1) искание, поиск; сүтүк көрдөбүлэ поиски потерянного; 2) требование, требовательность; үлэҕэ үрдүк көрдөбүл высокие требования в работе; олох көрдөбүлэ требования жизни.

и. д. от харбыалаа = поиски кого-чего-л. ощупью, на ощупь; ощупывание кого-чего-л.

быстро кружиться, вертеться волчком; көрдөөн кулахачый= быстро носиться кругом в поисках чего-л.; эргийэн кулахачый= завертеться волчком.

и. д. от уурат = 1) прекращение, остановка чего-л.; көрдөөһүнү ууратыы прекращение поисков; 2) отстранение кого-л. от чего-л.; үлэттэн ууратыы отстранение от работы.

II несов., перерыть сов. что 1. (разрыть) дэлби хас; перерыть всё поле хонууну бүтүннүүтүн дэлби хас; 2. (разрыть поперёк) быһа хас; 3. разг. (в поисках чего-л.) түөрэ сүргэй.

м. 1. (поиски) көрдөөһүн, көрдөөн булуу; 2. юр. (дознание) булуу, силиэстийэлээн булуу; # уголовный розыск холуобунай ирдэбил (милиция буруйу оҥорооччулары арыйар, тутар аппарата).

рыться, копаться в чём-л., где-л.; устраивать беспорядок (обычное поисках чего-л.); дьааһыгы чүүччэй = рыться в ящике; бу оҕолор дьиэни дэлби чүүччэй-дилэр эти дети перевернули весь дом.

аат.
1. Туох, ким эмэ сүппүтүн була сатааһын, ирдээһин. ☉ Поиск, розыск кого-чего-л.
Дууһаны таах хаалларар сатамматын быһыытынан, Молоох Лөгүөнтэй кинээс, дьон тартаран, баҕадьы уларсан көрдөбүл тэрийдэ. Эрилик Эристиин
Итиччэ үп сүппүтүн кэннэ айдаан, көрдөбүл буолара чахчы. Д. Таас
Биир уочараттаах мээрэйдээһин саҕана туох эрэ дуона суох итэҕэстийэн, ыксабыл бөҕө буолла. Ол көрдөбүлүгэр сылдьан дьахтар, туохтан эрэ иҥнэн, атаҕын бүлгүрүтэн сытар. Н. Заболоцкай
2. Туох эмэ усулуобуйатыгар, ирдэбилигэр эппиэттээһин; ким эмэ наадыйыытыгар сөп түбэһии. ☉ Условие, обязательное для выполнения; требование
Бу үлэ, маҥнайгыттан быһаччы эттэххэ, ханнык да дипломнай үлэ көрдөбүлүгэр кыайан эппиэттээбэт. Н. Лугинов
Киһи үгүһү күүтэр киһититтэн көрдөбүлэ да үрдүк буолааччы. Софр. Данилов
Норуодунай тыйаатыр артыыһа бэйэтин идэтин үчүгэйдик баһылаабыт уонна киэҥ билиилээх-көрүүлээх киһинэн буолуохтаах. Ол эрээри, биһиги норуодунай тыйаатырдарбыт сорох артыыстара ити көрдөбүлгэ кыайан эппиэттээбэттэр. АҮ

1) прекращать, переставать делать что-л.; кэпсэтиини уурат = прекратить разговор, переговоры; үлэни уурат = прекратить работу; көрдүүрбүн ууратан эриим я отложу свой поиски до поры до времени; 2) освобождать, отстранять кого-л. от чего-л.; үлэттэн уурат = освободить от работы.

аат.
1. Булду хаар түспүтүн кэннэ суоллаан, батыһан бултааһын (ордук түүлээххэ бултааһыны этиллэр). ☉ Преследование зверя (обычно пушного) по первому осеннему снегу
Манан урут хайа эмэ булчут кылааннаах соноругар быһыта охсон ааһыталыыр буолуохтаах. П. Аввакумов
[Булчуттар] сонор саҥа суолугар туруннулар. «Кыым»
Имтеургин итинтэн кыһыҥҥы өттүгэр, булт соноругар наар тыа саҕалата көһө сырытта да, мэлийдэ. Тэки Одулок (тылб.)
△ Түүлээх булда, бултааһына. ☉ Промысел пушнины
Герой булчут бүгүн эмиэ сонорун сиригэр аттанна. «ХС»
2. көсп. Тугу эмэ дьаныһан көрдөөһүн, эккирэтиһии. ☉ Поиск чего-л., упорная погоня за чем-л.
Фёдор эмиэ аптаах тыл соноругар элбэх кумааҕыны марайдаабыта. «ХС»
Наадалаах кинигэ соноругар Москва, Ленинград, Казань куораттарга тиийэ сылдьыбытым. СОТТҮө
◊ Сонор хаар — күһүн түһэр маҥнайгы хаар (булду суоллуурга табыгастаах). ☉ Первый осенний снег (по к-рому удобно прослеживать зверя)
Солко маҥан өҥнөөх Сонор хаар Сотолорбут ортотунан Суулан түстэ. Саха нар. ыр. I
Сэмэн булчут киһи, сонор хаара түстэҕинэ тулуйуо-тэһийиэ суоҕа, бултуу барыан баҕарыаҕа. Н. Якутскай
Ити сэтинньи ый саҥатыгар этэ, Сонор хаара түһэн турара. И. Данилов
ср. кирг. сонор ‘пороша, тонкий слой снега’ каракалп. сонар ‘охота’, монг. сонор ‘слух’