несов. 1. (помещаться на небольшом пространстве) чөкөйөн олор, симилин, кыбылын; на пригорке ютилась деревня хайа тэллэҕэр дэриэбинэ кыбыллан олороро; 2. (иметь убежище) бүк, хорҕой, дугуйдан.

туохт. Аһара уһун, улахан буолан, туох эмэ иһигэр эрэйинэн бат. ☉ С трудом, едва помещаться в чём-л., упираться во что-л. (будучи чрезмерно длинным или высоким)
Мас тургуллуу турар. ПЭК СЯЯ
[Ньырбачааннаах] кыракый балаҕаннарын тургуллаан, убайдара Тыгын киирэн турара. Далан
Онно, акыйаан уутугар, Туора тургуллуу сытар [Улахан киитбалык]. П. Ершов (тылб.)

несов. 1. (получать средства для жизни, деятельности) иитиллэн олор, аһаан олор; 2. (сохраняться, поддерживаться) тутулун; это дело содержится в секрете ити дьыала кистэлэҥҥэ тутуллар; 3. (находиться, помещаться, храниться) тутулун, хараллан тур; в конюшне содержалось до сорока ло- шадей көнньүүһүнэҕэ түөрт уоҥҥа тиийэ ат тутуллара; 4. (быть заключённым) тутулун, хаайылын; содержаться в тюрьме түрмэҕэ тутулун; 5. (входить в состав чего-л.) баар буол; в овощах содержатся витамины оҕоруот астарыгар витаминнар бааллар.

I 1) гнать, выгонять; отказывать в чём-л.; батан таһаар = выгнать; батан ыыт = отказать; 2) преследовать, идти по следу; батан ис = преследовать; суолун бат = идти по следам.
II 1) умещаться, помещаться, входить; бу кинигэлэр дьааһыкка баппаттар эти книги не умещаются в ящик; 2)перен. уживаться; кини хайа да сиргэ баппат он нигде не уживается.
III походить, быть похожим; мин кинини баппыппын я похож на него.

несов. 1. тур; стоять у окна түннүк аттыгар тур; 2. (выполнять работу и т. п.) тур; стоять в карауле харабылга тур; стоять в обороне оборонаҕа тур; 3. за кого-что, перен. (отстаивать кого-что-л.) тур; стоять за народ норуот ипин тур; стоять за мир эйэ ипин тур; 4. (располагаться) тохтоо, тохтоон олор; стоять лагерем лааҕырынан тохтоон олор; 5. (помещаться где-л. в вертикальном положении) тур; цветы стоят в вазе сибэккилэр вазаҕа тураллар; 6. (быть, находиться, располагаться) тур; дом стоял на берегу дьиэ кытылга турара; 7. перен. (иметься в уме, в памяти) баар буол; 8. перен. (занимать какое-л. место) тур; на первом плане у меня стоит учёба миэхэ үөрэҕим маҥнайгы миэстэҕэ турар; 9. на чём (быть установленным, отмеченным) тур, уурулун, баттан; на бумаге стоит печать кумааҕыга бэчээт баттаммыт; 10. (держаться, иметься) тур, буолан тур; стоит жара куйаас буолан турар; стояло лето сайын турбута; 11. (не действовать) тур, тохтоо; часы стоят чаһы тохтообут; 12. стой!, стойте! повел, тохтоо!, тохтооҥ!; # стоять на карте (или на кону) улахан кутталга тур (улахан кутталлаах балаһыанньаҕа киир); стоять на реальной (или твёрдой) почве бэйэҥ дьыалаҕар эрэллээх буол; стоять у власти государствоны салай, салалтаҕа олор; стоять у ворот субу кэл, ыган кэл.

I
туохт.
1. Туохха да иҥнибэккэ бүтүннүү киир, сөп буол. ☉ Умещаться, помещаться в чем-л.
Ураһабыт кырата бэрт буолан, аҥарбыт эрэ батта. А. Софронов
Боолдьох бүрүөһүннээх аан тиэрэ баран хааларын кытта ааҥҥа дьон баппакка, кырыы-кырыыларынан симсэн турдулар. Эрилик Эристиин
2. көсп. Дьону кытта табыс, эйэлээх буол (үксүн буолб. ф-ҕа тут-лар). ☉ Уживаться, ладить с людьми (преимущественно употр. в отриц. ф.)
Маппыр реальнай училищеҕа сүгүн үөрэммэккэ, батан сылдьыбакка, училищеттан үүрүллүбүтэ. Л. Попов
Уолбутун хайдах эрэ гыныах, манна батан сатаан сылдьарыттан ааста. Далан
Дима баппат, өһөс-чоҕой киһинэн аатыра сырыттаҕа ити дии. С. Никифоров
II
туохт.
1. Тугу эмэ (хол., суолу, үрэҕи уо. д. а.) батыс, батыһа бар. ☉ Следовать за чем-л., идти вдоль чего-л.
Сүтэрэн кэбиһэ-кэбиһэ, бэрт эрэйинэн ирдээн, аттар суолларын баттылар. Болот Боотур
Баччаҕа үрэҕи батан сордоҥ бэркэ тахсааччы. И. Гоголев
Биһиги кыараҕас үрүйэни батан, Чыыстайы арыый аҕай таҥнары түһэн дьүккүтэ турбуппут. Н. Заболоцкай
2. Тугу эмэ анаан-минээн көрдөөн кэрийэ бар. ☉ В поисках чего-л. следовать за чем-л. [Өксүүнньэ:] Чэ, сөп, ынахтар тэллэйи бата сырыттахтара. Күндэ
Чубуку аһылыктаах сири батар. И. Гоголев
Арыт дьиҥ француз сиэринэн, Бардары, кафены батабын. С. Данилов
III
туохт., кэпс. Көрдөһүүнү ылыныма, аккаастаан кэбис. ☉ Отвергать просьбу, не соглашаться, отказать
Үнүр Ааныс сиилэс кирилиэһин абырахтыы түһэн кулу, абыраа диэбитин, кыккыраччы батан кэбиспитим. Н. Заболоцкай
Чэ, ол да буоллар батан кэбиһиэм дуо, эдэр быраатым хайдах киһитин билэ таарыйа тустан көрүөм буоллаҕа. «Чолбон»
IV
туохт. Хаан урууларгыттан кимиэхэ эрэ тугунан эмэ маарынныыр буол. ☉ Походить на кого-л. из родственников
Ийэтин баппыт. Эһэтин баппыт. — Эн дьэбир да киһигин: кими батан итиччэ кытаанаҕыҥ эбитэй. Н. Лугинов
Аҕаҕын баппатах эрдьигэн эбиккин. Кэпсээннэр
V
туохт. Сап, буоһат (атыыр оҕуска, атыыр сылгыга сыһыаннаах). ☉ Спариваться, осуществить случку (о жеребце или быке)
Ынаҕы батан көрбөтөх, Тутум атахтаах, Туора муостаах Луобээгэй оҕустаах. П. Ойуунускай