частица, выражает восхищение, изумление: оччоҕо куттаммыппын эриэхсит ! как я тогда испугался, просто ужас!; сайыҥҥы айылҕа үчүгэйин эриэхсит ! как хороша летняя природа— красота и только!; суруйара түргэнин эриэхсит ! как быстро он пишет, просто поразительно!

I 1) стадо; табун, косяк; стая; рой; үөр таба стадо оленей; атыыр үөрэ косяк лошадей; үөр туруйа стая журавлей; үөр бөрө стая волков; бырдах үөрэ комариный рой; балык үөрэ косяк рыб; 2) член, особь (стада, табуна, косяка, стаи); атыыр тоҕус үөрэ жеребец с девятью кобылами; 3) перен. орда, банда; клика; өстөөх үөрэ вражья орда.
II миф. ёр (1) злой дух; 2) душа покойника); үөр буол = превратиться в ёра # тыыннаах үөрэ он поразительно похож на родителя или родственника.

сыһ. Киһи сөҕүөн курдук далааһыннаахтык, уһулуччутук. ☉ Удивительно, поразительно, впечатляюще
Тыйыс үйэм, барҕардыҥ эн, сөҕүмэрдик, күлүмэхтик. И. Гоголев
Норуот хаһаайыстыбата сатарыйдаҕына харчы сыаната сөҕүмэрдик түһэр. ФЕВ КК
Тылламмыт оҕо сайдыыта сөҕүмэрдик күүһүрэр. ОАП ИиЭУО

даҕ., күүһ.-поэт. ф. Олус эриэккэс, сиэдэрэй, дьиктилээхэй. ☉ Поразительный, чудесный, восхитительный
Эдэр сааһым эргийдэр Эриэккэстэй буолуо этэ. М. Доҕордуурап
Күөрэгэй чыычааҕым Эриэккэстэй ырыатынан Эҕэрдэлии көрүстэ. И. Баишев
Этэ-этэ күлсэн барар Эриэккэстэй кэмнэр бааллар. «Кыым»

даҕ. Киһи сөҕүөн-махтайыан курдук, дьиктилээхэй. ☉ Удивительный, поразительный, впечатляющий
Оччотооҕу оҕонньоттор дьиппиниһэн дьон да дьон. Ууһунааҕар ойууна сөҕүмэр, ойуунунааҕар ууһа саллымар. Н. Босиков
Сири-сибиири сөҕүмэр халыҥ, кэлим хаар ыга түһэн кэбиспитэ. В. Яковлев
Бу түөрт уон сыл устатыгар биһиги дойдубутугар сөҕүмэр кыайыылар ситиһилиннилэр. «Кыым»

даҕ., поэт. Киһи сөҕүөн курдук кэрэ үчүгэй, бэртээхэй (дьикти диэн тылы күүһүрдэн биэрэр). ☉ Поразительный, чудесный, восхитительный (бо `льшая степень проявления признака по сравнению с дьикти)
Ити дьиктилээхэй хоһоон сытыы кылыс, өргөстөөх үҥүү курдук тыллара кини түөһүттэн бэйэлэрэ төлүтэ көтөн тахсарга дылылар. Софр. Данилов
Оҕолор Бүлүү өрүс дьиктилээхэй кэрэ көрүҥнэрин, саҥата суох астына одуулаһан иһэллэр. И. Данилов
Ити дьиктилээхэй бальзам хайдах курдук күүскэ тыынар тыыннаахха дьайарын илэ хараҕынан көрбүт эрэ киһи толору өйдүөн сөп. Г. Угаров

даҕ., поэт.
1. Үчүгэй, олус бэрт. ☉ Прекрасный, чудесный, дивный
Утатан-утатан бараммын Уот куйааска кымыһы Биир тыынынан иһэрим Минньигэһэ дьиктикэйин! В. Миронов
Бэйэтэ хаамар от охсор, Бэттиэмэни хотор Маннык массыына Баар буолар диэн Баҕарар да этибит, Дьэ кэллиҥ Дьиктикэйдээх массыынабыт. К. Туйаарыскай
Кини [В. Маяковскай] айбыт дьиктикэйдээх хоһоонноро уонна поэмалара өссө ордук киэркэйэн иһэллэр. В. Маяковскай (тылб.)
2. Киһини дьиктиргэтэр, дьиибэргэтэр. ☉ Вызывающий удивление, необычный, поразительный. «Дьиктикэйин көр!»- диэтэ Дьиибэргээбит оҕонньор. Онуохаҕа уол эттэ: «Артыал саҥа олоҕор Сарсын көһөбүт бүттүүн. Былыргыны өйдөтөр Былаҕайдаах өтөхтүүн Бырастыылас, оҕонньор!» Эллэй

1. даҕ.
2. Туох эрэ туспалаах, уратылаах, атыннаах, уһулуччулаах (киһи урут көрбөтөх-истибэтэх, үөйбэтэх). ☉ Необычный, необыкновенный, исключительный, оригинальный (ранее невиданный, неслыханный)
   Сорох ардыгар [Кулаковскай] туох эмэ дьикти садаачалары таайтаран, биһиги актыыбынаспытын эмиэ бэркэ көтөҕөрө. Суорун Омоллоон
   Дьэ ити дьикти [түһэн баран эстибэт] буомбалар быыстарынан биһиги чаастарбыт өстөөх кэтэҕэр ааспыттар. Т. Сметанин
   Киэҥ сирдэртэн кэлэр араас дьикти сонуҥҥа, аллаах ат сэлиитинэн тилийэ сүүрэр дьиэ таһынааҕы сээкэй сурахха-садьыкка даҕаны ким баҕарар утаппыт курдук наадыйааччы. У. Нуолур
3. Олус кэрэ, олус үчүгэй. ☉ Чудный, чудесный, прекрасный, отличный
   Оо, дьэ, кэпсиэхтэн кэрэ, этиэхтэн дьикти айылҕа ийэ барахсан олус да силигилээбит! П. Ойуунускай
   Ол эрээри сайын Чурапчыга сылдьыбыта Сережаҕа билигин кэрэ түүл курдук дьикти өйдөбүл буолан кэлэ турар. Н. Лугинов
   Кини [Ойуунускай] саҕа иһиттэн дьикти кэрэ музыкальнай хоһоонноох поэт сахаҕа баарын мин билбэппин. Суорун Омоллоон
   Тэлгэһэ эҥин дьикти сибэккинэн көбүөрдүү симэммит. С. Васильев
4. Олус, сүрдээх, сөҕүмэр (быһаарар тылын күүһүрдэн биэрэр). ☉ Удивительный, изумительный, поразительный (усиливает знач. определяемого слова)
   Бүгүн тымныыта дьэ дьикти.  Бүөккэ уол санаатын кытаанаҕа, саҥатын эрчимэ дьикти. А. Сыромятникова
   Баһылайым эмиэ баар. Сэгэйбитэ-ходьойбута диэн дьикти. «ХС»
5. Киһини дьиибэргэтэр, өйдөммөт, муодалаах. ☉ Странный, чудный, непонятный
   Мин санаабар, бииргэ айаннаан барбыт дьонун кытта уҥуор туораабатаҕа дьикти. А. Сыромятникова
   Кууһума тус бэйэтин олоҕо ити кэпсээбит кэпсээниттэн итэҕэһэ суох дьикти эбит. Н. Павлов
6. аат суолт.
7. Киһи сөҕөр-махтайар, сонургуур түбэлтэтэ; киһи үөйбэтэх суола. ☉ Что-л. необычное, необыкновенное, оригинальное
   Саха сирин бастакы дьиктитэ - алмаас, оттон иккис дьиктитэ - ГЭС. Суорун Омоллоон
   Өй, үлэ күүһүнэн Өссө дьиктини айыахпыт, Үөрэх, билии күлүүһүнэн Өлбөт мэҥэни аһыахпыт! Күннүк Уурастыырап
   Биитэр, аҕыйах үһү дуо - оҕо эрдэҕиттэн улаатыар диэри туох эмэ кэрэни, дьиктини айарга, суруйарга дьулуспут? С. Федотов
8. Туох эмэ олус үчүгэй, кэрэ. ☉ Что-л. прекрасное, поразительное
   Ол киһи бу сиргэ үктэммит Бардамнык байаары, Былыргы оҥоһук дьиктитин Уораары, талаары. С. Данилов
   Маша айылҕа араас дьиктилэрин, саҥа көрбүт курдук, кэрэхсээн одуулаата. М. Доҕордуурап
   Тыаҕа таҕыс, ходуһаҕа киир - барыта биир дэхси кэрэ, барыта биир дэхси дьикти. А. Бэрияк
9. Айылҕа биллибэт, өйдөммөт көстүүтэ, киһи бэйэтэ өйүгэр-санаатыгар оҥорон итэҕэйэр туга эмэ (хол., абааһы, таҥара, өлбөт мэҥэ уута о. д. а.). ☉ Что-л. сверхъестественное, непонятное, необъяснимое (явление, сила, во что люди верят, напр., бог, черт, живая вода ит.п.)
   Мин өрүү көрдүүбүн дьиктини, Ол оннук буоллаҕа оҥоһуум, туох билиэй өлбөт да мэҥэни Көрдөөммүн, мин баҕар, булуоҕум. И. Гоголев
   Кумахха эбэтэр күөллэргэ Сытабыт биһиги булчуттар. Күһүҥҥү хараҥа түүннэргэ Дьиктилэр көстөр курдуктар. И. Эртюков
   Материализм дьиҥ баары, үөрүйэҕинэн уонна науканан бигэргэтиллэри эрэ билинэр, ол-бу дьиктилэри, абааһылары, айыылары билиммэт. ДИМ
   п.-монг. дьигтэй