт.
1. Туох эмэ биилээҕинэн, сытыынан (быһаҕынан, сүгэнэн о. д. а.) охсон, кыһан тугу эмэ кыра чаастарга, өлүүскэлэргэ араар эбэтэр бааһырт, кэрчий. ☉ Отрезать; резать, порезать (чем-л. острым)
Быаны быс. Быһаҕынан быстым. Тарбаҕын быста. Атырдьах уктаабытым уонна эмиэ да күөрт күөртээбитим, сүгэ уга быспытым. М. Доҕордуурап
Эгэ сибэккини быһа тардыа дуо? Суох! «Барахсаттар үчүгэйдэрэ бэрт, үүннүннэр!» — диэн буолар. С. Васильев
2. Үүнэн турар бурдугу сиэрпэнэн, бурдук быһар массыынанан хомуйан түүтэхтээ. ☉ Жать (хлебные злаки). Сэлиэһинэйи быс. Бурдугу быһан бүтэрдибит
□ [Сэмэн:] Ынаҕы түргэнник да ыыра, бурдугу элбэҕи да быһара. А. Софронов
Бурдук буһан, холкуостар хомуур үлэтин күргүөмүгэр киирэн тураллар, онно-манна паара аттар бурдук быһар массыынаны соһо сылдьаллар. Күндэ
Бурдук быһар, от охсор, Тымныы күөлгэ балыктыыр Күндү-үтүө доҕоттор, Сарсын үлэ ыҥыртыыр. П. Тулааһынап
3. Таҥаһы тигэргэ анаан анал киэбинэн кырый. ☉ Кроить по мерке одежду для пошива
Уурумньулаах таҥастарын ороото, Мааны таҥастарын бааралаата, Киэргэл симэхтэрин кэккэлэттэ. Быһыыччыт бастыҥа быспыт Былаачыйаларыттан быыбардаан ылла. Өксөкүлээх Өлөксөй
Даайыс кумааҕынан бэрт наадалааҕар эрэ, холобур, этэрбэс уллуҥун киэбин быһарга кэмчилээн туттар буолта. Н. Заболоцкай
[Саарыны] Балбаара быһыытын быста, Кэтириискэ тиктэрдилэр, Ыстапааһа ытырда. Саха нар. ыр. II
4. Кырган кэбис, суох оҥор, өлөрөһөр, эс. ☉ Уничтожать; лишать жизни
Сэбиэт былааһын быһаары, Өстөөх күүстэр турдулар; Фашист тыынын тыыннаары Өргөс-үҥүү туттулар. Күннүк Уурастыырап
[Көстөкүүн:] Суон Дьөгүөр, дьон билэринэн, кыра-дьадаҥы дьону улаханнык быспыт, быһа да олорор киһи. Күндэ
Уҥуох күлүн, ноһуому Уоҕурдаары ыспыппыт, Сиэччи үөнү, сыыс Суортаан, эмтээн быспыппыт. Күн Дьирибинэ
5. Туохха эмэ (хол., маска, тааска, металга о. д. а.) тугу эмэ (суругу, ойууну о. д. а.) оҥон оҥор. ☉ Делать посредством резьбы, вырезать (письмена, орнамент на металле, дереве и т. п.)
Тиийэн били Чүөчээски хатыҥҥа дьөлө быспыт икки буукубатыттан хараҕа иҥнэ түспүтэ. Суорун Омоллоон
Федор Федорович таба муоһуттан быһан оҥостубут хамсатын айаҕыттан ылар. Н. Якутскай
6. Ханнык эмэ сири (алааһы, толоону, үрэҕи, тыаны о. д. а.) туораа, аас. ☉ Проходить или проезжать через алас, долину, лес. Тайҕаны быстым. Тыаны быһан, чараҥҥа таҕыстым. Сэттэ көстөөх сири быһан, Марханы буллубут
□ Онон-манан толооннору быһан туоруубут. Н. Неустроев
Сатыы хаамсан, Сиһи быһан, Үрэххэ өҥөйдүлэр. Дьуон Дьаҥылы
7. кэпс. Суолунан көҥүл сылдьар кыаҕы биэримэ, суолунан сылдьыһыыны боп, хаай. ☉ Перерезать, преградить дорогу
Ити кэмҥэ өстөөх чугуйар суолун биһиги чаастарбыт ойоҕоһуттан бүлүмүөт уотунан быспыттара. М. Доҕордуурап
Бандьыыттар Сулҕаччыттан Аммалыыр суолу хас да сиринэн быспыттара. П. Филиппов
Уйбаан күн сырдыга баарыгар, Оҕуруот, хотон, дьиэ ааныгар, Түннүк аайы тымтыгынан Кэлэр кэриим суолун быһан Кириэс анньан кэчигирэтэр. Дьуон Дьаҥылы
8. Тугу эмэ (хол., сыһыаны, кэпсэтиини о. д. а.) тохтот, уурат. ☉ Прекратить, прекращать какие-л. отношения, беседу и т. п. Эрдэттэн онон кыыс быспыта Эргэлиин ситимнээх быаларын. Күннүк Уурастыырап
[Барахсаанап:] Ол буолан баран, эн биһикки, саатар, көннөрү доҕордоһорбутун быһыма. С. Ефремов
«Чэ, чэ, кылгастык кэпсээ!» — диэн тойон быһан кэбистэ. Эрилик Эристиин
9. эмп. Ыарыыттан көмүскээн эбэтэр ыарыыны мөлтөтөөрү киһи этигэр-хааныгар вакцинаны киллэр. ☉ Делать прививку от какой-л. болезни. Куортан быһыы быс
□ Оччоҕо Хабырыыс биэстээх этэ
Кини илиитин быстарымаа-ры хотон иһигэр түспүтэ. Эрилик Эристиин
10. эргэр., хаарты. Оонньооччуларга хаартыны түҥэт, таһаар. ☉ Раздавать игрокам карты
[Күөх Көппө:] Кэбис, бырыылаабаппын, куруускалыах. [Дьөгүөр:] Баҕар, буоллун даҕаны, Бастаан мин быһыым. Суорун Омоллоон
«Мин остуос [хаарты оонньуутун көрүҥэ] быһабын! Туруоруҥ!» — хаһыытаата Дьэллик. «ХС»
11. Баран, айаннаан иһэр тэтими мөлтөт эбэтэр олох тохтоон хаал (үксүгэр буолб. ф-ҕа тут-лар). ☉ Снизить темп шага, езды или вообще остановиться (обычно в отриц. ф., оборотах)
Тогойкин сэлиитин быһан, хааман көрдө. Амма Аччыгыйа
Ааҕааччы Тиэхээҥҥэ кэллибит... Кутталлаах суолунан барбатах, Дьэ били сур ата бэрт эбит — Уон көскө сэлиитин быспатах. Эрилик Эристиин
Кинилэр хаһан да сылайбаттар, хаһан да тохтооботтор, айаннарын биирдэ да быспаттар. Н. Тарабукин (тылб.)
12. Ууну ходуһаҕа халытаары, үрэх сүнньүн быһыт тутан бүөлээ. ☉ Строить плотину (преимущественно с целью орошения лугов)
Эһиги Суола үрэҕи быһарга турунаҥҥыт, үтүө кэскиллээх дьыаланы төрүттээтигит. Амма Аччыгыйа
Сураҕа, бу сүүрбэ сыллааҕыта биһиги холкуос үрэҕи быһан үөскэппит күөлэ. Суорун Омоллоон
△ Туу угаары, кыараҕас үрэх сүнньүн талаҕынан хатыйан балыгы аһарбат күрүө оҥорон бүөлээ. ☉ Сделать заездку (плетень для ловли рыб)
Аҕата үрэҕи быһан үппүт илимнэрин соҕотоҕун бүөмнээн көрөр санаалаах күөлгэ киирдэ. «ХС»
♦ Быс да сыа, бас да арыы — байылыат, баай-тот (олох туһунан). ☉ Зажиточный, богатый (о жизни)
Билигин биһиги олохпут, сахалар этэр үгэстэринэн, быс да сыа, бас да арыы буолла. М. Доҕордуурап
Быһа охсубут быһаҕаһа, хайа охсубут аҥаара хаалбыт (ордубут, буолбут) көр быһа I. Кинини, эргэ тахсыаҕыттан ыла, Уйбаанча быйыл сайын аан бастаан көрбүтэ, улаханнык уларыйан, дьүдьэйэн, хайа охсубут аҥаара, быһа охсубут быһаҕаһа буолбут, этэ. Н. Якутскай
Дьэ, тукаам, эрэй бөҕөнү эҥээрбинэн тэлэн төрөөбүт алааспын, Хомустаахпын, ахтан, хайа охсубут аҥаарым быһа охсубут быһаҕаһым буолла. Н. Габышев. Быһа түс I — ким эмэ кими эмэ кытта кэпсэтэрин саҥаран тохтот. ☉ Прервать разговор кого-л. с кем-л. «Олоххо сыал кырдьыктаах дьыала иһин охсуһууттан тахсар», — диэн салҕаан истэхпинэ, Айта быһа түспүтэ. Далан. Быһа түс II — 1) түргэнник уонна күүскэ ыр. ☉ Быстро и сильно похудеть
Кыһын олус быһа түспүт сылгылары үөрүттэн арааран аһылыкка киллэрэллэр. «ХС»; 2) олус күүскэ түс (уу таһымын туһунан). ☉ Сильно, резко убывать (об уровне воды)
Хайыы-үйэ көҥүс уута быһа түһэн бадараана хаалбыт. М. Доҕордуурап. Быһыы быс кэпс. — сэмэлээн күлүү-элэк гын. ☉ Осуждая, насмехаться. Бытыгын быһа үктүөр диэри көр бытык. Одуу быһар — кими, тугу эмэ сэмэлээн, элэктээн, күлүү-элэк гынан саҥарар. ☉ Осуждать, насмехаться над кем-чем-л. [Кыргыттар] Сайбаҕар таҥастааҕы Сахатыта санаатылар Оноолоох соннооҕу Одуу быстылар. Өксөкүлээх Өлөксөй. Тиһигин быспакка — тохтобула суох, быыстала суох, ситимин быспакка. ☉ Непрерывно, непрестанно
Тыындалыыр суол сыһыыны ортотунан хайа тыыран ааһар, онон аттаах, сатыы дьон тиһигин быспакка сылдьаллар. Д. Таас. Тыынын быс — кими эмэ өлөрөн кэбис. ☉ Лишать жизни кого-л.. Ф. Охлопков элбэх фашист тыынын быспыта. Хайа быспыт аҥаара — тэҥ аҥаара. ☉ Половина
Өлүөнэ илин эҥээригэр эбэтэр Дьокуускайга ат сүүрүүтэ буоллаҕына, өрөспүүбүлүкэ хайа быспыт аҥаара онно ханньары тартарар. «Кыым»
◊ Кирсин быспыт — төрүүрэ олох чугаһаабыт (ынах туһунан). ☉ Вот-вот отелится (напр., через день — о корове)
Лүүчэ «Күннэйэ» кирсин быспыт. Арааһа, эмээхсин сарсыарданан көрдөрдөҕүнэ да көҥүлэ буолсу. В. Яковлев. Ситимин быспат — тохтобула суох буолар. ☉ Непрерывный, непрекращающийся
Синицын этэрээтэ уһун кыһыны быһа ситимин быспат уот охсуһууга сылдьыбыта. А. Сыромятникова. Сүһүөх быһарынан — тобугун сүһүөҕүнэн (мээрэй кээмэйэ). ☉ До коленного сустава (доходит — напр., трава)
Сүүрүк аты Сүһүөх быһарынан Сүөгэй тураҥнаах дойду. П. Ойуунускай