размножаться, плодиться; бу дойдуга куобах бииһээбит дойдута в этой местности сильно расплодились зайцы.

ж. 1. (способность плодиться) ууһамтаҕайа, үөскэнньэҥэ, төрүөхтээҕэ; 2. перен. таһаарыылаах буолуу, элбэҕи айыы; плодовитость писателя суруйааччы тапаарыы-лаах буолуута.

туохт. Үөскээ, элбээ (күөл балыгын туһунан). ☉ Плодиться, расплодиться, размножаться (о рыбе в озерах)
Саҥа балыгырбыттарынан бэлиэтэнэн ааттаммыт сирдэр баар буоллулар. Багдарыын Сүлбэ

туохт. Саарбалаах буол (ханнык эмэ сиргэ саарба үөскээбитин этэргэ). ☉ Плодиться, размножаться, разводиться (о соболях)
Быйыл бу өрүс арҕаа эҥээрэ саарбаламмыт курдук кэпсээбиттэрэ ээ. В. Миронов

1) плодиться, размножаться (в большом количестве); быйыл саһыл үчү- гэйдик ууһаата в этом году сильно расплодились лисицы; 2) наследовать (какое-л. качество своего предка); аҕатын майгытын ууһаабыт он унаследовал характер своего отца.

туохт. Төрүөҕү төрөтөн элбээ, тэний (үксүгэр кыылы-сүөлү этэргэ). ☉ Плодиться, размножаться (обычно о животных)
Сыгынньах таас хайаҕа ууһуур балыксыт хотойдор саҥарсан чаҥырҕаһа-чаҥырҕаһа, үөһэ көтө сылдьаллара. И. Федосеев
Табаны уойар уонна ууһуур кэмигэр ордук үчүгэй мэччирэҥнээх сиргэ илдьэр. «Кыым»

туохт. Элбэх оҕолонон, ыччаттанан тэний, кэҥээ. ☉ Размножаться, давая большое потомство, плодиться
Ол иирээки төрөөн-ууһаан, тэнийэн, ууһу-аймаҕы сутуйара сатаммат. Н. Лугинов
Биһиэхэ саас көтөр кынаттаах туола түһэр, сымыыттаан, төрөөн-ууһаан баран, күһүн, тымныйарын кытта, итии дойдуларыгар төннөн биирдэ «суй» гынан хаалаллар. Н. Заболоцкай
Ким эрэ төрүүрууһуур, ким эрэ харчы өлөрөр, ким эрэ историяны, науканы, култуураны өрө тардар. И. Попова

туохт. Төрүөхтээх буол, оҕолон (киһи-сүөһү туһунан). ☉ Давать потомство, плодиться, размножаться
Түөрт атахтаах бииһин ууһа Төрүөхтэнэн төлкөлөннүн, Иһэгэй түүлээх Илгиэлэнэн иитиллиэхтин. Е. Иванова
Кыстыгы үчүгэйдик туораабыт ынах төрөлкөй төрүөхтэнэрин ыанньыксыт эрэ барыта билэр. «ХС»
[Куоскаларбыттан] биирдэстэрэ арыыга кэлэн баран туох эрэ кыылтан хайыы-үйэ төрүөхтэммитэ. Д. Дефо (тылб.)

1) рождаться, порождаться чём-л.; происходить из-за чего-л.; бу барыта дьалаҕай быһыыттан үөскүүр всё это порождается халатностью; 2) плодиться, размножаться, разводиться; манна кутуйах үөскээбит здесь развелись мыши; 3) происходить от кого-л., откуда-л., быть родом откуда-л.; вырастать где-л.; биир өбүгэттэн үөскээбиттэр они произошли от одного предка; кыыс куоракка үөскээбит девушка выросла в городе; киһи да бөҕө үөскүүр эбит! ну и уродился же человек! (говорится в сердцах, с досадой).

туохт.
1. Ханнык эмэ сиргэ күн сирин көрөн, улаатан олохсуй, хантан эмэ төрүттээх буол (киһи туһунан). ☉ Родиться и вырасти в каком-л. месте, происходить откуда-л. (о человеке)
Хайдах итинник дьикти, эриэккэс, улахан поэт саха ханнык эрэ тыатын быыһыгар төрөөн-үөскээн ааспытын мин сөҕө саныыбын. Суорун Омоллоон
Кини мантан арахпат, манна төрүүр-үөскүүр, манна кырдьар — өскөтүн киниэхэ дьылҕата кырдьар сааһыгар тиэртэҕинэ! Н. Заболоцкай
2. Ханнык эмэ сиргэ төрүөхтэнэн тэний, ууһаа (кыыл-сүөл туһунан). ☉ Размножаться, давая потомство, плодиться, разводиться где-л. (о животных)
Бу дойду тойон кыыла, мохсоҕоло, кырбыйа, хараҥаччыта барыта онно мустан уйаланан төрүүр-үөскүүр. Күннүк Уурастыырап
Куруҥ — куобах төрүүрүгэр-үөскүүрүгэр бэртээхэй миэстэ. Ас да баар, куотар-күрэнэр да сирэ үгүс. ПАЕ КБАТ
3. көсп. Туохтан эмэ утумнанан таҕыс, үөскээ. ☉ Зарождаться, возникать, происходить из чего-л.
Тылтан тыл, сэһэнтэн сэһэн төрөөн-үөскээн, Доропуун оҕонньор көрдөөх эдэр хоноһотунуун билсиһиилэрэ улам улаатан, доҕордоһуута үүнэн истэ. Н. Заболоцкай
Билигин патриотизм диэн Ийэ дойдуга муҥура суох бэриниилээх буолуу тыына саамай төрүүр-үөскүүр, өссө күүрэр кэмэ, ону хас түгэн аайы өйүүр, сайыннарар буолуохха. И. Никифоров