биться в нервном припадке, бесноваться; кликушествовать.

подверженный нервным припадкам; истеричный; кликуша, кликун.

м. 1. (припадок) тииһик; 2. (атака) кимэн киирии, саба сүүрэн киирии; # при- ступу нет к кому-л. чугаһыыр да кыах биэр бэт (суоһунан); приступу нет к чему-л. киһ* чугаһаабат сыаната (ыарахан).

несов. 1. с кем (сражаться) өлөрүс, охсус, кыргыс; биться с врагом өстөөхтүүн өлөрүс; 2. обо что (ударяться) охсулун, охсуолан, кырбан; 3. (пульсировать) тэп, мөҕүс; сердце бьётся сүрэх тэбэр; 4. (метаться) мөҕүс, тартар; биться в припадке уҥан тартар; 5. перен. (добиваться чего-л.) мөҕүс, муҥнан; биться за первенство бастыыр иһин мөҕүс; 6. (иметь свойство разбиваться) үлтүрүй; # биться как рыба об лёд мууска хаайтарбыт балык курдук мөҕүс; биться об заклад уст. сакалааттас, угус, тутус.

аат.
1. Соһумардык, күүскэ ыарытыннарар ыарыы (былыргы итэҕэлинэн, абааһы таарыйан, убахтаан, киһи иһигэр да киирэн эмискэ ыарытыннарыыта); тииһик. ☉ Внезапный и сильный приступ боли; припадок (по старинному верованию якутов, это происходит от того, что злой дух дотрагивается до человека или вселяется в него). Сүрэх таарымтата
□ Бу сарсыарда эмискэ иһинэн ыалдьыбыт
Иһэ иннэнэн тэһитэ анньар курдук ыалдьан, түүрэ тартара сылдьар үһү. Таарымта быһыылаах дииллэр. А. Неустроева
[Ойуун] одурууну салаатаҕына, көрөр ыарыыны чупчуруйдаҕына, таарымтаны, ис ыарыытын илбийдэҕинэ, аал уокка айах тутан алҕаатаҕына барыта үтүөрэн …… кэлэр үһү. А. Бэрияк
Оҕо эмискэ таарымтанан ыарыйда. Дьоно ыксааннар, …… Сөдүөтү быраас ыҥыртара холкуос киинигэр ыыттылар. «ХС»
△ Архах ыарыы эмискэ күүһүрүүтэ, тииһигэ киириитэ. ☉ Внезапное сильное обострение застарелой болезни. Кыһалҕа [киһи аата] ыалдьа сытар киһитин бохсуруйда. Онуоха Чорулла оргууй мичээрдээтэ: «Арыый кэҥээбиккэ дылы буоллум. Таарымтам киирэ сырытта…» И. Гоголев
С.И. Мицкевич суруйтуурунан, мэнэрийии таарымтата биир-икки чаастан күннээх-түүнү быһа да барар түбэлтэлэрдээх эбит. ППА СЭЫа
Кини ыалдьан буорайбыт этэ, титириир ыарыы таарымтата күҥҥэ иккитэ киирэрэ. Р. Тагор (тылб.)
2. көсп. Эмискэ, омуннаахтык киирэр иэйии, күүркэйии. ☉ Сильное, неудержимое проявление какого-л. чувства, возбуждение
Уоллаах кыыс таптал уулларар-уматар таарымтатыгар тимирбиттэрэ. Е. Неймохов
Бачча буолуохпар диэри таптал таарымтатын билэ иликпин. С. Дадаскинов
Миэхэ үөрүү таарымтата киирбитэ, ону хайдах да тохтотор кыаҕым суоҕа. Ч. Айтматов (тылб.)
ср. тув. таамыртаар ‘занемочь’