Якутские буквы:

Якутский → Русский

тутуур

1) ручная кладь; 2) разг. задержка; суолга тутуур элбэх в пути бывает много задержек; 3) перен. разг. арест.

тутаа=

редко испытывать недостаток, нужду в чёмгл.; тугунан тутаатыгыт ? чегб вам (ещё) недостаёт?

Якутский → Якутский

тутуур

аат.
1. Илиигэ тутарга сөптөөх таһаҕас. То, что человек несёт в руке, ручная кладь. Кыра тутуур. Тутуурум ыарахан
Дьөгүөрдээн тутуурун сиргэ ыһыктан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Галя итии түү үтүлүктээх этэ да, чымадаанын тутан иһэр илиитэ тоҥмута, тутуурун атын илиитигэр уларыппыта. «ХС»
2. Киһини, көҥүлүн хааччахтаан, кэтэбилгэ-манабылга тутуу. Задержание кого-л., установление надзора над кем-л.. Тутуурга сырыт
Ханныгын да иһин кини [Уваровскай] моһуогуруута, тутуурга түбэһиитэ оччотооҕу былаастары кытта үтүрүйсүүттэн эрэ тахсыах тустааҕа мунааҕа суох. Н. Заболоцкай
3. көсп., кэпс. Булт-алт; булт кэһии. Добыча; гостинцы дичью
[Булчут] күһүн хаар чарааһына өрүү туох эмэ тутуурдаах киирэр. Н. Якутскай
Муҥ сатаатар балыктыаҕыҥ! Дьиэбитигэр туох да тутуура суох ончу кураанаҕын тиийэрбит олус сүрэ бэрт буолуо суоҕа дуо? В. Протодьяконов
Кэһии эбэтэр кимиэхэ эмэ биэрэн өҥөлөһөр туох эмэ. Подношение, подарок
Кини дьону кытта кэпсэтэригэр хайаан да туох эмэ тутуурдаах буолааччы. Н. Якутскай
Илии тутуурдаах <өттүк хара- лаах> көр илии
Тыаҕа таҕыстарбын эрэ үксүгэр илии тутуурдаах, өттүк харалаах киирэбин. Ф. Софронов

тутаа

туохт. Тугу эмэ толуйарга, туттарга тиийимэ, итээ, итэҕэс буол. Испытывать недостаток, нуждаться в чём-л.
Тыа киһитэ хаһан тугунан тутуурун, туохха кыһанарын курдаттыы көрөн, ону туһанан бэркэ диэн барыстанар, байар. Н. Якутскай
[Туймаада:] Илин эҥээрдэр хорсун дьоҥҥутунан Тутаабыт эбиккит дуу? И. Гоголев
Туох эмэ көрдөрүүгэ атыттарга кыайан тиийимэ, баһыйтар, куоттар. Отставать от кого-л. в чём-л., проигрывать кому-л. в чём-л.. Хара үлэҕэ мин да киниттэн тугунан тутуохпунуй?
Илиитэ тутаата — санаатын хоту оҥорбот, дубук туттар. соотв. дрогнула рука
[Былтаҕар Былатыан:] Букатын ыт гына сыспыттар, хата, итиччэ сорунан баран хайдах илиилэрэ тутаабыта эбитэй? Күндэ
ср. алт. тута ‘терпеть нужду, иметь недостаток; запинаться (в речи), заикаться’, бур. дутаха ‘не хватить’, монг. дутах ‘не хватать, недоставать’


Еще переводы:

кладь

кладь (Русский → Якутский)

ж. таһаҕас; ручная кладь тутуур таһаҕас, тутуур.

неволя

неволя (Русский → Якутский)

ж. (рабство, плен) көҥүлтэн быстыы, хаайыы, тутуур.

кулахачыт

кулахачыт (Якутский → Якутский)

кулахачый диэнтэн дьаһ
туһ. Уу …… түөрт уон миэтэрэ сири таҥнары куугунаан түһэн, турбиналары эргитэн кулахачытыахтаах. В. Яковлев
Эргитэн кулахачытан аҕалан, тутуурун ыт диэки элээрдэр. М. Чооруоһап

багаж

багаж (Русский → Якутский)

м. 1. таһаҕас, тутуур; ручной багаж илии тутуура; 2. (способ перевозки) багаж; сдать вещи в багаж малларгын багажка туттар; 3. перен. (запас знаний) билии, билии саппааһа; научный багаж научнай билии саппааһа.

борочуотам

борочуотам (Якутский → Якутский)

сыһ., эргэр. Суут ыйааҕынан, тутуурунан (өрөбөлүүссүйэ иннинэ ыраахтааҕы былааһын ыйааҕынан көскө кэлээччилэри этэргэ). По предписанию властей, этапным порядком (о препровождении осужденных царской властью к местам ссылки)
Маннык барахсаттар туох буруйу оҥорон бу курдук сир уһугар борочуотам ыытыллаллара буолуой? Болот Боотур

дайбаммахтаа

дайбаммахтаа (Якутский → Якутский)

дайбан диэнтэн тиэт
көрүҥ. Ньукуу бэркэ билэр суолунан көтөн иһэр тэҥэ сананан, тутуура суох аҥаар илиитинэн дайбаммахтаан, сүүрэн элээрэн испитэ. В. Гаврильева
Бэһистэр салайааччылара, намыһах уҥуохтаах эдэрчи киһи, эрчимнээхтик дайбаммахтаан киирэн, кылаас сурунаалын остуолга тыастаахтык уурда. «ББ»

лискэй

лискэй (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Симиллибит курдук толору, ыарахан көстүүлээх буол. Иметь увесистый вид (о чём-л.), быть полным, плотного телосложения (о человеке). Суумкам лискэйэн улахан тутуур буолууһу. Лискэйэн улахан киһи. Тэҥн. тискэй

сэнньэлгэ

сэнньэлгэ (Якутский → Якутский)

аат., фольк. Ыйана сылдьар курдук эбии тутуур, эбиилик, сыһыарыы. Что-л. в виде дополнения, придатка, довеска к кому-чему-л. (напр., мелкая поклажа), кто-л. в качестве сопровождения кого-л. (напр., девушки при шамане)
Кэчигирэс ойуулаах Кэриэн айаҕы Сэттэ сиринэн сиэллээх Сэнньэлгэ кыргыттарбытыгар Кэриччи туттаран туран, тунал ыһыах түһүлгэтигэр Тула түмсэн тураммыт, Дьоллоох олох туһугар Тускута туойуоҕуҥ. Н. Степанов
Санныгар кэппит Тимир сэнньэлгэ таҥаһын Суор уйатын курдук Санньыччы сынньан кэбистэ. П. Ядрихинскай
Сиһин уҥуоҕа Сэнньэлгэ ньэлбиир симэхтээх, Сэттэ сиринэн Силбээһиннээх, Тоҕус сиринэн курбуулаах, Тоҥ болгуо куйаҕын Тохтоло суох тоҕута охсон Хопчоллубут курбуһаҕар иҥиннэрдэ. П. Ядрихинскай

эппэҥнээ

эппэҥнээ (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт.
1. Дириҥник тыын, аҕылаа, көбүөхтээ; тыын быһаҕаһынан тыын. Едва переводить дыхание, запыхаться; судорожно хватать воздух ртом
[Эрдэлиир] Маайыс иннигэр киирэн кыайан саҥарбакка, өрө эппэҥнии турда. Амма Аччыгыйа
Үөһэ тахсан, ампаардаах киһи уҥуоҕун таһыгар тохтоон, биир кэм өрүтэ эппэҥнии турбута. Күннүк Уурастыырап
Кэлин бэл тутуура да суох үһүс этээскэ эппэҥнээн тахсарыттан дьиктиргээбитэ. Е. Неймохов
2. көсп. Өрүтэ көбүөхтээ, дьалкылын, эҥсилин (уу ньуурун, долгуну этэргэ). Вздыматься, колыхаться, дыбиться, волноваться (о поверхности воды, волнах)
[Оччугуй өрүс] тымныынан тыынна, үрүҥ сиэллээх долгуннарынан эппэҥнээтэ. Л. Попов
Улуу Өлүөнэ эбэ хотун Ортотунан өрүтэ үллэҥнээтэ, Кытыытынан эппэҥнии долгуҥнаата. С. Васильев. Байҕал биир кэм эппэҥниир, Биһиги эрдиибит элэҥниир. Эвен фольк.

тарыкынай

тарыкынай (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт.
1. Түргэн-түргэнник сапсынан көт (үксүн кыра көтөр туһунан). Быстро и часто махать, трепетать крыльями (обычно о мелкой птице)
Чыркымай хайыан да билбэккэ, ыксаан, биир сиргэ дайбанан тарыкынайа тураахтаабыт. Софр. Данилов
[Ийэлэрэ] маатыргыы-маатыргыы, түргэн түргэнник тарыкынайар, уу кырсыттан көтөн тахсыталыыр, кусчааннар эмиэ күөрэйэ сатыыллар. М. Ефимов
Чыычаахпыт оҕото көтөн тарыкынайан таҕыста. В. Иванов
2. кэпс. Солуута, дьоһуна суох элбэх хамсаныылаах буол, оннук хамсанан тугу эмэ гын (үксүгэр синньигэс илиилээх-атахтаах, хатыҥыр оҕо туһунан). Делать короткие частые движения руками, ногами (обычно о ребёнке или человеке легкомысленного поведения)
Бүтүн оройуон салайааччыта киһи хайдах уол оҕо кэриэтэ тарыкынайа сылдьыай. Софр. Данилов
Костя …… үрүмэччи көтөн иһэрин курдук, сүүрэн тарыкынайара. Н. Кондаков
Балаайа …… тутуурдарын муостаҕа тамнаат, биэлсэр эмээхсини эккирэтэн көрүдүөр уһугун диэки сүүрэн тарыкынайда. В. Яковлев