1) жизнь без продления рода (бездетные); 2) безобразие || безобразный, плохой; туох дьаабытын оҥордуҥ? что за безобразие ты натворил?; дьаабы киһи безобразный, плохой человек; 3) в сочет. с отриц. ф. гл. бил = означает а) мера; рамки, границы чего-л.; илин-арҕаа дьаабытын билиминэ сылдьар ходит, как помешанный (букв. не различает, где восток, где запад); б) слишком, чересчур, очень; дьаабыта биллибэт киэҥ непомерно широкий, чересчур широкий.

1. булкуй диэнтэн атын. туһ. Кэннибинэн Кэхтиэм кэриэтин Сүнньүм үүттэниэ, Сүрэҕим булкуллуо. П. Ойуунускай
2. Өрө-таҥнары ытылын, долгуй (хол., убаҕаһы, күөл, өрүс уутун этэргэ); айманан атыттары кытта хардары-таары түһүс, хардары-таары бутулун. ☉ Перемешиваться, волноваться (напр., о жидкости, водоеме); смешиваться, перемешиваться друг с другом
   Байҕал уута бааллыран дьалкыйда, Муора уута булкуллан будулуйда. Саха фольк. Муҥутуур тииттэр Мунду балык Үтэһэтин курдук Булкуллан бардылар, Күтүр тииттэр Күөнэх үтэһэтин курдук Күөгэлдьийэн бардылар. Нор. ырыаһ. Оҕолорун оҕолоро Уҥа диэки итиннэ Оонньоон булкулла сылдьаллар. С. Васильев
   △ Атыттар быыстарыгар киирэн, туспа көстүбэт буол. ☉ Смешиваться с другими
   [Ойуунускай] бэйэтэ онтон кыбыстарга дылы гынар, биһиги ортобутугар булкуллан, харахха быраҕыллыбаттык туттан сылдьа сатыыр. Амма Аччыгыйа
   Киһитэ суох биир ат гусардар ортолоругар булкулунна. Л. Толстой (тылб.)
3. Туохха эмэ биһилин, умньан, төкүнүй. ☉ Пачкаться чем-л., валяться в чем-л.
   Бадарааҥҥа булкуллар да, баһаарга сыаналаах баар үһү (тааб.: сибиинньэ). Ыаллыылар оҕолорун: «Сыыскабуорга булкуллан сырыттыннар. Улааттахтарына бэйэлэрэ сыыстарын-буордарын тэбэнэн дьон буолуохтара» — диэн үгэһинэн иитэллэрэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
   [Аркаша:] Тоҕо итинник үтүөкэн бэйэлээх кыысчаан манна биһиги хотоммутугар булкулла сылдьара буолуой? С. Ефремов
4. Мээнэ уларытыыттан-тэлэритииттэн сөптөөх сүрүҥҥүн, сааскын сүтэр, бутулун. ☉ В результате изменений терять свой определенный порядок или основной смысл, становиться путаным, запутываться. Силлиэ-халарык ытылыннын, Земпредел таҥнары булкулуннун!С. Васильев
5. Тугу эмэ сатаан өйдөөбөккө, быһаарбакка мунаар, бутулун. ☉ Сбиваться с толку в чем-л., в понимании чего-л. или сомневаться в принятии какого-л. решения
   Менделеевпыт таблицатыгар тиийдэхпитинэ букатын булкуллан хаалабыт. С. Федотов
   Саараан турда, хайа да диэки барыан булбакка булкулунна. М. Доҕордуурап
   Баанньа иһигэр ити курдук аймана, булкулла олорорун кылааска ким да үөмтэлээбэтэх. Н. Кондаков
   Тутуу салалтата туох да быһаарыылаах дьаһалы ылыаҕын булбакка, булкулла, ыгылыйа олорбут. В. Яковлев
   △ Түөһэйэн эбэтэр өйгүнэн ыалдьан, тугу да дьиҥнээхтик таба өйдөөбөт буол. ☉ Быть не в состоянии воспринимать окружающее адекватно, будучи в старческом слабоумии или в помешательстве
   «Ээ, улаханнык булкуллубут сордоох», — диэтэ Миитэрэй оҕонньор. Аҕабыыт өйүнэн булкуллубутун бары билбиттэрэ. Эрилик Эристиин
   △ көсп., кэпс. Түөһэйбит эбэтэр өйүнэн ыалдьыбыт киһи курдук тыллас, быһыылан. ☉ Рассуждать, поступать как выживший из ума, как помешанный
   Киил оҕонньор букатын булкуллубут муҥнаах. Кырдьаҕас киһиттэн түктэри майгылаах, наһаа кырыктаах, аны үгэтэ-хоһооно, эҕэтэ суох сүгүн кэпсээбэт. Н. Лугинов