сумка; тирии суумка кожаная сумка; почтальон суумката сумка почтальона; ас атыылаһар суумка хозяйственная сумка.

сүк диэнтэн холб. туһ. Бу кыыһы кытта бииргэ олорон дьолу-соргуну, сору-муҥу сүксүөхпүт диэн санаа суох буолла. П. Ойуунускай
Аҕалаах эһэлэрэ көлүйэлэр билиилэригэр ииппит тиргэлэрин, ойуурдар быыстарыгар ииппит туһахтарын кинилэр, ол курдук сиэттиһэ, сүксэ сылдьан көрөллөр. Амма Аччыгыйа
Ол суруктар үөрүүлэрин-өрөгөйдөрүн эбэтэр ыар тыыннарын почтальон санныгар сүксэр. И. Федосеев

тас I диэнтэн х-ччы аата
Ханнык эмэ балбаах таһааччы моролуйбут уолга эргэ тахсаахтыаҥ. М. Доҕордуурап
Ас таһааччы Бүөтүр оҕонньор биһигини бөһүөлэги кытары сибээстиир. В. Гаврильева
◊ Сурук (буоста) таһааччы — аадырыстарынан буостаны таһар буоста үлэһитэ. ☉ Почтальон
Буоста таһааччы кыра уҥуохтаах кырдьаҕас дьахтар. В. Яковлев
Улахан баҕайы таҥас суумкалаах сурук таһааччы тиэтэйэн-саарайан иһэр. Д. Таас
Сурук таһааччы эмиэ элбэх бакыаты аҕалан туттаран кэбистэ. «ЭК»

аат. Хортууска (хол., байыаннайга) анньыллар анал тимир бэлиэ; анал тигиилээх, тимир бэлиэлээх хортуус (хол., байыаннай). ☉ Кокарда; фуражка с кокардой
Эппилиэттээх элбээтэ, хахаардалаах халыҥаата, куортуктаах куодарыста, мэтээллээх мөтөлдьүстэ. Болот Боотур
Оҕолор харахпыт хахаардалаах бэргэһэлээх хас да байыаннайга хатаммыта. В. Иванов
[Сахаяна] почтальоннар килбэҥнэс тимэхтэрдээх мундирдарыгар, хахаардаларыгар ымсыырбыта. Тулхадыйбат д. Уолаттар Валерийга аҕата бэлэхтээбит речник хахаардалаах фуражкатын ымсыыра көрбүттэрэ. ВВ ЫСЫ

1. дьылыгыраа диэн курдук. Кини хараҕар дьылыгырайбыт көнө мастардаах лиҥкинэс тыа мэктиэтигэр субу көстөргө дылы гыммыта. И. Федосеев
   Ира - ийэтин саҕа, дылыгырайбыт көнө уҥуохтаах, ып-ыраас хааннаах …… тып курдук номоҕон кыыс. П. Аввакумов
2. Түргэнник, чэпчэкитик, дьулуруччу хаамп (көнө уҥуохтаах, намчы быһыылаах-таһаалаах киһи туһунан). ☉ Ходить, двигаться, проворно, быстро, грациозно, легко перебирая ногами (о стройном худощавом человеке)
   Почтальон кыыс дьылыгырайан киирэн уһун синньигэс кэмбиэри сопхуос дириэктэрэ П.И. Павловка туттаран кэбистэ. АНТ ДьҮС
3. Түргэнник сүүрүгүр (биир тэҥ кыракый долгуннанан). ☉ Протекать (стремительно), течь, покрываясь мелкими волнами
   Аатырар-сураҕырар Амма эбэ бу бааһыналарга кырыйыы кыбытык буолан, көстө-сүтэ дьылыгырайан ааһар. С. Федотов
   Ону ортотунан тардыы көмүс Таатта үрэх дьылыгырайан ааһар. «Кыым»

аат.
1. Кимиэхэ эмэ тугу эмэ иһитиннэрэр, кэпсиир ис хоһоонноох кумааҕыга суруллубут суруйуу. ☉ Текст, написанный на бумаге, письмо
Эһигиттэн икки суругу туттум буолан баран, тута эппиэттиир түгэн суоҕа. Н. Лугинов
[Варвара:] Убайыҥ эйиэхэ сурук ыыппыт. Ити остуолга сытар. С. Ефремов
Киниттэн сурук кэлбитэ аҕыйах хонно. Дьүөгэ Ааныстыырап
2. Сатаан суруйар буолуу, суруйуу үөрүйэҕэ. ☉ Умение писать, навыки письма, грамота
Саха ыччата бэрт уһун кэмҥэ бу букубаарынан сурукка үөрэммитэ. Суорун Омоллоон
[Өрүүскэ:] Оҕонньор кыыһыгар Маайыска сурукка үөрэттэрэр эбит. Күндэ
Сол күнтэн эһэбин сурукка үөрэтэн эрэбин. Т. Сметанин
3. Анал бэлиэлэри (хол., буукубаны) туттан суруйуу. ☉ Система графических знаков, употребляемых для письма, письменность
Былыр норуот суруга суох эрдэҕинэ үөскээннэр, бу кэпсээннэр норуот тыыннаах летопиһын курдук буолбуттар. Саха фольк. Саха дьоно Бётлингк алпаабытынан бэйэ-бэйэлэрин кытта суруйсаллара. Итинэн сахалыы сурук 1851 сылтан ыла тэнийэн барбыта. ЧМА СТСАКҮө
[С.А. Новгородов] үөрэнэр кэмигэр саха тылын анаан үөрэппитэ, фольклору хомуйбута уонна саха суругун олохтообута. ЧМА СТСАКҮө
◊ Кэриэс сурук — киһи өлбүтүн кэннэ хаалар нэһилиэстибэтин хайдах дьаһайар туһунан эбэтэр уопсайынан хаалааччыларга, кэлэр көлүөнэҕэ туһуламмыт суругунан дьаһала, кэс тыла. ☉ Письменное завещание
Кини кэриэс суругар хоруйдаан ырыа суруйбутум. П. Ойуунускай
Кини ытыллыан иннинээҕи кэриэс суругун …… саха ыччаттара үгүс түмсүүлэргэ харахтарыттан уу-хаар баһан, ытаһа-ытаһа, биирдэ эрэ аахпатахтара. И. Федосеев
Хаҥалас нэһилиэгин олохтооҕо «кэргэнигэр уонна оҕолоругар кэриэс сурук» хаалларбыт эбит. «ХС»
Махтал сурук көр махтал. Дуомуна үөрүөн иһин, [уола] бырааһынньыкка махтал сурук тутааччы. А. Сыромятникова. Сурук бэлиэтэ тыл үөр. — этиини эбэтэр этии иһигэр тыллар икки ардыларыгар тохтобулу арааран бэлиэтиир анал бэлиэ (туочука, соппутуой, икки туочука о. д. а.). ☉ Знак препинания
Этии бүттэҕин аайы сурук бэлиэтэ туран иһэр. ЕНВ СТ
Этии кэнниттэн ханнык сурук бэлиэтэ турбутун өйдөөн көрүҥ. КИИ СТ-2. Сурук остуола — олорон үлэлииргэ, суруксуттуурга аналлаах остуол. ☉ Письменный стол
Күөх сукуна сабыылаах сурук остуолун иннигэр тойон дьыала көрө олорор. А. Софронов
Биир биллиилээх учуонай дьиэтигэр сурук остуолуттан уонна олорор олоппоһуттан ураты туттар сэбэ туга да суох эбит. Н. Лугинов
Ыйытыыта суох сурук остуолун аттыгар турар олоппоско лах гына олордо. Н. Абыйчанин. Сурук таһааччы эргэр., кэпс. — буоста таһааччы. ☉ Почтальон, письмоносец
Улахан баҕайы таҥас суумкалаах, сурук таһааччы тиэтэйэн-саарайан иһэр. Д. Таас
Үнүрүүн сурук таһааччыттан Үҥэн-сүктэн көрдөһөн …… Хобороос эбэҕэ кэлбит Хара суругу ылтым. И. Егоров. Сурук үлэтэ кэпс., хом. суолт. — хонтуораҕа олорон үксүн кумааҕы, сурук үлэтин толорор үлэ. ☉ Конторская, сидячая работа
Старательскай бириискэҕэ сурук үлэтигэр үлэлээбитим. Эрилик Эристиин
Дмитрий уон кылааһы бүтэрэн баран, оройуоҥҥа сурук үлэтигэр киирбитэ. М. Попов. Хара сурук кэпс. — сэриигэ сылдьар буойун өлбүтүн туһунан биллэрэр сурук. ☉ Похоронная (извещение)
Кийиитим, уолум хара суруга кэлбитин кэннэ икки сыл кэриҥэ олорон баран, атын киһиэхэ кэргэн тахсыбыта. С. Никифоров
«Аҕам сэриигэ өлбүт, хара суруга кэллэ», — уонна үс муннуктуу тутуллубут саллаат хара суругун тырыттыбыт ыстаанын сиэбиттэн хостоон таһаарда. В. Иванов
ср. чув. сыру ‘письмо’, монг. дьирук ‘рисунок’, алт. дьурук ‘картина’