подпирать, ставить подпорки; эргэрбит сарайы элбэх тирээбиллээбит-тэр старый сарай подперли во многих местах.

подпирать что-л.; ставить подпорку к чему-л.; остуолбаны икки еттүттэн өйөбүллээ = подпереть столб с двух сторон.

туохт. Тирээбиллээ, тирээбиллээн биэр. ☉ Подпирать что-л., ставить подпорку для чего-л.. Остуолбаны икки өттүттэн өйөбүллээ
□ [Кыстык дьиэлэрин] Хоту өттүнэн Холборуйуо диэннэр Үгүс үөмэх тиитинэн Үрэллибэт гына өйөбүллээбиттэр. П. Ядрихинскай

туохт., эргэр. Тугу эмэ өйөөн, тулууру туруор. ☉ Подпирать что-л. Тулхадыйыаҕа диэн …… Тоҕус тоҥ тиитинэн тулуурдаабыт. А-ИМН ОЫЭБЫ
[Быһыты] Туллаҥнаабат буоллун диэннэр Туруук таас хайанан Тулуурдаабыт эбиттэр. «ХС»

1) подпирать что-л. чем-л., упирать что-л. во что-л.; маһынан тирээ = подпереть что-л. палкой; 2) прям., перен. угрожать, грозить; саанан тирээ = угрожать ружьём (в упор); тирээн туран сыыс = промахнуться, стреляя в упор; алдьархай тирээтэ грозит беда, нависла беда # тирээн турар сорук неотложная задача.

аат., эргэр. Улахан кыылы (ордук эһэни) бултуурга туттуллар уһун мас уктаах үҥүү (тимирэ сытыы уһуктаах, икки өттүнэн биилээх, төрдүнэн туорайдаах). ☉ Охотничье оружие (в основном на медведя) в виде обоюдоострого копья, насаженного на длинное древко, рогатина
Эһэни биһиги өбүгэлэрбит тайыынан өлөрөллөрө. Далан
Эһэни наар тайыыга түһэрэн бултуур идэлээх эбит. Болот Боотур
Мэндээрэр далайы Мэҥийэ харбыырыҥ Мин тайыым анныгар Мэлийдэ табакам! И. Чаҕылҕан
ср. др.-тюрк., тюрк. тайа ‘прислонять, ставить опору, подпирать’

туохт.
1. Тирэх, тирээбил буол. ☉ Поддерживать, помогать (физически). Икки өттүттэн өйөөн аҕаллылар. Ыарыһаҕы өйөөн туруор. Өйөөн түһэр
□ Оҕолор охто сытар киһини өйөөн туруора сатыыллар. Н. Якутскай
Арай биирдэ өйдөнөн кэлбитим: ийэм ытыы-ытыы өйөөн олордор эбит, балтым кыыс ылтаһын куруускаҕа уу аҕалан иһэрдэ сатыы турар. Эрилик Эристиин
Киириги өйөөн дьиэ иһигэр киирэллэр. С. Ефремов
2. Өй-санаа өттүнэн көмө буол, көмөлөс. ☉ Помочь, поддержать морально. Эдэр үлэһиттэри өйөө
□ — Ира, эн өйдүүргэр, миниистирдиин хайдах көрсүһүү тахсыбыт эбитий? — Иэччэхтээх
– Ол аата, Ыларов үҥсүүтүгэр өйүүр өрүттэрдээҕэ таайыллар. И. Федосеев
Сүөдээк аҕатын тылын өйөөтө. М. Доҕордуурап
Ракитин этэрээтигэр доброволецтар киириилэрэ дуона суох, онон тойонноотоххо нэһилиэнньэ үрүҥнэри өйөөбөтөх. П. Филиппов
ср. кирг. сүйө, ног. суье ‘прислонять, подпирать’

туохт.
1. Тугу эмэ сууллубатын, охтубатын диэн тирээбиллэ туруор. ☉ Ставить опору, подпорку для поддержки чего-л.
Лааһар сиҥнээри гыммыт оҕуруоту тирээбиллии сылдьара. Далан
Дьиэм сис өһүөтэ тостон эрэрин ким эрэ баҕана туруоран тирээбиллээбит. В. Протодьяконов
△ Тугу эмэ (хол., ааны) таһыттан баттатан кэбис. ☉ Подпирать что-л. (напр., дверь) снаружи чем-л.
Эмээхсини хотоҥҥо умса аста уонна ааны талкынан тирээбиллээтэ. И. Гоголев
2. көсп. Кимиэхэ эмэ тирэх, өйөбүл, көмө буол. ☉ Быть поддержкой, помощью, опорой для кого-л.
Умса түстэҕинэ кэтэҕиттэн тирээбиллиэхтээх уола Үрэн хоһуун Тоҥ Биистэртэн умсубута. Далан

туохт.
1. Тугу эмэ туохха эмэ даҕай, сыһыары тут, таарый. ☉ Прижать, приложить, приставить что-л. к чему-л.
Миша бэлэсипиэт үктэлигэр аҥаар атаҕын тирээтэ да, өҥдөҥөлүү сүүрбүтүнэн барда. Амма Аччыгыйа
Кыыс кыраабылын дьахтар тилэҕэр тирээбит. Софр. Данилов. [Кырдьаҕас киһи] Сир сүрэҕин тэбиитин истээри Спидолаҕа кулгааҕын тирээтэ. Доҕордоһуу т.
2. Кими эмэ тугунан эмэ (үксүгэр сэбинэн-сэбиргэлинэн) куттаан, кыҥаан тур. ☉ Запугивая, угрожая, наставлять что-л. (обычно какое-л. оружие) на кого-л., упереть что-л. концом в кого-л.
Дуолан Хара Анньыһар Боотуру охторор, үҥүүнэн тириир. И. Гоголев
Александр бэстилиэти ылан, Петяҕа уу дьулайга тирээтэ. М. Доҕордуурап
[Харабыл] саатын тирээбитинэн хаайыы аанын диэки барар. С. Ефремов
3. көсп. Ааҥнаа, суоһаа, ыган кэл (араас куттал, өлүү эбэтэр мүччүрүйбэт туох эмэ туһунан). ☉ Подойти вплотную, наступить, грозить (о неизбежной опасности, беде, смерти, о чём-л. неминуемом)
Болокко кыһалҕалаах түгэн тирээтэ. Н. Заболоцкай. Оо, хаһан эрэ тиһэх күн тирээн Олоҕум муҥунсорун умнабын!… И. Егоров
Ыһыы кэмэ субу тирээн кэлбитэ. А. Бэрияк
Миэхэ эксээмэннэр тирээбиттэрэ. ОТК
◊ Тирээн турар — хайаан да буолуохтаах, туолуохтаах, мүччүрүйбэт (хол., сорук, боппуруос). ☉ соотв. не терпящий отлагательства
Доҕордуулар тирээн турар сорук күчүмэҕэйин санаан, иккиэн чочумча саҥата суох олордулар. В. Протодьяконов
Эдэр прозаиктар ордук биһиги олохпут тирээн турар боппуруостарын туруорсарга хорсуннук ылсыбыттара. «ХС»
ср. кирг. тире, др.-тюрк. тирэ ‘подпирать’