с криком погонять, понукать рогатый скот; дьахталлар һайдыыр саҥалара иһиллэрэ было слышно, как женщины погоняют скот.

с криком погонять, понукать лошадей; һаттаан-һайдаан көһөн иһэллэр они кочуют, шумно перегоняя лошадей и рогатый скот.

несов. кого 1. (понукать) үүрэн ис; 2. перен. разг. (торопить) тиэтэт, ыгылыт. погоревать сов. курутуйан ыл, санаарҕаан ыл, аһыйан аһар.

туохт. Күрэй маһынан табаны салай. ☉ Понукать оленей хореем
Кыысчаан табаларын көлүйэ охсор уонна бэриэччитин күрэйдээн айанныырга соруйар. «Кыым»

туохт. Сылгыны, сүөһүнү үүрэргэр, сырыытын түргэтэтэргэр «һат» диэн саҥата таһаар, хаһыытаа. ☉ Криком погонять скот, понукать лошадей
Туорай тураҕас аттаах Тойон Ньургун бухатыыр обургу Охсуһуулаах буолак диэки Ойуһар кыыл курдук Һаттыы турбута үһү. ТТИГ КХКК
Миэлиҥсэҕэ дьон бурдук тартаран, аты-оҕуһу һаттаан-һайдаан ахан эрэллэр. А. Сыромятникова
[Уйбаачаан] муоһаны ат айаҕар бэрт дьоҕустук биллэрдии тутаат һаттаата, ата кэннин хайыһа-хайыһа иҥэрсийдэ. Дьүөгэ Ааныстыырап

туохт.
1. Ураҕаһынан охсуолаан үүр, кыйдаа. ☉ Гнать, понукать, ударяя шестом, палкой
[Эһэ] үлтү ураҕастаан, кус оҕолорун хонууга үүрэн таһааран баран, көҥүл харбаталыыр. Амма Аччыгыйа
Тыатааҕы куһу киһи курдук ураҕастаан ылан сиир. «ХС»
2. Сыарҕаҕа ураҕас оҥорон биэр. ☉ Делать оглобли для саней, снабжать оглоблей. Сыарҕатын ураҕастаан кэбиспит

туохт.
1. Кими эмэ тэптэрэн биэр, көҕүлээ (үксүгэр охсуһууга, этиһиигэ, мөккүөргэ); кимиэхэ эмэ утары туруоран иирсээни тэрий. ☉ Подстрекать, подзадоривать; настроить против кого-л.
Акаарыны киксэрдэххэ өлөрүө да буоллаҕа дии. Амма Аччыгыйа
Ойуумсуйар иирээки киксэрдэҕин ахсын хабарҕаларыгар түсүһэр дьон ити төһө өргө иллэстилэр? Н. Лугинов
Саала иһиттэн Ыстапааны киксэрэр саҥалар онтон-мантан иһилиннилэр. И. Федосеев
2. Көлө айанын саҥаҕынан түргэтэтэн биэр, тиэтэт. ☉ Понукать, погонять
«Кытаат! Түһэн биэр!» — аппын киксэрэн туох баарбынан үөгүлүүбүн да, саҥам иһиллибэт курдук. И. Семенов. Пураама …… ньуоҕутун эһэ охсон ылаат, табаларын киксэрэн үөгүлээт, наартатыгар лап гына олорунан кэбистэ. С. Курилов (тылб.)
△ Ыты киһиэхэ эбэтэр кыылга, көтөргө түһэр курдук соруй, көҕүт. ☉ Науськивать, натравливать собак на кого-л.
Бөтөһү киксэриэх эрэ кэрэх — оннооҕор эһэни көмүллүүр ыт Хасхаан эрэйдээҕи тулутуо дуо? Далан
[Булчуттар] маҥан ыты уһун быаҕа баайаллар, ол кэннэ хаастарга киксэрэллэр. И. Федосеев
Кэмниэ-кэнэҕэс ытын дьэ сүөрэн киксэрэ-киксэрэ саарба куоппут сирин диэки тэбиннэ. Сэмээр Баһылай
3. түөлбэ. Уоту күөдьүт, уокка маста бырах. ☉ Раздуть огонь, поддать жару
Тукаам, Баһылаай, оҕонньор сотору кэлиэҕэ, оһох төрдүттэн хардаҕаста ылан уоккун киксэрэн биэр. Айталын
△ Кымыһы көөнньөр, аһыт. ☉ Заквасить, заводить кумыс
[Маҥан илгэни] Сөҥ сүөгэй аннын уутунан Кимиэлинэн киксэрэн, Ала ынах араҕас арыытынан Амтанын тупсарбыта. Саха нар. ыр. II