Якутские буквы:

Якутский → Русский

тайыы

уст. старинная якутская рогатина; былыр эһэни тайыынан бултууллара в старину на медведя охотились с рогатиной.

өйөө-тайаа=

осторожно поддерживать; относиться бережно; оҕонньору өйөө-тайаа = поддержать старика.

Якутский → Якутский

тайыы

аат., эргэр. Улахан кыылы (ордук эһэни) бултуурга туттуллар уһун мас уктаах үҥүү (тимирэ сытыы уһуктаах, икки өттүнэн биилээх, төрдүнэн туорайдаах). Охотничье оружие (в основном на медведя) в виде обоюдоострого копья, насаженного на длинное древко, рогатина
Эһэни биһиги өбүгэлэрбит тайыынан өлөрөллөрө. Далан
Эһэни наар тайыыга түһэрэн бултуур идэлээх эбит. Болот Боотур
Мэндээрэр далайы Мэҥийэ харбыырыҥ Мин тайыым анныгар Мэлийдэ табакам! И. Чаҕылҕан
ср. др.-тюрк., тюрк. тайа ‘прислонять, ставить опору, подпирать’

байыы-тайыы

бай-тай диэнтэн хай
аата. Англия феодаллара байыытайыы атын ньымаларын көрдүүр буолбуттара. АЕВ ОҮИ
Бу ыал бэйэлэрэ бэрт иллээхтик, биир санаанан олороллор. Ол эрээри олохторун сыала барыта байыы-тайыы туһугар эрэ туһуланар. «Кыым»

өйүө-тайаа

аат. Уһун айаҥҥа, хоно сылдьан уһуннук үлэлииргэ илдьэ барар ас-үөл. Провизия (для дальней дороги, длительной работы на отдалённых участках)
Өйүөнү-тайааны, аһы-үөлү бүтүннүүтүн кини тутан, бас билбитэ. Күннүк Уурастыырап
Кириһээннээх оҕонньор өйүө-тайаа ылынан, икки ыҥыыр атынан Кириһээн дойдутун диэки салаллыбыттара. Д. Таас
Бэлэм турбут сааны-сэби, өйүөнү-тайааны иһирдьэ тамнаат, айаннааһын буолла. В. Титов

тайаа

I
туохт.
1. Киэҥ сири сабардаан, тэнийэ сыт; уһаан, салҕанан бара тур. Простираться, раскинуться; тянуться, уходить вдаль
Тоҕой Сэлэ сыһыыта харах ылбатынан, көстөөх сиринэн тайаан сытар. Л. Попов
Мин нэһилиэгим сүүрбэттэн тахса көһүнэн тайаан олорор киэҥ нэһилиэк этэ. И. Никифоров
Киэҥ туундара кубарыйа тэнийэр урсуна ырыых-ыраах тайыыр. А. Сыромятникова
2. Киэҥ сиринэн, ырааҕынан тэлэһийэ сырыт. Ездить, ходить, покрывая большие расстояния; доходить до отдалённых мест. Тоҕус уоммун тоҥхоччу туоламмын, Тайҕаны баһынан тайаан сылдьаммын Истибитим, көрбүтүм бэрт элбэх. Суорун Омоллоон
Тоҕо, киһи оҕото эрээри, …… киэҥ халлаан кэтит өрөһөтүттэн кэдэрги тайаан кэллиҥ? Эрилик Эристиин
[Артыыстар] оннооҕор Бодойбонон тайыыр сурахтаахтара. ДФС КК
3. көсп. Киэҥ эйгэни хабан күүскэ дьай, күүстээх киэҥ сабыдыаллаах буол. Покрывая обширное расстояние, иметь сильное влияние на население (напр., о радиовещании)
Быыпсай илиитэ-атаҕа ырааҕынан тайаан сытарын Кыыс Хотун дьэ билэн эрэр. А. Сыромятникова
Араадьыйа улахан күүстээх, хаһыаттааҕар төһө эмэ ордук киэҥник тайыыр. ДФС КК
Майгы-сигили нуормалаһа тайыыр сирдэрэ аһара киэҥ. ДИМ
II
туохт. Тирэн, тайан. Опираться обо что-л. Илиигин остуолга тайаама! ПЭК СЯЯ
Сахам сирэ — Россия уһуга: Илин-хоту эҥээринэн тайаата. Л. Попов
Дьиэлэр турбаларыттан тахсар маҥан халлааҥҥа буруолар тайаан, остуолба курдук хороспуттара. «ХС»
Иһинэн тайыыр муннук геом. — эргимтэ иһигэр оҥоһуллубут муннук. Вписанный угол
Иһинэн тайыыр муннук тирэнэр дугатын аҥаарынан кэмнэнэр. КАП Г
ср. др.-тюрк. тайа ‘прислонять, ставить опору’

Якутский → Английский

тайаа=

v. to prop, support, lean


Еще переводы:

тайыылаа=

тайыылаа= (Якутский → Русский)

уст. колоть, бить зверя тайыы .

пика

пика (Русский → Якутский)

I ж. (род копья) тайыы; # в пику кому-л. кыһытаары соруйан.

гарпун

гарпун (Русский → Якутский)

м. гарпун, тайыы (муора кыылын, балыгы быраҕан өлөрөр уһун быалаах үҥүү).

копье

копье (Русский → Якутский)

с. үҥүү, тайыы; охотничье копьё та- йыы; # копья ломать үҥүү-батас тосторунан мөккүс.

тайыылаа

тайыылаа (Якутский → Якутский)

туохт. Тайыынан анньан, өтөрү түһэрэн өлөр (эһэни). Охотиться, добывать медведя посредством тайыы (якутской рогатины)
[Аргунча] Үөрбэ үҥүүнэн тайыылаан, Үрүҥ эһэлэри бултаан, Тордох туттубут тириинэн — Туйгун эбит итиитинэн. В. Соловьёв. Үҥүүлэрин сулбурута тардан ылан, эһэни үс өттүттэн курдаттыы тайыылаабыттар. А. Кривошапкин (тылб.)
Уһуктааҕынан өтөрү түс. Колоть, тыкать острым колющим оружием
Мундербегы кэнниттэн тайыылаан истэҕинэ, ким эрэ бэйэтин урут тайыылаабыт быһыылаах. Эрилик Эристиин
Иннибэр эмискэ биир уһун хара дьирэс гына түстэ да, ыстыыгынан тайыылаан саайда. Кыл мүччү аһаран биэрдим. ВМП УСС

гарпунить

гарпунить (Русский → Якутский)

несов. кого-что гарпуннаа, тайыылаа, тайыынан өлөр.

загарпунивать

загарпунивать (Русский → Якутский)

несов., загарпунить сов. ко-го-что гарпуннаа, тайыылаа, тайыынан өлөр.

растянуть

растянуть (Русский → Якутский)

сов. что 1. ууннары тарт, тиир, киэптээ; растянуть кожу тириини тиир; растянуть туфли түүппүлэни киэптээ; 2. (натягиванием лишить упругости) ууннар; растянуть резину эрэһиинэни ууннар; 3. (повредить) ууннар; растянуть связки силгэ-ҕин ууннар; 4. (разостлать) тэлгээ, тэлгии бырах; растянуть холст холустаны тэлгии бырах; 5. (затянуть, продлить) уһат, сын-ньылыт; растянуть доклад дакылааккын уһат; растянуть удовольствие дуоһуйуугун уһат; 6. (расположить полосой, цепочкой) тиирэ тарт, тайыы тарт.

чордоо

чордоо (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тугу эмэ көрдөө, көрдөөн бул. Обшарить, обыскать, перерыть что-л. Уһун Өндүрэйдээх мас чордуу сыыры таҥнары түспүттэрэ. С. Тумат
Сэттэ уон-аҕыс уон килэмиэтирдээх сиринэн тайыы сылдьан, дьиэ истиэнэтэ буолар маһы чордоон-чордоон булабыт. ТССКС
Сорох сылгы, чугас хаһыыны чордоон бүтэрэн баран, ыраата кыайан барбакка ырыганныыр түбэлтэлээх. ҮБНьТ
2. Тугу эмэ олоччу эс, бүтэр. Уничтожать, истреблять что-л. Дьиэ эргиннээҕи оту-маһы бараан, чордоон бүтэрэн баран: «Дьэ, Бэргэн, ханна мас баарый, этэн кулу, ыйан кулу», — диэн киһини хаамтарбат …… үлүгэрдэр. Н. Босиков
Тахса-тахса чордуу турар буоламмыт, тулабытынааҕы тыабыт маһа биллэ убаата. Сэмээр Баһылай
Чугас эргин алаастарбытын барытын чордоон бүтэрдибит. «Кыым»

бигэтик

бигэтик (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Алдьаммат, төлөрүйбэт гына, бөҕөтүк. Крепко, прочно
Бигэтик иҥиннэр. — Былыргы булчут тайыытын угун сиргэ бигэтик тирээн баран, соруйан кыынньаан эһэҕэ кокуоска биэрэрэ. Далан
Силистэрин көмөтүнэн үүнээйи үйэтин тухары биир сиргэ бигэтик олорор. КВА Б
2. көсп. Мунааҕа суох, саарбаҕалаабакка, эрэбиллээхтик. Твердо, уверенно, убежденно
Кини бу саалаҕа өрүү буоларын курдук, бэйэтигэр эрэмньилээхтик, бигэтик сананан киирбитэ. Н. Лугинов
Эйигин сырдык, амарах айыылар биһиэхэ ыыппыттарын бигэтик итэҕэйэбит. Н. Габышев
Биһиги бигэтик билэбит Үүнэр күн, кэлэр кэм кэрэтин. Л. Попов