I
аат., эргэр.
1. Балыгы тэлгэтэргэ уонна балык быһытын эркиннииргэ туттуллар, маһы тыыран эбэтэр талаҕы арыттаах гына өрөн оҥорбут тэлгэх. ☉ В старину: своеобразный щит из связанных между собой с промежутками тонких палочек или тальника, который использовался как настил для сушки на солнце мелкой рыбы или служил стенкой для рыболовного заграждения
Кинилэр икки-үс былас уһуннаах сибиэҕэ собону, сордоҥу, сыалыһары, алыһары, үүкүнү, кыһытайы — истэрин хостоон, уҥуоҕун ылҕаан баран күн уотугар хатараллара. Далан
Сороҕор мас сибиэҕэ мундуну тэлгэтэн, күн уотун суоһугар эргиччи хатараллара. К. Уткин
Кытылга …… тыылар тастарыгар илим, туу, бэрэмээт, күөгү, атара уонна куурдар аргыларга балык хатарар сибиэлэр турбуттара. «ХС»
2. Чыыска бүтэй, чыыска. ☉ Частокольная изгородь, частокол
Сибиэҕэ хаайыллан туран эбиэһи сиэн күрдүргэтэр «Көмүс Ураанньыгын» ыҥыырдаата, сундуугу төргүүлэннэ. И. Гоголев
[Дьырыбына Дьырылыатта] Өрүү тимир көнтөһүн Өһүлэ тардан, Сиэтэн тэмтэгэлдьитэн аҕалан Сибиэ дьэргэл күрүөтүгэр хаайан, Аҕыс салаалаах Ача күөх оту Аҥаар кырыытыттан Аҥаарыччы тардан кэбистэ. П. Ядрихинскай
ср. монг. шивээ ‘изгородь; частокол; укрытие, укрепление’, п.-монг. сибэгэ ‘изгородь, плетень; убежище, укрепление’
II
1. даҕ. Кыра-кыра гынан баран хойуу, симэ оҥоһуулаах. ☉ Мелкий, состоящий из мелких ячеек или строчек (напр., о сетке, сети, стежке)
[Туундараҕа] хара ачыкыны эбэтэр сибиэ сиэккэни кэтиэххэ наада. Инньэ гымматаххына хараххынан сабыллыаххын сөп. И. Данилов
[Иистэнэр массыына] эчи тэпсэн түһэн тигэрэ сибиэтин. АДГ СКУо
2. аат суолт., эргэр.
1. Кэрэх ыйыырга оҥоһуллар соҕотох атахтаах төгүрүк кыракый остуол. ☉ Круглый столик на одной ножке, предназначенный для жертвоприношения злым духам
Соҕотох атахтаах төгүрүк остуол оҥорон, …… сибиэ диэн ааттаан туруораллар. БСИ ЛНКИСО-1938
2. Хас биирдиилэрэ үстүү сиринэн кэлгиэлээх, лабаалары сылдьар үөл хахыйахтарынан оҥоһуллар, ойуун куһаҕан тыыннарга туох эмэ толук биэрэригэр туттар түөрт атахтаах остуола. ☉ Шаманский жертвенный стол на четырёх ножках, каждая из которых перевязана в трёх местах молодыми берёзками, не лишёнными ветвей.
3. Ас угар былыргы иһит. ☉ Старинная посудина для продуктов питания.
◊ Кэлтэгэй сибиэ — өлбүт киһи үөрүн хаайар түктүйэ кэриэтэ туос иһит. ☉ В старину: берестяная посуда, в которую якобы запирали неприкаянную душу умершего. Сибиэ самыыр — ибир самыыр. ☉ Очень мелкий дождь, изморось. Сибиэ самыыр түһэр. Сибиэ уот — ас кутан айыылары эбэтэр иччилэри аһатарга тымтыгы кыралаан оттор уот. ☉ Огонь, разжигаемый щепками, для приношения угощения добрым и злым духам
Абааһы аймаҕар буоллаҕына …… Сиикэй эт мэҥиэни Сибиэ уотунан сиэтэн Сиэрдэнэр идэлээхтэр эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Якутский → Якутский
сибиэ
таах-сибиэ
- сыһ. Туох да туһата, суолтата суох. ☉ Напрасно, зря
Таах-сибиэ тылбай-өспөй буола турума. Суорун Омоллоон
«Улахан сиэтин… Тарҕаһыахха… таах-сибиэ анньыһаммыт», — дэһэ-дэһэлэр тарҕаһаллар. Суорун Омоллоон
Ийэтэ …… уолун дэлби мөхпүтэ: ыты таах-сибиэ киллэрбитин, өссө кини туох-туох алдьархайы оҥорорун ахтыбыта. Далан
«Мин бааһым адьас да кыра, — дии-дии кини хап-харанан көрүтэлиир. — Манна [госпитальга] таах-сибиэ, алҕас киллэрэн кэбистилэр». С. Никифоров - сыһыан холб. Хомойууну, кэлэйиини; хом түһүүнү, суҥхарыыны көрдөрөр. ☉ Выражает сожаление, разочарование; выражает недовольство
«Таах-сибиэ!» — диэбитэ, онтон иһигэр салгыы «эйиэхэ тахсаммын» дии санаабыта. А. Фёдоров
Ээ, таах-сибиэ! Аны сыбаайбаны тэрийбэтэх тэрийдин. И. Семёнов
«Таах-сибиэ! Кыра оҕолору түөкэйдээн эрэр курдук кэпсэтии», — Вильям сапсыйан кэбиһэр. В. Яковлев
русск. так себе
Якутский → Русский
таах-сибиэ
совершенно зря; таах-сибиэ барбыппын я, оказывается, пошёл туда совершенно зря.
Еще переводы: