возвращаться; дьиэҕэр төнүн = возвратиться домой; сир ортотуттан төнүн = возвратиться с полпути; кинилэр киэһэ төнүннүлэр они вернулись вечером.

в пути, в дороге; по пути, по дороге; аара тохтоо = остановиться по пути; аараттан төнүн = вернуться с полпути; аара ыал баар буолуо по дороге будет жильё # ыһыгын аара ыйаабыт киһи торопливый человек (букв. человек, оставивший свою провизию в пути).

сыһ.
1. Тиийиэхтээх сиргэ тиийбэккэ, баран иһэн, суолтан (хол., туораа, төнүн, холбос, бул). ☉ С пути, с полпути; с дороги, не окончив дорогу (напр., сворачивать, возвращаться, присоединяться и др.). Аараттан төнүн. Аараттан аргыстас
□ Кинилэргэ мин аараттан, ыал уһугунааҕы Саһыл нэһилиэгиттэн холбоспутум. Н. Заболоцкай
Тыый! Тыыннаах эбиккин дуу?! Аараттан киэпкэҕин булбут этилэр. Уонна өлөрбүттэр үһү диэбиттэрэ. П. Ойуунускай
Попов иһиллээн иһийэн сыппахтыы түһээт, саҥа ырыаҕа аараттан аргыстаһан, ыллаһан киҥинэйбитинэн барар. Амма Аччыгыйа
2
ааранан диэн курдук. Нохоо, Тойон Ньургун, Тохтоо, болҕой! Атын киһи иннигэр Аараттан кэлэн, тоҕо Бэрдимсийэн охсуһа тураҕын? ТТИГ КХКК
Алыс сүрэ бэрдиттэн, Айаҕалыы бара сатаан, Аараттан, бэл, биһиги Аһынныбыт кинини. Күннүк Уурастыырап
Арыт бэйэм да дьоммун Аараттан сэмэлиибин. Баал Хабырыыс

туохт. Илиигинэн эбэтэр тугунан эмэ кими-тугу эмэ охсоору гын. ☉ Замахиваться (напр., рукой, каким-л. предметом)
Мин сутурукпун болточчу тутаат, кини эбирдээх муннун дугдуруйдум. И. Гоголев
Эдьиийэ уолу, эбэтэ көрбөтүгэр, күрдьэҕинэн дугдуруйда. В. Гольдеров
«Бар, бар диибин сымала!» - харабыл саатынан дугдуруйда. А. Сыромятникова
♦ Дугдуруй да сутурҕаа (оҕус) - тугу эмэни ылынныҥ, саҕалаатыҥ да, тиһэҕэр тиийэ оҥорон, бүтэрэн кэбис. ☉ Не останавливаться на полпути, доводить начатое дело до конца (букв. замахнулся, так ударь)
Дугдуруй да сутурҕаа, кириитикэлии сорунан баран, улахантан кириитикэлиэххэ буоллаҕа. Далан
Академик ыарахан тиэмэ диэн сэрэппитэ. Дугдуруй да оҕус, ылыс да ыараханыттан кыһаныма. Н. Лугинов
[Федот:] Дугдуруй да сутурҕаа, үрдүк үөрэҕи ылан баран, дойдуга төннүөххэ наада. И. Федосеев

I
суорума (сор) суоллан (соруктан, оҥоһуулан) — быстах өлүүгэ өл, быстах үйэлэн. ☉ Умереть преждевременно, не своей смертью, погибнуть
Ньиэмэс буулдьатыттан эдэр сааһыгар суорума соруктаммыта. Софр. Данилов
Былыр былыргыттан кыһыл көмүс иннэ диэн төһөлөөх киһи суорума суолламмыта буолуой?! «ХС»
[Сусанна Павловна:] Төһөлөөх элбэх барахсаттар, тапталларыгар табыллыбакка, суорума суолламмыттара буолуой? «ХС»
ср. бур. зуурма, орд. дьуурма, халх. зуурм ‘полуготовый, недоделанный, на полпути; рано родившийся; выкидыш’
II
көр суорба
Утарыта уурталаабыт курдук, Суостуганнаах суорума таас оһохтоох эбит. Суорун Омоллоон
Үрэхтэри чаастатык туорааһын, суорума таастары кытта уһуннук хабырыйсыы дьону да сылатта, бульдозер да эмсэҕэлээтэ. «ХС»

туохт.
1. Тугу эмэ гынаргын уурат, уурай. ☉ Прекратить какое-л. действие, перестать делать что-л. [Ааҕа олорон, оҕолорго] Оксана тохтоон, кыайарынан быһааран биэртэлиирэ. Суорун Омоллоон
Тоттук тойтоон тойотторбут Тохтоон, тостон тураллар. Күннүк Уурастыырап
Туох буоллугут, дьонноор? Тохтооҥ! И. Гоголев
2. Айаннаан, баран иһэн, турунан кэбис; ханна, туохха эмэ кэлэн тур. ☉ Прервать движение в пути, остановиться
Сыарҕалаах ат тохтоото. Амма Аччыгыйа
Сеня, киин болуоссакка чугаһаан иһэн, тохтоон, умса көрөн турбахтаата. Н. Лугинов
Кыыс туһугар тиийэн баран, тохтоото. Т. Сметанин
△ Хантан эмэ ханна эмэ кэлэн, быстах олохсуй, олохто булун. ☉ Временно расположиться, поселиться где-л. по приезде куда-л., остановиться где-л. Сиидэрэп саҥардыы холбоспут ойоҕунуун …… оскуолаҕа тохтообуттар. Амма Аччыгыйа
Сэргэчээн, Торопууҥҥа тохтоотуҥ дуу? Болот Боотур
Билигин ити сиргэ куба тохтообот. АЛА КК
3. көсп. Оҥхой буолан баһыллан, олорон хаал (ууну этэргэ). ☉ Стоять (о воде в низинах)
Уу тохтообут сиригэр уу тохтуур, тыл хоммут сиригэр тыл хонор. М. Попов
Тырансыайаны уу тохтообот сиригэр, сыыр быарыгар туппуттара. САӨБ
4. көсп. Сүгүн-саҕын биир сиргэ (хол., дьиэҕэр) олорума, кэлэ-бара сырыт (буолб. ф-ҕа тут-лар). ☉ Не оставаться долго в каком-л. месте (напр., дома)
Дьиэтигэр тохтообот, хоммот буолбута ыраатта. А. Сыромятникова
5. көсп. Туох эмэ туһунан этэргэ болҕомтону туохха эмэ ордук хатаа, бэлиэтээ. ☉ Излагая, обсуждая что-л., задержаться, остановить внимание на чём-л. [Аркаадьый Миитэрэйэбис дакылаатыгар] агрохимическэй дьаһаллары олоххо киллэрэр наадалааҕын туһунан киэҥник тохтоото. М. Доҕордуурап. Бэйиэт мөкү быһыы элбэҕэр тохтуур. АЛА АҮө. Мин сүөһү аһылыгын баасатын туһунан боппуруоска тохтуохпун баҕарабын. ВБТ
♦ Кута-сүрэ тохтообот көр кут-сүр
[Боллоорутталаах дьиэлэрэ] хайдах эрэ киһи тэһийбэт, кута-сүрэ тохтообот тоҥуй дьиэтэ. Амма Аччыгыйа
[Бу оскуола алааһа] киһи кута-сүрэ тохтообот чуҥкук сирэ этэ. С. Никифоров
Биһиги биир иччитэх дэриэбинэҕэ, киһи кута-сүрэ төрүт тохтообот буолбут сиригэр, тиийэн кэлбиппит. ВА
Санаата тохтуур (хонор) көр санаа II. Чаһыы Ньукууһаҕа санаата тохтуур. М. Чооруоһап. Суол ортотугар тохтообут сөбүлээб. — тугу эрэ балайда оҥорон баран, салҕаабат, ситэрэн түмүктээбэт. ☉ Останавливаться на полпути
Киһи санаата, киһи ырата итинник суол ортотугар тохтоон хаалыа үһү дуо. В. Яковлев