с. 1. (действие) аҕалан биэрии; 2. (подарок) бэлэх; получить подношение бэлэхтэ ыл.
Русский → Якутский
подношение
Еще переводы:
мааны-күндү (Якутский → Якутский)
аат. Убаастаан, ытыктаан күндүлээһин. ☉ Угощение или подношение в знак особого расположения
Маайа, туох буоллуҥ! Биир уоскунан мах танаҕын, оттон иккис уоскунан киһи маанытын-күндүтүн, кэһиитин ылбаккын! Итини киһи хайдах сыаналыан сөбүй. М. Попов
идэҥэ (Якутский → Якутский)
аат., эргэр. Былыр аартык иччитигэр бэлэх бэриллэр сүөһү иһэ-үөһэ. ☉ В старину: подношение, приношение внутренностей скота духу перевала (с целью задобрить его)
Идэҥэ кэһиитэ суоҕу Иһирдьэ киллэрбэтэх. П. Ядрихинскай
◊ Идэҥэ-кудаҥа кэһии эргэр. - айыы киһитэ суолун тобулаары, этэҥҥэ айаннаары аартык иччитигэр иһи-үөһү (идэҥэни), куолайы, куртаҕы (кудаҥаны) бэлэх биэриитэ, манньата. ☉ В старину: подношение духу перевала внутренностей, желудка, горла скота перед трудной дорогой в неизвестные места
Өрөгөй бөдөҥ үрдээн, Үөмэс-саамас көтүтэн, Орто дойдуга төннөргөр Дэлэй соҕустук тутуурданан Идэҥэ-кудаҥа кэһиигин Илдьэ кэлэн тииһиннэрээр! П. Ядрихинскай
Идэҥэ-кудаҥа кэһиилээх Эргийэн туолуйан кэлэн турабын. П. Ядрихинскай
тутуур (Якутский → Якутский)
аат.
1. Илиигэ тутарга сөптөөх таһаҕас. ☉ То, что человек несёт в руке, ручная кладь. Кыра тутуур. Тутуурум ыарахан
□ Дьөгүөрдээн тутуурун сиргэ ыһыктан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Галя итии түү үтүлүктээх этэ да, чымадаанын тутан иһэр илиитэ тоҥмута, тутуурун атын илиитигэр уларыппыта. «ХС»
2. Киһини, көҥүлүн хааччахтаан, кэтэбилгэ-манабылга тутуу. ☉ Задержание кого-л., установление надзора над кем-л.. Тутуурга сырыт
□ Ханныгын да иһин кини [Уваровскай] моһуогуруута, тутуурга түбэһиитэ оччотооҕу былаастары кытта үтүрүйсүүттэн эрэ тахсыах тустааҕа мунааҕа суох. Н. Заболоцкай
3. көсп., кэпс. Булт-алт; булт кэһии. ☉ Добыча; гостинцы дичью
[Булчут] күһүн хаар чарааһына өрүү туох эмэ тутуурдаах киирэр. Н. Якутскай
Муҥ сатаатар балыктыаҕыҥ! Дьиэбитигэр туох да тутуура суох ончу кураанаҕын тиийэрбит олус сүрэ бэрт буолуо суоҕа дуо? В. Протодьяконов
△ Кэһии эбэтэр кимиэхэ эмэ биэрэн өҥөлөһөр туох эмэ. ☉ Подношение, подарок
Кини дьону кытта кэпсэтэригэр хайаан да туох эмэ тутуурдаах буолааччы. Н. Якутскай
♦ Илии тутуурдаах <өттүк хара- лаах> көр илии
Тыаҕа таҕыстарбын эрэ үксүгэр илии тутуурдаах, өттүк харалаах киирэбин. Ф. Софронов