подкладка || подкладочный; сон биэтэһэ подкладка пальто; биэтэс таҥаһа материал для подкладки, подкладочная ткань.

сов. что көтүрэ түс; подпороть подкладку биэтэһин көтүрэ түс.

аат. Таҥас ис өттүгэр тигиллэр чараас матырыйаал, таҥас иһэ. ☉ Подкладочная ткань, подкладка. Сон биэтэһэ. Бэргэһэ биэтэһэ. Биэтэһэ көтүллүбүт. Биэтэс таҥаһа
□ Аҕам кэппит хара суппуун сонун биэтэһин көтүрү баттаан ылар. АА ИБ
Ис биэтэһэ онон-манан аалыллан алдьаммыт кугас, суппуун тастаах сон куһаҕана суох таҥаһынан ааҕыллара. С. Никифоров
русск. ветошь (ср. русск. устар. ветошить ‘подшивать, подстегивать ветошь под одежду’)

1) вместительный (о сосуде, резервуаре); истээх иһит вместительная посуда; 2) непотрошёный (о рыбе); истээх сордоҥ непотрошёная щука; 3) на тёплой подкладке (об одежде); саһыл истээх сон пальто на лисьем меху.

сов. что 1. (пришить с изнанки) сирий; подшить подкладку биэтэһи сирий; 2. (подрубить) бүүр; подшить носовые платки сыынтыыр былааттары бүүр; 3. (поставить подмётки) уллар; подшить сапоги саппыкыны уллар; 4. (прибить доски снизу) эпсиэйдээ; 5. (скрепить) тик; подшить протокол к делу боротокуолу дьыалаҕа тик.

I страд. от сир = быть забракованным, отвергнутым, браковаться, отвергаться; кыыстан сирилин= быть отвергнутым девушкой.
II страд. от сирий= быть простёганным, прошитым, простроченным редкой строчкой, простёгиваться, прошиваться, прострачиваться редкой строчкой; сириллибит истээх сон пальто на стёганой подкладке.

1. аат. Аты ыҥыырдыырга арҕаһыгар уурар оту, сиэли үүйэн оҥорбут эбэтэр атын халыҥ сымнатыы. ☉ Отдельная подкладка под седлом из сена, конских волос или другого материала, потник
   Мэхээс, атын ыҥыырын устан, бототун уолга тэлгээн сонунан сабан биэрбитэ. И. Федосеев
   Өрүү тимир сөрүөтүн сөрүөлээтэ, Боҕууска тимир бототун ботолоото, Халлаан мөҥүөнэ ыҥыырын Хап гына уурда. П. Ядрихинскай. Тэҥн. буутай
2. даҕ. суолт., поэт. Сымнаҕас, көп уонна халыҥ, бөҕө. ☉ Пышный и толстый, добротный (напр., о каком-л. материале)
   Буур таба, лөкөй тириилэрэ Бото көп тэлгэх буолбуттар …… Таарбаҕанынан таарбайбыттар, Буобуранан буодьулаабыттар, Быыдаранан быыччыктаабыттар. П. Тобуруокап
   Сир ийэ хойуу бото Сирэм симэҕэ сириэдийдэ, Күн көҕө, норуот дьоло — Көр-нар, үөрүү эймэһийдэ. А. Абаҕыыныскай
   Тымныыга тоҥорбот Үллэр бото куйахтаах, Куйааска буһарбат Үрүҥ көмүс солотуулаах Уоттаах гаас уһуурар Улуу турбата тардыллан Оҥоһулла охсубутун Сотору буолаат көрдүбүт, Сөрү диэн сөхтүбүт. ПИ КТ
   △ Балачча, үгүөрү. ☉ Довольно большой, довольно значительный
   Саастанан куралай буолбут Уолаттарбыт бэйэлэрэ Чороҥ иккиэйэҕин эрэ Буруоланан олорбуттар, Бото соҕус дьон буолбуттар. И. Эртюков
   ◊ Бото болдьох фольк. — туох эмэ буолуохтаах кэмин эрдэттэн ыйыллыбыт эбэтэр кэпсэтиилээх бигэ болдьох диэн хоһуйан этии. ☉ Образное выражение о сроке осуществления чего-л. как о заранее установленном, предрешенном и непоколебимо твердом. Мас курдук өрүс алдьаныыта биирдэ эргийэн күөн көрсүөм, хаан харсыам. Бото болдьох, кэтэ кэрдии буоллун. Саха сэһ
   1977
   Көрдөр харахпыт дьүккэтин, Көтүрдэр тииспит билэтин, Туналҕаннаах ньуурдаах Туйаарыма Куо балтыбын, Таҥара табатын курдук Таҥыннаран намылытыҥ, Сир симэҕин курдук Симээн сэнньэлитиҥ, Бото болдьох туолла, Барар кэмэ буолла. П. Ойуунускай
   Өлбөт үйэлээх айылҕа Өлөр тыыннаах ыччата, Мин барахсан, бу дойдуга Бото болдьоҕум кылгаата. С. Данилов